भुवन (bhuvana)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 भुवन n.
  (-नं)
	 1. A world,  (they are said to be either three or fourteen
in number.)
	 2. Water.
	 3. Heaven. 
	 4. Man,  mankind.
	 5. The
number “fourteen. ” 6. The earth.
 E.
  भू to be,  क्युन् Unādi aff.
  

Capeller Eng

English

 भु॑वन n.
  being,  existence,  thing
 world (2,  3,  7,  or
14),  earth
 place of existence,  abode,  dwelling. 

Yates

English

 भुवन (नं) 1.
n.
  A world
 water
heaven
 mankind.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	 earth
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  causing to exist
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  place of being
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  world
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  house
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  water
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  abode
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  living creature
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  residence
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  man
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  being
भुवन 	-	 bhuvana 	-	 n.
  	-	  mankind

Wilson

English

 भुवन
n.
  (-नं)
1 A world.
2 Water.
3 Heaven. 
4 Man,  mankind.
E.
  भू to be,  क्यु Uṇādi aff.
  

Apte

English

भुवनम् [bhuvanam],  [भवत्यत्र,  भू-आधारादौ-क्थुन्]

A world,  the number of worlds is either three,  as in त्रिभुवन or fourteen
 इह हि भुवनान्यन्ये धीराश्चतुर्दश भुञ्जते Bh.*
  3.23 (see लोक also)
 cf.
   also अतलं सुतलं चैव वितलं च गभस्तिमत् । महातलं रसातलं पातालं सप्तमं स्मृतम् ॥ रुक्मभौमं शिलाभौमं पातालं नीलमृत्तिकम् । रक्तपीतश्वेतकृष्णभौमानि च भवन्त्यपि । पातालानां च सप्तानां लोकानां च यदन्तरम् । सुशिरं तानि कथ्यन्ते भुवनानि चतुर्दश ॥ Vahni. P.
 
 भुवनालोकनप्रीतिः Ku.*
  2.45
 भुवनविदितम् Me.*
  6.

The earth.

Heaven. 

A being,  living creature.

Man,  mankind. 

Water
 पाणिरेष भुवनं वितरेति छद्मवाग्भिरव वामन विश्वम् N.*
  21.64.

The number 'fourteen'.

Abode,  residence (Ved. ).

Becoming prosperous.Comp.   -अद्भुत a.
  astonishing the world. -ईशः a lord of the earth,  king.

ईश्वरः a king.

N.
  of Śiva. -ईश्वरी N.
  of various goddesses. ˚पूजायन्त्रम् N.
  of a mystical diagram.   -ओकस् m.
  a god. -कोशः the receptacle of beings. -तलम् the surface of the earth.-त्रयम् the three worlds (the earth,  atmosphere,  and heaven
 or heaven,  earth,  and lower regions). -पावनी an epithet of the Ganges. -भावनः the creator of the world. -भर्तृ m.
  the supporter of the earth. -शासिन्m.  a king,  ruler. -हितम् the welfare of the world.

Apte 1890

English

 भुवनं [भवत्यत्र,  भू-आधारादौ-क्युन्] 1 A world
 the number of worlds is either three,  as in त्रिभुवन,  or fourteen
 इह हि भुवनान्यन्ये धीराश्चतुर्दश भुंजते Bh. 3. 23 (see लोक also)
 भुवनालोकनप्रीतिः Ku. 2. 45
 भुवनविदितं Me. 6. 
2 The earth. 
3 Heaven. 
4 A being,  living creature. 
5 Man,  mankind. 
6 Water. 
7 The number ‘fourteen’. 
8 Abode,  residence (Ved.). 
9 Becoming prosperous. 
Comp. 
ईशः a lord of the earth,  king. 
ईश्वरः {1} a king. {2} N. of Śiva. 
ओकस् m. a god. 
कोशः the receptacle of beings. 
त्रयं the three worlds (the earth,  atmosphere,  and heaven
 or heaven,  earth,  and lower regions). 
पावनी an epithet of the Ganges. 
भर्तृ m. the supporter of the earth. 
शासिन् m. a king,  ruler. 

