त्रिगुण (triguNa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 त्रिगुण mfn.
   (-णः-णा-णी-णं)
	 1. Thrice,  three times,  triple.
	 2. Possessing
the three Gunas or properties.
	 n.
  (-णं) The aggregate of the three
qualities incident to human nature.
 E.
  त्रि three,  गुण a time or
property.

Capeller Eng

English

 1 त्रिगुण m.
  pl.
 ,  n.
  sgl.
  the three qualities (ph.).

 2 त्रिगुण a.
  consisting of three threads or strings
threefold,  triple,  n.
  adv.
 

Yates

English

 त्रि-गुण (णः-णा-णं)
a. Thrice
 having
the three qualities.
n.
  Aggregate
of the three qualities.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

त्रिगुण 	-	  triguNa 	-	 n.
  	-	  Set of three human characteristics  [ Satta,  rajas and tamas - Hinduism ]
पञ्चक्लेशभेद 	-	  paJcaklezabheda 	-	 adj.
  	-	  afflicted by 5 common human defilements  [ greed,  anger,  ignorance,  pride,  Jealousy - Hinduism ]
वैष्णव 	-	  vaiSNava 	-	 m.
  	-	  worshipper of viSNu name of one of the three great divisions of modern Hinduism

 
   त्रिगुण  triguNa  adj.
   having triguNa   
   त्रिगुण  triguNa  adj.
   consisting of 3 threads or strings   
   त्रिगुण  triguNa  adj.
   containing them  
   त्रिगुण  triguNa  adj.
   thrice as great or as much   
   त्रिगुण  triguNa  n.
   thrice as great  
   त्रिगुण  triguNa  n.
   thrice as much   
   त्रिगुण  triguNa  n.
   triple  
   त्रिगुण  triguNa  n.
   Set of three human characteristics  [ Satta,  rajas and tamas - Hinduism ]   
   त्रिगुण  triguNa  n.
   threefold     
            

Wilson

English

 त्रिगुण
mfn.
   (-णः-णा-णी-णं)
1 Thrice,  three times,  triple.
2 Possessing the three Guṇas or properties.
n.
  (-णं) The aggregate
of the three qualities incident to human nature.
E.
  त्रि three,  गुण a time or property.

Monier Williams Cologne

English

 त्रि—गुण n.
  sg. the 3 Guṇas (सत्त्व,  रजस्,  and तमस्),  BhP.
   iv

 त्रि—गुण m.
  pl.
  id.,  Tattvas.
 

 त्रि—गुण mf(आ)n.  containing them,  ŚvetUp.
   
 Mn.
   i,  15
 Sāṃkhyak.
 
 Kap.
  

 consisting of 3 threads or strings,  ŚāṅkhŚr.
  
 KātyŚr.
  
 Kum.
   v,  10

 threefold,  thrice as great or as much,  triple,  KātyŚr.
  
 Mn.

 (सप्त त्रि-गुणानि दिनानि,  3 × 7 days),  Ragh.
  ii,  25

Macdonell

English

 त्रिगुण tri-guṇa,  m.
  pl.
  or n.
  sg. the three 🞄fundamental qualities
 a.
  consisting of three 🞄threads or cords
 threefold
 three times as 🞄great or as many
 containing the three fundamental 🞄qualities: sapta triguṇānidināni,  🞄three times seven = twenty-one days
 -ātmaka,  a.
  possessing the three fundamental 🞄qualities.

Hindi

तीन गुण (अर्थात सत्व,  राजाओं और तमस)

Apte Hindi

Hindi

त्रिगुण
वि* त्रि-गुण -
तीन डोरों से युक्त तगड़ी

त्रिगुण
वि* त्रि-गुण -
"तीन बार आवृत्ति किया हुआ,  तीन बार,  त्रिविध,  तेहरा,  तिगुणा"

त्रिगुण
वि* त्रि-गुण -
"सत्त्व,  रजस् तथा तमस् नाम के तीन गुणों से युक्त"

