| YouTube Channel

क्षत्रियः (kSatriyaH)

 
Apte
English
क्षत्रियः [kṣatriyḥ], [क्षत्रे राष्ट्रे साधु तस्यापत्यं जातौ वा घः Tv.]
A member of the military or second caste
धर्म्याद्धि युद्धाच्छ्रेयो$न्यत् क्षत्रियस्य न विद्यते
Bg.*
 2.31. ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस्त्रयो वर्णा द्विजातयः
Ms.*
 1.4. The Mahābhārata (Śāntiparvan) says: ब्राह्मणानां क्षतत्राणात्ततः क्षत्रिय उच्यते ।
A kind of horse
क्षत्रिया वह्निसंभवाः Śālihotra, Appendix II, 14. -यम् The rank or power of the Kṣatriya class
Rv.*
 4.12.3.
Comp.
 -धर्मः See क्षत्रधमः
Ms.*
 1. 81. -हनः (-णः) an epithet of Paraśurāma
Mb.
 * 5. 178.89.
Apte 1890
English
क्षत्रियः [क्षत्रे राष्ट्रे साधु तस्यापत्यं जातौ वा घः Tv.] A member of the military or second caste
ब्राह्मणः क्षत्रियो वैश्यस्त्रयो वर्णा द्विजातयः Ms. 10. 4.
यं The rank or power of the Kshatriya class.
Comp.
हनः (णः) an epithet of Paraśurāma.
Apte Hindi
Hindi
क्षत्रियः
पुं*
 - क्षत्रे राष्ट्रे साधु तस्यापत्यं जातौ वा घः तारा*)
दूसरे वर्ण या सैनिक जाति का पुरूष
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 क्षात्रम्, क्षत्रियः
adjective
क्षत्रियसम्बन्धी।
"अग्रतः चतुरो वेदाः पृष्ठतः सशरं धनुः। इदं ब्राह्मम् इदं क्षात्रं शापाद् अपि शराद् अपि॥"
Synonyms:
 क्षत्रियः, राजन्यः, क्षत्रः, बाहुजः, विराट्, मूर्धाभिषिक्तः, द्विजलिङ्गी, राजा, नाभिः, नृपः, मूर्धकः, पार्थिवः, सार्वभौमः
noun
हिन्दूधर्मशास्त्रानुसारेण चातुर्वर्ण्यव्यवस्थायां द्वितीयः वर्णः तद्वर्णीयानां कर्म ब्राह्मणादीनाम् अन्यवर्णीयानां शत्रोः रक्षणम् इति।
"शरणागतस्य रक्षा क्षत्रियस्य धर्मः अस्ति।"
Synonyms:
 क्षत्रियः
noun
एकः दशपूर्वी ।
"क्षत्रियस्य उल्लेखः जैनसाहित्ये वर्तते"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: क्षत्रियः
Root: क्षत्रिय
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Name of the second caste
Shloka(s):
3|5|2|1 ► ब्रह्मक्षत्रियविट्शूद्रा इति वर्णाश्चतुष्टये। (भूमिकाण्डः/मनुष्याध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|5|2|1 ⇢ क्षत्रियः (क्षत्रिय) (पुं) ⇒ Name of the second caste ⇒
Related word(s):
isa_k ➡ वर्णचतुष्टयम्
Tamil
Tamil
க்ஷத்ரிய: : அரசகுலத்தவன், க்ஷத்திரியன்.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: क्षत्रियः
Root: क्षत्रिय
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ red horse
⇒ governing
⇒ endowed with sovereignty
⇒ member of the Kshatriya caste
⇒ warrior caste [king, soldiers, etc]
⇒ member of the military or reigning order
Shloka(s):
2|8|1|1 ► मूर्धाभिषिक्तो राजन्यो बाहुजः क्षत्रियो विराट्। (क्षत्रियवर्गः)
3|3|111|2 ► इनः सूर्ये प्रभौ राजा मृगाङ्के क्षत्रिये नृपे॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|137|1 ► क्षत्रियेऽपि च नाभिर्ना सुरभिर्गवि च स्त्रियाम्। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|1|1 ⇢ मूर्धाभिषिक्तः (मूर्धाभिषिक्त) (पुं) ⇒ minister, anointed, universally, consecrated, acknowledged, royal counsellor, consecrated king, having the head sprinkled, man of the kSatriya or warrior caste
➠ 2|8|1|1 ⇢ राजन्यः (राजन्य) (पुं) ⇒ royal, kingly, princely, royal personage, kind of date tree, man of the regal or military tribe
➠ 2|8|1|1 ⇢ बाहुजः (बाहुज) (पुं) ⇒ parrot, arm-born, kSatriya, sesamum growing wild [Sesamum indicum - Bot.]
➠ 2|8|1|1 ⇢ क्षत्रियः (क्षत्रिय) (पुं) ⇒ red horse, governing, endowed with sovereignty, member of the Kshatriya caste, warrior caste [king, soldiers, etc], member of the military or reigning order
➠ 2|8|1|1 ⇢ विराट् (विराज्) (पुं) ⇒ body, ruler, warrior, splendid, vedAntas, sovereign, excellent, king of birds, particular ekAha, chief. king or queen
➠ 3|3|111|2 ⇢ राजा (राजन्) (पुं) ⇒ king, chief, yakSa, prince, kSatriya, guidance, sovereign, government, man of the royal tribe or the military caste
➠ 3|3|137|1 ⇢ नाभिः (नाभि) (पुं) ⇒ chief, kSatriya, sovereign or lord paramount
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ क्षत्रियसमूहः
परा_अपरासंबन्धः ➡ राजा
जातिः ➡ मनुष्यः
उपाधि ➡ समूहः
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ क्षत्रियपत्नी