Monier Williams Cologne

English

 भु॑वन n.
  a being,  living creature,  man,  mankind,  RV.
   &c.
   &c.
  

 (rarely m.
 ) the world,  earth,  ib. (generally 3 worlds are reckoned [see त्रि-भुवन and भुवन-त्रय],  but also 2 [see भुवन-द्वय],  or 7 [MBh.   xii,  6924] or 14 [Bhartṛ. ]
 cf.
   RTL.
   102 n.
  1)

 place of being,  abode,  residence,  AV.
  
 ŚBr.

 a house (v.l. for भवन),  L.
 

 (?) causing to exist (=  भावन),  Nir.
  vii,  25

 water,  Naigh.
  i,  15

 भु॑वन m.
  N.
  of a partic.  month,  TS.
 

 of a Rudra,  VP.
  

 of an Āptya (author of RV.
   x,  157),  RAnukr.
  

 of a teacher of Yoga,  Cat.
 

 of another man,  MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 भुवन,  अम्,  n. a being,  animated being,  living
creature
 man,  mankind
 the world
 heaven
 earth
place of being,  abode,  residence (Ved.)
 (as a va-
rious reading for भवन),  a house
 = 2. भावन, 
the act of bringing into existence
 becoming pros-
perous,  prospering (Ved.)
 water
 (अस्),  m.,  N. of
a particular month
 of a Rudra [cf. भुवनाधीश, 
भुवनेश]
 of a man
 of an Āptya (author of
the hymn Ṛg-veda X. 157).
—भुवन-कोश,  अस्, 
m. the globe or sphere of the earth,  receptacle of
beings.
—भुवन-चन्द्र,  अस्,  m. ‘moon of the
world, ’ N. of a man.
—भुवन-च्यव,  अस्,  आ,  अम्, 
Ved. shaking the world.
—भुवन-ज्ञान,  अम्,  n.
knowledge of the world.
—भुवन-त्रय,  अम्, 
n. triad of worlds,  the three worlds,  viz. heaven, 
atmosphere,  and earth
 [cf. त्रि-भुवन।]
—भु-
वन-द्वय,  अम्,  n. the two worlds,  heaven and
earth.
—भुवन-पति,  इस्,  m. the lord of beings or
of the world
 [cf. भुव-पति।]
—भुवन-पावन, 
अस्,  ई,  अम्,  world-purifying
 (ई),  f. an epithet of the
Ganges.
—भुवन-प्रतिष्ठा-दान-विधि,  इस्, 
m.,  N. of the 152nd chapter of the Bhaviṣyottara-
Purāṇa.
—भुवन-भर्तृ,  ता,  m. lord of the
world,  supporter of the earth.
—भुवन-मती,  f., 
N. of a princess.
—भुवन-मल्ल-वीर,  अस्,  m., 
N. of a man.
—भौवन-राज,  अस्,  m. ‘king of the
world, ’ N. of a king.
—भुवन-विन्यास,  अस्,  m., 
N. of the fortieth chapter of the Kūrma-Purāṇa.
—भुवन-शासिन्,  ई,  इनी,  इ,  ruling the world
 (ई), 
m. a king,  prince.
—भुवन-सद्,  त्,  त्,  त्,  Ved.
reposing or situated in the world.
—भुवन-हित, 
अम्,  n. the welfare of the world.
—भुवनाद्भुत
(°न-अद्°),  अस्,  आ,  अम्,  astonishing the world.
—भु-
वनाधीश or भुवनाधीश्वर (°न-अध्°),  अस्, 
m. ‘lord of the world, ’ N. of a Rudra
 [cf. भुव-
नेश।]
—भुवनानन्द (°न-आन्°),  अस्,  m. ‘joy
of the world, ’ N. of a man.
—भुवनाभ्युदय
(°न-अभ्°),  अस्,  m. ‘prosperity of the world, ’ N. of
a poem by Śaṅkuka
 of the nineteenth chapter of
the Kṛṣṇa-krīḍita.
—भुवनालोकन (°न-आल्°), 
अम्,  n. the act of looking at the earth,  the sight of
the world.
—भुवनेश (°न-ईश°),  अस्,  m. ‘lord of
the world, ’ N. of a Rudra
 of a place
 (ई),  f.,  N.
of a goddess.
—भुवनेशानी (°न-ईश्°),  f. the mis-
tress of the world.
—भुवनेशी-पारिजात,  N. of a
work mentioned in Raghu-nandana's Saṃskāra-tattva.
—भुवनेशी-यन्त्र,  अम्,  n.,  N. of a mystical
diagram described in Kṛṣṇānanda's Tantra-sāra.
—भुवनेश्वर (°न-ईश्°),  अस्,  m. a lord of the
earth,  king,  prince
 an epithet of Śiva
 (ई),  f. ‘mis-
tress of the world, ’ N. of several goddesses
 (अम्), 
n.,  N. of a temple and city sacred to Śiva.
—भु-
वनेश्वरी-कवच,  अम्,  n. ‘the armour of the
mistress of the world, ’ N. of a chapter in Kṛṣṇā-
nanda's Tantra-sāra.
—भुवनेश्वरी-तन्त्र,  अम्, 
n.,  N. of a Tantra work.
—भुवनेश्वरी-पूजा-
यन्त्र,  अम्,  n.,  N. of a mystical diagram described
in the Tantra-sāra.
—भुवनेश्वरी-रहस्य,  अम्, 
n.,  N. of a section of the Rudra-yāmala-tantra.
—भुवने-ष्ठ (भुवने,  loc. sing. + स्थ),  अस्, 
आ,  अम्,  Ved. being in the world or in all existing
things.
—भुवनौकस् (°न-ओक्°),  आ,  m. an inha-
bitant of heaven,  a god.