त्रिगुणम्
नपुं*
   त्रि-गुणम् -
प्रधान

Shabdartha Kaustubha

Kannada

त्रिगुण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸತ್ತ್ವ ರಜಸ್ಸು ಮತ್ತು ತಮಸ್ಸುಗಳೆಂಬ ೩ ಗುಣಗಳು
व्युत्पत्तिः - > त्रयाणां गुणानां समाहारः
त्रिगुण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂರರಷ್ಟು /ಮುಮ್ಮಡಿಯಾದ
प्रयोगाः - > "सप्त व्यतीयुः त्रिगुणानि तस्य दिनानि दीनोद्धरणोचितस्य"
उल्लेखाः - > रघु० २-२५
त्रिगुण
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಾಂಖ್ಯಶಾಸ್ತ್ರಪ್ರೋಕ್ತವಾದ ಗುಣತ್ರಯಾತ್ಮಕವಾದ ಪ್ರಧಾನ
व्युत्पत्तिः - > त्रयो गुणाः सुखदुःखमोहा अस्य
त्रिगुण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸತ್ತ್ವ ರಜಸ್ತಮೋಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ
प्रयोगाः - > "महान्तमेव चात्मानं सर्वाणि त्रिगुणानि च । विषयाणां ग्रहीतॄणि शनैः पञ्चेन्द्रियाणि च ॥"
उल्लेखाः - > मनु० १-१५
त्रिगुण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರರಷ್ಟಾದ /ಮೂರರಿಂದ ಗುಣಸಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "सप्त व्यतीयुः त्रिगुणानि तस्य दिनानि दीनोद्धरणोचितस्य"
उल्लेखाः - > रघु० २-२५
त्रिगुण
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೂರು ಎಳೆಗಳುಳ್ಳ /ಮೂರು ದಾರಗಳುಳ್ಳ
प्रयोगाः - > "प्रतिक्षणं सा कृतरोमविक्रियां व्रताय मौञ्जीं त्रिगुणां बभार याम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ५-१०

L R Vaidya

English

 tri-guRa {% (I) a. %} 1. consisting of three threads,  व्रताय मौंजीं त्रिगुणां बभार याम् K.S.v.10
 2. threefold,  triple,  सप्त व्यतीयुस्त्रिगुणानि तस्य दिनानि R.ii.25
 3. containing the three guṇas,  viz.,  सत्व,  रजस् and तमस्.

 tri-guRa {% (II) n. %} the Pradhāna of the Sānkhyas.

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

३,  अग्नि,  अनल,  आज्यभुक्,  आज्याश,  उषर्बुध,  काल,  कृशानु,  कृष्णवर्त्मन्,  क्रम,  गुण,  गुप्ति,  जगत्,  ज्योति,  ज्वलन,  ज्वाल,  तपन,  तृतीय,  त्रय,  त्रिकटु,  त्रिकाल,  त्रिगत,  त्रिगुण,  त्रिजगत्,  त्रिनेत्र,  त्रिपदी,  त्रैत,  दह,  दहन,  दीप्ति,  द्युति,  धाम,  नेत्र,  पद,  पावक,  पुं,  पुर,  पुरुष,  पुष्कर,  ब्रह्मन्,  भुवन,  रत्न,  राम,  रुद्राक्ष,  रोहित,  लोक,  लोचन,  वचन,  वह्नि,  विक्रम,  विष्णु,  विष्णुक्रम,  वृत्त,  वैश्वानर,  शक्ति,  शिखा,  शिखिन्,  शिवनेत्र,  शूल,  सप्तार्चि,  सहोदर,  हरनयन,  हरनेत्र,  हव्यभुक्,  हव्यवाहन,  हव्याश,  हुतभुज्,  हुतवह,  हुताश,  हुताशन,  होतृ

Indian Epigraphical Glossary

English

 tri-guṇa (IE 7-1-2),  ‘three’.

Tamil

த்ரிகு3ண : முப்பிரி,  மும்முறை,  மூன்று விதம்,  மூன்றுமடங்கு,  முக்குணங்கள் (ரஜஸ்,  தமஸ்,  ஸத்வம் )

