| YouTube Channel

पार्थिवः (pArthivaH)

 
Apte Hindi
Hindi
पार्थिवः
पुं*
- -
पृथ्वी पर रहने वाला
पार्थिवः
पुं*
- -
"राजा, प्रभु"
पार्थिवः
पुं*
- -
मिट्टी का वर्तन
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
मृत्पात्रम्, मृत्कांस्यम्, कुहनम्, पार्थिवः
noun
मृत्तिकया निर्मितं पात्रम्।
"श्यामा मृत्पात्रेण चायं पिबति।"
Synonyms:
क्षत्रियः, राजन्यः, क्षत्रः, बाहुजः, विराट्, मूर्धाभिषिक्तः, द्विजलिङ्गी, राजा, नाभिः, नृपः, मूर्धकः, पार्थिवः, सार्वभौमः
noun
हिन्दूधर्मशास्त्रानुसारेण चातुर्वर्ण्यव्यवस्थायां द्वितीयः वर्णः तद्वर्णीयानां कर्म ब्राह्मणादीनाम् अन्यवर्णीयानां शत्रोः रक्षणम् इति।
"शरणागतस्य रक्षा क्षत्रियस्य धर्मः अस्ति।"
Synonyms:
नृपः, नृपतिः, राजा, भूपतिः, भूपः, भूपालः, महीपतिः, पार्थिवः, पार्थः, पृथिवीपतिः, पृथिवीपालः, भूमिपः, भूमिपतिः, महीक्षित्, महीपः, महीपालः, क्षितिपः, क्षितिपतिः, क्षितिपालः, पृथिवीक्षित्, नरेश्वरः, नराधिपः, नरेशः, नरेन्द्रः, प्रजेश्वरः, प्रजापः, प्रजापतिः, जगतीपतिः, अवनीश्वरः, जगतीपालः, जगत्पतिः, अवनीपतिः, अवनीपालः, अवनीशः, क्षितीक्षः, क्षितीश्वरः, पृथिवीशकः, भूमिभृत्, क्षितिभृत्, भूभृत्, क्ष्माभृत्, क्ष्मापः, वसुधाधिपः, अधिपः, अधिपतिः, नायकाधिपः, महीभुक्, जगतीभुक्, क्ष्माभुक्, भूभुक्, स्वामी, प्रभुः, भगवान्, छत्रपः, छत्रपतिः, राज्यभाक्, लोकपालः, लोकेशः, लोकेश्वरः, लोकनाथः, नरदेवः, राट्, इरावान्
noun
राष्ट्रस्य जातेः वा प्रधानशासकः।
"त्रेतायुगे श्रीरामः अयोध्यायाः नृपः आसीत्।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
पार्थिवः,
पुं,
(पृथिव्या ईश्वरः ।) पृथिवी +“तस्येश्वरः ।” ४२ इति अञ् ।)राजा इत्यमरः
(यथा, मनुः १३९ ।“तेषान्तु समवेतानां मान्यौ स्नातकपार्थिवौ ।राजस्नातकयोश्चैव स्नातको नृपमानभाक्
”वत्सरविशेषः यथा, --“बहुशस्यानि जायन्ते सर्व्वदेशे सुलोचने ।सौराष्ट्रलाटदेशे पार्थिवे नात्र संशयः
”इति चिन्तामणिधृतवचनम्
पृथिव्या अयं इत्यण् ।) शरावः इतित्रिकाण्डशेषः
(पृथिव्या विकार इति “सर्व्व-भूमिपृथिवीभ्यामणञौ ।” ४१ इत्यञ् ।)पृथिवीविकृतौ, त्रि इति मेदिनी
(यथा, भागवते २४ ।“पार्थिवाद्दारुणो धूमस्तस्मादग्निस्त्रयीमयः
”पृथिव्या निमित्तं संयोग उत्पातो वा
पृथिवीसम्बन्धिनि, त्रि यदुक्तम् ।“मधुमत् पार्थिवं रजः
”)