Macdonell

English

 भुवन bhúv-ana,  n.
  being,  creature,  existing 🞄thing (V.)
 world,  earth (three worlds,  and 🞄sts. seven or fourteen are assumed)
 kingdom 🞄(fourteen are spoken of as existing on earth)
 🞄place of existence,  abode (V.): -kośa,  m.
  🞄sphere of the world,  globe
 -candra,  m.
  N.
 🞄-carita,  n.
  doings of the world
 -tala,  n.
  🞄surface of the earth
 earth
 -traya,  n.
  the 🞄three worlds (heaven,  air,  earth)
 -dvaya,  🞄n.  the two worlds (heaven and earth)
 🞄-dviṣ,  m.
  enemy of the world or earth
 🞄(bhúvana) -pati,  m.
  lord of creatures or the 🞄world (V.)
 -pāvana,  a.
  (ī) purifying the 🞄world: ī,  f.
  ep. of the Ganges
 -bhartṛ,  m.
  🞄lord of the world
 -matī,  f.
  N. of a princess
 🞄-mātṛ,  f.
  mother of the world,  Durgā
 🞄-rāja,  m.
  N. of a prince
 -vidita,  pp. famed 🞄in the world
 -vṛttānta,  m.
  events of the 🞄world
 -śāsin,  m.
  ruler of the world,  king.

Benfey

English

 भुवन भुवन,  i. e. ब्नु + अन,  n.
 
 1.
A being,  Chr. 290,  3 = Rigv. i. 64,  3
creature,  Chr. 292,  8 = Rigv. i. 85,  8.
 2.
The world,  Hit. i. d. 32,  M.M.
 3. Man, 
mankind.
 4. Heaven. 
 5. Water.
 --
 Comp.
 
त्रि-,  n.
  the three worlds,  hea-
ven,  sky,  and earth
 or heaven,  earth, 
and the lower regions,  Bhartṛ. 1,  98.

