| YouTube Channel

कृष्णवर्त्मन् (kRSNavartman)

 
Capeller Eng
English
कृष्णवर्त्मन्
m.
 fire (lit. having a black way).
Yates
English
कृष्ण-वर्त्मन् (र्त्मा) 5.
m.
 Fire
Rāhu
a
profligate
an outcast.
Spoken Sanskrit
English
कृष्णवर्त्मन् - kRSNavartman -
m.
 - whose way is black
कृष्णवर्त्मन् - kRSNavartman -
m.
 - black-guard
कृष्णवर्त्मन् - kRSNavartman -
m.
 - marking-nut plant [ Semecarpus Anacardium - Bot. ]
कृष्णवर्त्मन् - kRSNavartman -
m.
 - low man
कृष्णवर्त्मन् - kRSNavartman -
m.
 - man of evil conduct
कृष्णवर्त्मन् - kRSNavartman -
m.
 - outcast
कृष्णवर्त्मन् - kRSNavartman -
m.
 - fire
कृष्णवर्त्मन् kRSNavartman
m.
 black-guard
Wilson
English
कृष्णवर्त्मन्
m.
 (-र्त्ना)
1 Fire.
2 RĀHU or the personified ascending node.
3 A low man, an outcaste, a profligate, a blackguard.
4 The marking nut plant.
E.
 कृष्ण black, and वर्त्मन् a path or way
whose way is darkness.
Monier Williams Cologne
English
कृष्ण—वर्त्मन्
m.
 ‘whose way is black’, fire,
Mn.
 ii, 94
MBh.
R.
Ragh.
 xi, 42
the marking-nut plant (Plumbago Zeylanica),
L.
N.
 of Rāhu,
L.
a man of evil conduct, low man, outcast, black-guard,
L.
Apte Hindi
Hindi
कृष्णवर्त्मन्
पुं*
 कृष्ण-वर्त्मन् -
आग
कृष्णवर्त्मन्
पुं*
 कृष्ण-वर्त्मन् -
राहु का नाम
कृष्णवर्त्मन्
पुं*
 कृष्ण-वर्त्मन् -
"नीच पुरुष, दुराचारी, लुच्चा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
कृष्णवर्त्मन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ನಿ /ಬೆಂಕಿ
व्युत्पत्तिः - > कृष्णं वर्त्माऽस्य
प्रयोगाः - > "श्रद्दधे त्रिदशगोपमात्रके दाहशक्तिमिव कृष्णवर्त्मनि"
उल्लेखाः - > रघु० ११-४२
कृष्णवर्त्मन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿತ್ರಕವೃಕ್ಷ /ಚಿತ್ರಮೂಲದ ಗಿಡ
कृष्णवर्त्मन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ರಾಹುಗ್ರಹ
कृष्णवर्त्मन्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನೀಚ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುವವನು
व्युत्पत्तिः - > कृष्णमशुद्धं वर्त्माचरणं यस्य
विस्तारः - > "कृष्णवर्त्मा पुमानग्नौ दुराचारे विधुन्तुदे" - मेदि० ।
L R Vaidya
English
kfzRa-vartman {% m. %} 1. fire, R.xi.42, M.ii.94
2. an epithet of Rāhu
3. a low man, a profligate.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
३, अग्नि, अनल, आज्यभुक्, आज्याश, उषर्बुध, काल, कृशानु, कृष्णवर्त्मन्, क्रम, गुण, गुप्ति, जगत्, ज्योति, ज्वलन, ज्वाल, तपन, तृतीय, त्रय, त्रिकटु, त्रिकाल, त्रिगत, त्रिगुण, त्रिजगत्, त्रिनेत्र, त्रिपदी, त्रैत, दह, दहन, दीप्ति, द्युति, धाम, नेत्र, पद, पावक, पुं, पुर, पुरुष, पुष्कर, ब्रह्मन्, भुवन, रत्न, राम, रुद्राक्ष, रोहित, लोक, लोचन, वचन, वह्नि, विक्रम, विष्णु, विष्णुक्रम, वृत्त, वैश्वानर, शक्ति, शिखा, शिखिन्, शिवनेत्र, शूल, सप्तार्चि, सहोदर, हरनयन, हरनेत्र, हव्यभुक्, हव्यवाहन, हव्याश, हुतभुज्, हुतवह, हुताश, हुताशन, होतृ
Bopp
Latin
कृष्णवर्त्मन् m. (nigram viam habens, (BAH. e praec.
et वर्त्मन् via) ignis.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
कृष्णवर्त्मन् doppelsinnig, Harṣac. 209, 17. [Z.]
