| YouTube Channel

क्षत्रः (kSatraH)

 
Apte
English
क्षत्रः [kṣatrḥ] त्रम् [tram], त्रम् 1 Dominion, power, supremacy, might.
A man of the Kṣatriya caste, or the Kṣatriya tribe taken collectively
क्षतात्किल त्रायत इत्युदग्रः क्षत्रस्य शब्दो भुवनेषु रुढः
R.*
 2.53
11.69, 71
असंशयं क्षत्रपरिग्रहक्षमा
Ś.*
 1.22
Ms.*
 9.322
ब्राह्मणेनैधितं क्षत्रं मन्त्रिमन्त्राभिमन्त्रितम् । जयत्यजितमत्यन्तम् ... Kau.
A.
 1.9.
A man of the warrior class, a soldier
क्षत्रप्रताप
U.*
 6.18
martial or heroic valour
6.16
Injury, harm (हिंसा)
'क्षत्रं हिंसा तदर्थं जातं क्षत्रजम्' -com. of Nīlakaṇṭha on
Mb.
 * 12.189.5
(क्षत्रजं सेवते कर्म वेदाध्ययनसंगतः ।).
त्री A woman of the military caste.
The rank of a member of the military caste.
Wealth.
Water.
The body.
Comp.
 -अन्तकः an epithet of Paraśurāma.
धर्मः bravery, military heroism
क्षत्रधर्महतः
Ms.*
 5.98.
the duties of a Kṣatriya. -पः a governor, satrap
(a word found on coins and inscriptions.) -पतिः the possessor of dominion
क्षत्राणां क्षत्रपतिः Vāj.1.17
(cf. छत्रपति).
बन्धुः a Kṣatriya by caste
Ms.*
 2.38.
a mere Kṣatriya, a vile or wretched Kṣatriya
(as a term of abuse)
cf.
 ब्रह्मबन्धु
Bhāg.*
 4.28.48.-विद्या, -वेदः the science of the warrior class (क्षत्रिय)
धनुर्वेद
अध्येमि क्षत्रविद्याम् Ch.
Up.*
 7.1.2
क्षत्रवेदविदां श्रेष्ठो ब्रह्म- वेदविदामपि
Rām.*
 1.65.23.
Apte 1890
English
क्षत्रः,
त्रं 1 Dominion, power, supremacy, might.
2 A man of the Kṣatriya caste, or the Kṣatriya tribe taken collectively
क्षतात्किल त्रायत इत्युदग्रः क्षत्रस्य शब्दो भुवनेषु रूढः R. 2. 53
11. 69, 71
असंशयं क्षत्रपरिग्रहक्षमा Ś. 1. 22
Ms. 9. 322.
3 A man of the warrior class, a soldier
क्षत्रप्रताप U. 6. 18 martial or heroic valour
6. 16.
त्री 1 A woman of the military caste.
2 The rank of a member of the military caste.
3 Wealth.
4 Water.
5 The body.
Comp.
अंतकः an epithet of Paraśurāma.
धर्मः {1} bravery, military heroism. {2} the duties of a Kṣatriya.
पः a governor, satrap.
बंधुः {1} a Kshatriya by caste
Ms. 2. 38. {2} a mere Kṣatriya, a vile or wretched Kshatriya
(as a term of abuse)
cf. ब्रह्मबंधु.
Apte Hindi
Hindi
क्षत्रः
पुं*
 - "क्षण् + क्विप् = क्षत्, ततः त्रायते - त्रै + क"
"अधिराज्य, शक्ति, प्रभुता, सामर्थ्य"
क्षत्रः
पुं*
 - "क्षण् + क्विप् = क्षत्, ततः त्रायते - त्रै + क"
क्षत्रिय जाति का पुरूष
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 क्षत्रियः, राजन्यः, क्षत्रः, बाहुजः, विराट्, मूर्धाभिषिक्तः, द्विजलिङ्गी, राजा, नाभिः, नृपः, मूर्धकः, पार्थिवः, सार्वभौमः
noun
हिन्दूधर्मशास्त्रानुसारेण चातुर्वर्ण्यव्यवस्थायां द्वितीयः वर्णः तद्वर्णीयानां कर्म ब्राह्मणादीनाम् अन्यवर्णीयानां शत्रोः रक्षणम् इति।
"शरणागतस्य रक्षा क्षत्रियस्य धर्मः अस्ति।"