Hindi

घर

Apte Hindi

Hindi

भुवनम्
नपुं*
   - "भवत्यत्र,  भू-आधारादौ-क्युन्"
लोक

भुवनम्
नपुं*
   - -
पृथ्वी

भुवनम्
नपुं*
   - -
स्वर्ग

भुवनम्
नपुं*
   - -
"प्राणी,  जीवधारी जन्तु"

भुवनम्
नपुं*
   - -
"मनुष्य,  मानव"

भुवनम्
नपुं*
   - -
पानी

भुवनम्
नपुं*
   - -
चौदह की संख्या

भुवनम्
नपुं*
   - भु+क्यून्
"संसार,  त्रिभुवन,  चरुर्दशभुवनानि"

भुवनम्
नपुं*
   - भु+क्यून्
धरती

भुवनम्
नपुं*
   - भु+क्यून्
स्वर्ग

भुवनम्
नपुं*
   - भु+क्यून्
"जन्तु,  प्राणी"

भुवनम्
नपुं*
   - भु+क्यून्
मानव

L R Vaidya

English

 Buvana {% n. %} 1. Man,  mankind
 2. a world
 (they are said to be either three or fourteen in number
 See लोक),  क्षत्रस्य शब्दो भुवनेषु रूढः R.ii.53,  K.S.ii.45,  Megh.i.6
 3. the earth
 4. heaven
 5. water
 8. the number ‘fourteen.’

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

३,  अग्नि,  अनल,  आज्यभुक्,  आज्याश,  उषर्बुध,  काल,  कृशानु,  कृष्णवर्त्मन्,  क्रम,  गुण,  गुप्ति,  जगत्,  ज्योति,  ज्वलन,  ज्वाल,  तपन,  तृतीय,  त्रय,  त्रिकटु,  त्रिकाल,  त्रिगत,  त्रिगुण,  त्रिजगत्,  त्रिनेत्र,  त्रिपदी,  त्रैत,  दह,  दहन,  दीप्ति,  द्युति,  धाम,  नेत्र,  पद,  पावक,  पुं,  पुर,  पुरुष,  पुष्कर,  ब्रह्मन्,  भुवन,  रत्न,  राम,  रुद्राक्ष,  रोहित,  लोक,  लोचन,  वचन,  वह्नि,  विक्रम,  विष्णु,  विष्णुक्रम,  वृत्त,  वैश्वानर,  शक्ति,  शिखा,  शिखिन्,  शिवनेत्र,  शूल,  सप्तार्चि,  सहोदर,  हरनयन,  हरनेत्र,  हव्यभुक्,  हव्यवाहन,  हव्याश,  हुतभुज्,  हुतवह,  हुताश,  हुताशन,  होतृ

१४,  इन्द्र,  इन्द्रक,  कौशिक,  गुणस्थान,  जिष्णु,  पुरन्दर,  पूर्वप,  भुवन,  भूतग्राम,  मनु,  रज्जु,  लोक,  वज्रिन्,  वासव,  विद्या,  शक,  शक्वरी,  शचीपति,  सुराधिप,  सुरेश

Bopp

Latin

 भुवन n. (r. भू s. अन,  omisso Gunae incremento,  v. euph.
r. 51.) mundus. RAGH. 1. 26.: भुवनद्वय mundorum par
i. e. coelum et terra
 RAGH. 2. 53. N. 24. 33. MEGH. 6.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

भुवन
क्ली
भुवन,  लोक,  तोय
पिपासालोभयोस्तृष्णा भुवनं लोकतोययोः ।
verse 3.1.1.5
page 0013

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 भुवन a teacher of yoga. Mentioned in Śaktiratnākara
Oxf. 101^b.

Lanman

English

 bhúvana,  n.
	—1. being,  existence
	—2.
world
	—3. with víśva: sing.,  tout lc
monde
 pl.,  all beings. [√bhū,  1150.
2c.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 भुवन n. *Wasser,  H II,  24
 Vās. 32,  1.