कृष्णवर्त्मन् rascally, Vās. 28, 2.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वह्निर्बृहद्भानुहिरण्यरेतसौ धनंजयो हव्यहविर्हुताशनः ।
कृपीटयोनिर्दमुना विरोचनाशुशुक्षणी छागरथस्तनूनपात् ॥ १०९७ ॥
कृशानुवैश्वानरवीतिहोत्रा वृषाकपिः पावकचित्रभानू ।
अप्पित्तधूमध्वजकृष्णवर्त्मार्चिष्मच्छमीगर्भतमोघ्नशुक्राः ॥ १०९८ ॥
शोचिष्केशः शुचिहुतवहोषर्बुधाः सप्तमन्त्र-
ज्वालाजिह्वो ज्वलनशिखिनौ जागृविर्जातवेदाः ।
बर्हिःशुष्मानिलसखवसू रोहिताश्वाश्रयाशौ
बर्हिर्ज्योतिर्दहनबहुलौ हव्यवाहोऽनलोऽग्निः ॥ १०९९ ॥
विभावसुः सप्तोदर्चिः स्वाहाग्नेयी प्रियास्य च ।
-wordlist-
वह्नि (पुं), बृहद्भानु (पुं), हिरण्यरेतस् (पुं), धनञ्जय (पुं), हव्याशन (पुं), हविराशन (पुं), हुताशन (पुं), कृपीटयोनि (पुं), दमुनस् (पुं), विरोचन (पुं), आशुशुक्षणि (पुं), छागरथ (पुं), तनूनपाद् (पुं), कृशानु (पुं), वैश्वानर (पुं), वीतिहोत्र (पुं), वृषाकपि (पुं), पावक (पुं), चित्रभानु (पुं), अप्पित्त (क्ली), धूमध्वज (पुं), कृष्णवर्त्मन् (पुं), अर्चिष्मत् (पुं), शमीगर्भ (पुं), तमोघ्न (पुं), शुक्र (पुं), शोचिष्केश (पुं), शुचि (पुं), हुतवह (पुं), उषर्बुध (पुं), सप्तजिह्व (पुं), मन्त्रजिह्व (पुं), ज्वालाजिह्व (पुं), ज्वलन (पुं), शिखिन् (पुं), जागृवि (पुं), जातवेदस् (पुं), बर्हिःशुष्मन् (पुं), अनिलसख (पुं), वसु (पुं), रोहिताश्व (पुं), आश्रयाश (पुं), बर्हिर्ज्योति (पुं), दहन (पुं), बहुल (पुं), हव्यवाह (पुं), अनल (पुं), अग्नि (पुं), विभावसु (पुं), सप्तार्चिस् (पुं), उदर्चिस् (पुं), स्वाहा (स्त्री), आग्नेयी (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सप्तार्चिस्
सप्तार्चिस्, बहुल, शिखिन्, हुतवह, वैश्वानर, अग्नि, वसु, वह्नि, वायुसख, सितेतरगति, स्वाहाप्रिय, पावक, अर्चिष्मत्, ज्वलन, कृशानु, अनल, धूमध्वज, हव्यवाह्, बर्हिर्ज्योतिस्, उषर्बुध, दहन, चित्रभानु, शुचि, कृपीटयोनि, दमुनस्, कृष्णवर्त्मन्, आशुशुक्षणि, विभावसु, अपांपित्त, जातवेदस्, तनूनपाद्, वीतिहोत्र, बृहद्भानु, आश्रयाश, धनञ्जय, हिरण्यरेतस्, तमोघ्न, रोहिताश्व, हुताशन
सप्तार्चिर्बहुलः शिखी हुतवहो वैश्वानरोऽग्निर्वसु-
र्वह्निर्वायुसखः सितेतरगतिः स्वाहाप्रियः पावकः ।
अर्चिष्मान् ज्वलनः कृशानुरनलो धूमध्वजो हव्यवाट्,
बर्हिर्ज्योतिरुषर्बुधश्च दहनः स्याच्चित्रभानुः शुचिः ॥ ६२ ॥
कृपीटयोनिर्दमुनाः कृष्णवर्त्माशुशुक्षणिः ।
विभावसुरपांपित्तं जातवेदास्तनूनपात् ॥ ६३ ॥
वीतिहोत्रो बृहद्भानुराश्रयाशो धनञ्जयः ।
हिरण्यरेतास्तमोघ्नो रोहिताश्वो हुताशनः ॥ ६४ ॥
verse 1.1.1.62
page 0009
Mahabharata
English
Kṛshṇavartman^1 = Agni, q.v. Do.^2 = Kṛshṇa: XII, 1509.
पुराणम्
English
कृष्णवर्त्मन् / KṚṢṆAVARTMAN. Another name for agni. agni was addressed by this word at the serpent yajña by āstīka. (M.B. Chapter 55, Verse 10).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
कृष्णवर्त्मन्
पु०
 कृष्णं वर्त्म धूमप्रसाररूपगतिस्थानमस्य ।१ वह्नौ, “हविषा कृष्णवर्त्मेव भूय एवाभिवर्द्धते” मनुपातयामाम विहगान् प्रदीप्ते कृष्णवर्त्मनि” भा० आ०२२६ अ० । २ चित्रकवृक्षे अमरः ३ राहौ ग्रहे, मेदि० ।कृष्णमपवित्रं वर्त्माचरणं यस्य । ४ दुष्टकर्म्मकारके
त्रि०
 अमरः कृष्णएव वर्त्म । ५ वासुदेवरूपगतौ । “कृष्णवर्त्मनिगुणान गणयन्ती जीवनेषु लघयन्त्यनुरागम् । आमतावत जरेव हिमानी सेव्यतां सुरतरङ्गिणी” उद्भटः ।कृष्णवर्त्तन्यादयोऽपि वह्नौ । “पावकं कृष्णवर्त्तनिम्” ऋ०८, २३, १९, चित्रकवृक्षे च
Capeller
German
कृष्णवर्त्मन्
m.
 Feuer (eig. eine schwarze
Bahn o. Spur habend).