Mahabharata

English

Triguṇa = Mahāpurusha (Mahāpurushastava).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 त्रिगुणं,  क्ली,
   (त्रयाणां सत्त्वरजस्तमसां गुणानांसमाहारः ।) सत्त्वरजस्तमांसि । इति श्रीभाग-वतम् ॥
 (प्रधानः । यथा,  भागवते । ४ । २४ । २८ ।“यः परं रहसः साक्षात्त्रिगुणाज्जीवसंज्ञितात् ।”“रहसः सूक्ष्मात् त्रिगुणात् प्रधानात् जीव-संज्ञितात् पुरुषाच्च परम् ॥
” इति तट्टीकायांस्वामी ॥
) त्रयाणां पूरणे गुणत्रययुक्ते च त्रि ॥
(यथा,  मनुः । १ । १५ ।“महान्तमेव चात्मानं सर्व्वाणि त्रिगुणानि च ।विषयाणां ग्रहीतॄणि शनैः पञ्चेन्द्रियाणि च ॥
”त्रयो गुणा आवृत्तयो यस्य । त्रिभिर्गुणिते ।यथा,  रघुः । २ । २५ ।“सप्त व्यतीयुस्त्रिगुणानि तस्यदिनानि दीनोद्धरणोचितस्य ॥
”)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 त्रिगुण न०
  त्रयाणां सत्त्वरजस्तमसां गुणानां समाहारः । समा-हृता वा त्रयो गुणाः,  त्रयोगुणा अस्य वा । सांख्यमतसिद्धेसाम्यावस्थापन्नगुणत्रयात्मके १ प्रधाने । “त्रिगुणमविवेकि-विषयं सामान्यमचेतनं प्रसवधर्मि” सा० कौ० “त्रिगुणंत्रयो गुणाः सुखदुःखभोहा अस्येति त्रिगुणं तदनेनसुखादीनामात्मगुणत्वं पराभिमतमपाकृतम्” त० कौ० “शब्द-स्पर्शविहीनं तद्रूपादिभिरसंयुतम् । त्रिगुणं तज्जगद्यो-निरनादिप्रभवाप्ययम्” विष्णु पु०
  “सत्त्वरजस्तमसां साम्य-वस्था प्रकृतिः प्रकृतेर्महान्महतोऽहङ्कारोऽहङ्कारात् पञ्चतन्मात्राण्युभयमिन्द्रियं तन्मात्रेभ्यः स्थूलभूतानि पुरुषइति पञ्चविंशतिर्गणः” सा० सू० “सत्त्वादीनि द्रव्याणिन वैशेषिकवद्गुणाः संयोगवत्त्वात्,  लघुत्वचलत्वगुरुत्वा-दिघर्मकत्वाच्च । तेष्वत्र शास्त्रे श्रुत्यादौ च गुण-शब्दः पुरुषोपकरणत्वात्पुरुषपशुवन्धकत्रिगुणात्मकमह-दादिरज्वु निर्मातृत्वाच्च प्रयुज्यते । तेषां सत्त्वादिद्रव्याणांया साम्यावस्था न्यूनानतिरिक्तावस्था न्यूनाधिकभावेना-संहतावस्थेति यावत् । अकार्यावस्थेति निष्कर्षः । अका-र्यावस्थोपलक्षितं गुणसामान्यं प्रकृतिरित्यर्थः । यथाश्रुतेवैषम्यावस्थायां प्रकृतिनाशप्रसङ्गात् “सत्त्वं रजस्तमइति एषैव प्रकृतिः सदा । एषैव संसृतिर्जन्तोरस्याः पारेपरं पदम्” इत्यादिस्मृतिभिर्गुणमात्रस्यैव प्रकृतित्ववचनाच्च ।सत्त्वादीनामनुगमाय सामान्येति । पुरुषव्यावर्तनायगुणेति । महदादिव्यावर्तनाय चोपलक्षितान्तमिति ।महदादयोऽपि हि कार्य्यसत्त्वादिरूपाः पुरुषोपकरण-तया गुणाश्च भवन्तीति । तदत्र प्रकृतेः स्वरूपमेवोक्तम्”भाष्यम् २ सत्त्वादिगुणयुक्ते त्रि०
  “महान्तमेव चात्मानंसर्वाणि त्रिगुणानि च । विषयाणां ग्रहीतॄणि शनैःपञ्चेन्द्रियाणि च” मनुः । त्रिभिर्गुण्यते गुण--घञर्थेक । ३ त्रिभिर्गुणिते त्रि०
  “सप्त व्यतीयुस्त्रिगुणानितस्य दिनानि दीनोद्धरणोचितस्य” रघुः “व्रतायमौञ्जीं त्रिगुणां बभार याम्” कुमा० “एतच्छौचंगृहस्थानां द्विगुणं ब्रह्मचारिणाम् । त्रिगुणं स्याद्वन-स्थानां यतीनान्तु चतुर्गुणम्” मनुः । त्रयोगुणा अस्याः ।४ मायायां स्त्री ५ तन्नामके (ह्रीं) वीजभेदे च “वेदाद्यं त्रि-गुणां रमामथ वदेत् कामेन संसेविताम्” तन्त्रसा० श्री-विद्यामन्त्रभेदोक्तौ ६ त्रिशिखे त्रिशूले “त्रिगुणपरि-वारप्रहरणः” किरा० । “त्रिगुणः त्रिशिखः परिवारआकारो यस्य” मल्लि० । कर्णशब्दे परेऽस्य लक्षणपरत्वेदीर्थत्वम् त्रिगुणौ कर्णौ अस्य । त्रिगुणाकर्ण तथालक्षणयुक्ते त्रि०
 ! “पदैस्त्रिभिर्वलिर्वद्धो रागादि त्रिपदाथवा । उत्पत्तिस्थितिनाशेषु रजादित्रिगुणा मता”देवीपु०  ४५ अ० उक्तेः ७ दुर्गायां स्त्री ।

Capeller

German

 1. त्रिगुण m.
  Pl.,  n.
  Sgl. die drei Grundeigenschaften
(ph.).

 2. त्रिगुण aus drei Schnüren bestehend
dreifach,  dreimal (n.  adv.)
 die drei
Grundeigenschaften enthaltend (ph.).

Burnouf

French

 त्रिगुण त्रिगु a. qui a lieu trois fois
 triple.
		 Qui
possède les trois qualités,  cf.  गुण। -- S. n.
  la réunion des
trois qualités.
त्रिगुणाकृत a. (आ
 कृ) labouré trois fois,  qui a
reçu trois façons.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.