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नीरं वारि जलं दकं कमुदकं पानीयमम्भः कुशं
तोयं जीवनजीवनीयसलिलार्णांस्यम्बु वाः संवरम् ।
क्षीरं पुष्करमेघपुष्पकमलान्यापः पयःपाथसी
कीलालं भुवनं वनं घनरसो यादोनिवासोऽमृतम् ॥ १०६९ ॥
कुलीनसं कबन्धं च प्राणदं सर्वतोमुखम् ।
-wordlist-
 
नीर (क्ली),  वारि (क्ली),  जल (क्ली),  दक (क्ली),  क (क्ली),  उदक (क्ली),  पानीय (क्ली),  अम्भस् (क्ली),  कुश (क्ली),  तोय (क्ली),  जीवन (क्ली),  जीवनीय (क्ली),  सलिल (क्ली),  अर्णस् (क्ली),  अम्बु (क्ली),  वार् (स्त्री),  संवर (क्ली),  क्षीर (क्ली),  पुष्कर (क्ली),  मेघपुष्प (क्ली),  कमल (क्ली),  आपः (स्त्रीब),  पयस् (क्ली),  पाथस् (क्ली),  कीलाल (क्ली),  भुवन (क्ली),  वन (क्ली),  घनरस (पुं),  यादोनिवास (पुं),  अमृत (क्ली),  कुलीनस (क्ली),  कबन्ध (क्ली),  प्राणद (क्ली),  सर्वतोमुख (क्ली)

--source--
 
स्याल्लोको विष्टपं विश्वं भुवनं जगती जगत् ।
-wordlist-
 
लोक (पुं),  विष्टप (पुंक्ली),  विश्व (क्ली),  भुवन (पुंक्ली),  जगती (स्त्री),  जगत् (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

भुवन
भुवन,  विष्टप,  लोक,  जगत्
भुवनं विष्टपं लोको जगदेकार्थवाचकाः ।
verse 1.1.1.133
page 0016

आप्
आप्,  तोय,  घन,  रस,  पयस्,  पुष्कर,  मेघपुष्प,  क,  पानीय,  सलिल,  उदक,  वारि,  वार्,  शम्बर,  अर्णस्,  पाथस्,  कुश,  जल,  वन,  क्षीर,  अम्भस्,  अम्बु,  नीर,  भुवन,  अमृत,  जीवनीय,  दक
आपस्तोयं घनरसपयः पुष्करं मेघपुष्पं, 
कं पानीयं सलिलमुदकं वारि वाः शम्बरं च ।
अर्णः पाथः कुशजलवनं क्षीरमम्भोऽम्बु नीरं, 
प्रोक्तं प्राज्ञैर्भुवनममृतं जीवनीयं दकं च ॥ ६४८ ॥
verse 3.1.1.648
page 0074

नाममाला

Sanskrit

विष्टप,  भुवन,  लोक,  जगत्
विष्टपं भुवनं लोको जगत् तस्य पतिर्जिनः ॥ ११३ ॥
verse 0.1.1.113
page 0057

Mahabharata

English

Bhuvana^1 (among those who come to see Bhīshma). § 734 (Ānuśāsanik.): XIII,  26,  1765.

Bhuvana^2 (one of the 64 Viśvadevas). § 749 (Ānuśāsan.): XIII,  91,  4360.

पुराणम्

English

भुवन १ / BHUVANA I. A Mahaṛṣi who visited bhīṣma when he was lying on the verge of death. (M.B. Anuśāsana Parva,  Chapter 26,  Verse 81).

भुवन २ / BHUVANA II. A sanātana Viśvadeva. There is a reference to him in M.B. anuśāsana parva,  Chapter 91,  Verse 35.).

भुवन २ / BHUVANA II. A sanātana Viśvadeva. There is a reference to him in M.B. anuśāsana parva,  Chapter 91,  Verse 35.).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 भुवनं,  क्ली,
   (भवन्त्यस्मिन् भूतानीति । भू + “भूसू-धूभ्रस्जिभ्यश्छन्दसि ।” उणा० २ । ८० । इत्यत्रबहुलवचनाद्भाषायामपि प्रयुज्यते ।” इत्युज्ज्वल-दत्तोक्त्या क्युन् ।) जगत् । (यथा,  भट्टिः । १ । १ ।“गुणैर्व्वरं भुवनहितच्छलेन यंसनातनः पितरमुपागमत् स्वयम् ॥
”)सलिलम् । गगनम् । जनः । इति मेदिनी । ने, १०२ ॥
 चतुर्द्दशभुवनानि यथा,  --“चतुर्द्दशविधं ह्येतद् भूतसर्गं प्रकीर्त्तितम् ।भूर्भुवः स्वर्महश्चैव जनश्च तप एव च ॥
सत्यलोकश्च सप्तैते लोकास्तु परिकीर्त्तिताः ।जम्बूः शाकः कुशः क्रौञ्चः शाल्मलो मेदपुष्करः ।सप्तद्वीपाः प्रधानानि ह्युपद्वीपैस्तु संयुताः ॥
लवणः क्षीरसंज्ञश्च घृतोदो दधिसंज्ञकः ।सुरोदेक्षुरसोदौ च स्वादूदः सप्तमो भवेत् ।चत्वारः सागराः ख्याताः पुष्करिण्यश्च ताःस्मृताः ॥
उत्तराः कुरवो रम्यं वर्षं हैमवतं तथा ।भद्राश्वं केतुमालञ्च तथा वषमिलावृतम् ॥
भारतं हरिवर्षञ्च तथा किंपुरुषावृतम् ।एतान्यष्टौ तु वर्षाणि पुण्यानि कथितानि तु ॥
इन्द्रद्युम्नः कसेरुश्च ताम्रवर्णो गभस्तिमान् ।नागवीथी तथा सौम्यो गन्धर्व्वो वारुणस्तथा ॥
सागराख्यस्तु नवमो भेदभारतवार्षिकः ।इदन्तु भारतं वर्षं कर्म्मभूमिरिति स्मृतम् ॥
शेषाणि द्वीपवर्षाणि भोगस्थानानि सन्त्यपि ।भागीरथी पावनी च ह्रदिनी ह्रादिनी तथा ॥
सीता वंक्षुश्च सिन्धुश्च सप्त गङ्गाः प्रकीर्त्तिताः ।सुप्रभा काञ्चनी चैव विशाला सुमनोह्रदाः ॥
सरस्वत्योघनादा च सुवेणुर्विमलोदका ।एता गङ्गास्तु विख्याताः सप्त पुण्यप्रदाः शुभाः ॥
हिमवान् हेमकूटश्च निषधो नीलपर्व्वतः ।श्वेतश्च शृङ्गवान्मेरुर्माल्यवान् गन्धमादनः ॥
महेन्द्रो मलयः सह्यः शुक्तिमानृक्षवानपि ।बिन्ध्यश्च पारिपात्रश्च कैलासो मन्दरस्तथा ॥
लोकालोको महांस्तेषु तथैवोत्तरमानसः ।एते विंशतिर्विख्याताः पर्व्वतास्तस्थुषां वराः ॥
अतलं सुतलञ्चैव वितलञ्च गभस्तिमत् ।महातलं रसातलं पातालं सप्तमं स्मृतम् ॥
रुक्मभौमं शिलाभौमं पातालं नीलमृत्तिकम् ।रक्तपीतश्वेतकृष्णभौमानि च भवन्त्यपि ॥
पातालानाञ्च सप्तानां लोकानाञ्च यदन्तरम् ।शुषिरं तानि कथ्यन्ते भुवनानि चतुर्द्दश ॥
”इति वह्निपुराणम् ॥
(भूतजातम् । यथा,  ऋग्वेदे । १ । १५७ । ५ ।“युवं ह गर्भं जगतीषु धत्थो युवं विश्वेषु भुवने-ष्वन्तः ।”तथा च वाजसनेयसंहितायाम् । ९ । ५ ।“यस्यामिदं विश्वं भुवनमाविवेश तस्यां नोदेवः सविता धर्म्म साविषत् ॥
” * ॥
 भावनम् ।यथा,  ऋग्वेदे । १० । ८८ । १ ।“तस्य भर्म्मणे भुवनाय देवा धर्म्मणे कं स्यधयापप्रथन्त ॥
” * ॥
 पुं,
   मुनिविशेषः । यथा,  महा-भारते । १३ । २६ । ८ ।“नितम्भूर्भुवनो धौम्यः शतानन्दोऽकृतव्रणः ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 भुवन न०
  भवत्यत्र भू--आधारादौ क्युन् । १ जगति २ जने ३ आ-काशे ४ चतुर्दशसंख्यायाम् । ५ जले च मदि० । भुवनानि चचतुर्दश यथा “चतुर्दशविधं ह्येतद्भूतवृन्दं प्रकीर्त्तितम् ।भूर्भुवःखर्महश्चैव जनश्च तप एव च । सत्यलोकश्चसप्तैते लोकास्तु परिकीर्त्तिताः” “अतलं सुतलञ्चैववितलञ्च गभस्तिमत् । महातलं रमातलं पातालंसप्तमं स्मृतम् । रुक्मभौमं शिलाभौमं पातालं नील-मृत्तिकम् । रक्तपीतश्वेतकृष्णभौभानि च भवन्त्यपि ।पातालानाञ्च सप्तानां लीकानाञ्च यदन्तरम् । शुषिरंतानि कथ्यन्ते भुवनानि चतुर्दश” वह्निपु० 

Capeller

German

 भु॑वन n.
  Wesen,  Ding,  Welt (2,  3,  7 u. 14
angen. ),  Erde
 Aufenthalt,  Wohnung.

Grassman

German

 bhúvana,  n. [von bhū],  1〉 Wesen (belebtes oder lebloses)
 2〉 Welt
 insbesondere 3〉 mit víśva im Singular die ganze Welt,  im Plural alle Wesen.
-am 1〉 {488, 3} (kád caná). — 2〉 {914, 2}. — 3〉 {73, 8}
 {102, 8}
 {108, 2}
 {350, 4}
 {354, 11}
 {417, 7}
 {435, 5}
 {437, 2}
 {592, 1}
 {843, 1}
 {853, 22}
 {933, 8}
 {940, 4}.
-ena 2〉 {655, 2}.
-āya 2〉 {914, 1}. — 3〉 {31, 2}
 {92, 4}
 {310, 2}
 {437, 4}
 {914, 12}.
-āt 3〉 {123, 2}
 {134, 5}.
-asya 2〉 májmanā {143, 4}
 nā́bhis {164, 34}. _{164, 35}
 nā́bhim {185, 5}
 rétas {164, 36}
 sakṣáṇis {222, 4}
 prajā́patis {349, 2}
 prajā́bhias {349, 4}
 pátis {405, 12}
 {954, 7}
 pitáram {490, 10}
 gopā́s {567, 2}
 {843, 3}
 rā́jā {808, 10}
 {809, 40}
 pátnī {591, 4}
 pátnīs {856, 10}
 jātā́ni {598, 5}
 gárbhas {871, 6}
 {994, 4}
 mūrdhán {914, 5}
 bhūnā́ {975, 3}. Von Verben abhängig: ī́śānāt {224, 9}
 rājathas {417, 2}
 rā́jantī {511, 2}
 cétantī {611, 2}
 rājasi {657, 3}
 ī́śire {889, 8}. — 3〉 gopā́s {164, 21}
 {218, 4}
 gopaú {231, 1}
 rā́jā {280, 2}
 {439, 3}
 {477, 4}
 {809, 56}
 {994, 2}. Von Verben abhängig: rājasi {798, 5}. _{798, 28}
 rājáse {798, 36}.
-asya mit Voc. verbunden 2〉 gopā {416, 9}
 pate {743, 6}.
-e [L.] 2〉 yamásya {35, 6}. — 3〉 {499, 2}.
-āni 1〉 {35, 2}
 {160, 2}. _{160, 3}
 {226, 8}
 {237, 10}
 {347, 5}
 [Page942] {349, 4} {394, 5}
 {795, 3}
 {798, 37}. _{798, 46}. — 2〉 {782, 1} (catvā́ri anyā́)
 {806, 2}
 {898, 7}
 {907, 4}. — 3〉 {35, 5}
 {64, 3}
 {108, 1}
 {113, 4}—_{113, 6}
 {154, 2}. _{154, 4}
 {164, 13}. _{164, 14}
 {166, 4}
 {194, 1}
 {201, 4}
 {208, 4}
 {289, 10}. _{289, 19}
 {295, 3}
 {338, 3}. _{338, 7}
 {446, 2}
 {448, 7}
 {577, 1}
 {596, 1}
 {617, 4}
 {623, 6}
 {632, 28}
 {662, 1}
 {706, 14}
 {796, 2}
 {798, 30}
 {806, 3}
 {863, 9}
 {907, 1}
 {908, 3}. _{908, 6}
 {914, 9}. _{914, 11}. _{914, 16}
 {936, 9}
 {951, 8}
 {965, 1}
 {996, 4}
 {1020, 4}.
-ā 1〉 {161, 12}
 {215, 5}
 {499, 2}
 {521, 7}
 {529, 3}
 {599, 2}
 {709, 4}
 {774, 27}
 {983, 1}. — 3〉 {85, 8}
 {92, 9}
 {101, 6}
 {109, 6}
 {164, 2}
 {208, 4}
 {225, 4}
 {226, 2}
 {231, 5}
 {250, 4}
 {296, 9}
 {302, 5}
 {312, 5}
 {448, 6}
 {701, 6}
 {766, 3}
 {785, 8}
 {792, 3}
 {822, 9}
 {851, 6}
 {882, 5}
 {891, 15}
 {908, 3}
 {911, 18}
 {951, 7}
 {968, 2}
 {1013, 4}.
-ebhyas 1〉 {705, 16}.
-ebhias 3〉 {214, 17}.
-ānām 1〉 abhiśrī́s {98, 1}
 abhicríyā {511, 1}.
-ānaam 1〉 dhartā́ {661, 5}.
-eṣu {236, 10}
 {352, 3}
 {549, 7}
 {798, 14}. _{798, 38}. _{798, 39}. _{798, 45}
 {946, 1}. — 2〉 {710, 14}. — 3〉 {157, 5}
 {1009, 3}.

 bhúvana:
-eṣu {164, 31}.

Burnouf

French

 भुवन भुवन n.
  (भू
 sfx. अन) le monde
		 eau, 
ciel
		 les hommes.
भुवनद्वय n.
  les deux mondes,  c-à-d. le ciel et la terre.
भुवन्यु m.
  (sfx. यु) soleil
 lune
 feu.
		 Au fig. maître, 
seigneur.

Stchoupak

French

 भुवन-
 nt. être,  être vivant,  être humain,  humanité 
 création, 
univers,  chacun des divers mondes (ord. au nombre de 3),  terre (qqf.  m.
 ) 
 m.
 
n.
  d'un homme.
°कोश- m.
  sphère ou globe terrestre.
°त्रय- nt. sg. les trois mondes (ciel,  atmosphère,  terre).
°द्वय- nt. sg. les deux mondes (ciel et terre).
°द्विष्- m.
  ennemi de l'univers ou de la terre.
°पवनी- (qui sanctifie le monde) f.
  Gange.
°भर्तृ- ag. seigneur ou protecteur des êtres,  du monde,  de la terre.
°भावन- m.
  créateur du monde.
°भीम- a. qui épouvante l'univers.
°विदित- a. v. connu dans l'univers.
°विवर- nt. espace,  atmosphère.
°वृत्तान्त- m.
  cours des choses dans le monde.
भुवनाण्डक- nt. œuf de l'univers.
भुवनेश- m.
  = °भर्तृ-।
भुवनेश्वर- m.
  id. 
 Śiva.
भुवनौकस्- m.
  habitant du monde céleste,  dieu.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.