| YouTube Channel

अधिपतिः (adhipatiH)

 
Apte
English
अधिपतिः [adhipatiḥ], [अधिकः पतिः]
=
 अधिपः.
A part of the head where the wound proves immediately fatal
(मस्तकाभ्यन्तरोपरिष्टात् शिरासन्धिसन्निपातो रोमावर्तो$धिपतिः, तत्रापि सद्यो मरणम् Suśr.
Apte 1890
English
अधिपतिः [अधिकः पतिः] 1 = अधिपः.
2 A part of the head where the wound proves immediately fatal
(मस्तकाभ्यंतरोपरिष्टात् शिरासंधिसन्निपातो रोमावर्तोधिपतिः, तत्रापि सद्यो मरणम् Suśr.)
Apte Hindi
Hindi
अधिपतिः
पुं*
 - "अधि+पा+क, डति वा"
"स्वामी, शासक, राजा, प्रभु, प्रधान"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 राज्यपालः, अध्यक्षः, अधिपतिः, अधिष्ठाता, अधिकारी, अधिपः, शासिता, प्रशासिता, शास्ता, अनुशासकः, अधिकृतः
noun
केन्द्रशासनेन नियुक्तः राज्यस्य प्रधान शासकः।
"भारते राज्यपालस्य निर्वाचनं सामान्यवरणेन न भवति।"
Synonyms:
 पतिः, भर्ता, स्वामी, आर्यपुत्रः, कान्तः, प्राणनाथः, रमणः, वरः, गृही, गुरुः, हृदयेशः, जामाता, सुखोत्सवः, नर्मकीलः, रतगुरुः, धवः, परिणेता, ईश्वरः, ईशिता, अधिपतिः, नेता, परिवृढः
noun
स्त्रियः पाणिग्रहीता।
"अलकायाः पतिः अधिकारभ्रंशात् स्वकुटुम्बस्य पालनं कर्तुम् असमर्थत्वेन अतीव दुःखी अभवत्।"
Synonyms:
 नृपः, नृपतिः, राजा, भूपतिः, भूपः, भूपालः, महीपतिः, पार्थिवः, पार्थः, पृथिवीपतिः, पृथिवीपालः, भूमिपः, भूमिपतिः, महीक्षित्, महीपः, महीपालः, क्षितिपः, क्षितिपतिः, क्षितिपालः, पृथिवीक्षित्, नरेश्वरः, नराधिपः, नरेशः, नरेन्द्रः, प्रजेश्वरः, प्रजापः, प्रजापतिः, जगतीपतिः, अवनीश्वरः, जगतीपालः, जगत्पतिः, अवनीपतिः, अवनीपालः, अवनीशः, क्षितीक्षः, क्षितीश्वरः, पृथिवीशकः, भूमिभृत्, क्षितिभृत्, भूभृत्, क्ष्माभृत्, क्ष्मापः, वसुधाधिपः, अधिपः, अधिपतिः, नायकाधिपः, महीभुक्, जगतीभुक्, क्ष्माभुक्, भूभुक्, स्वामी, प्रभुः, भगवान्, छत्रपः, छत्रपतिः, राज्यभाक्, लोकपालः, लोकेशः, लोकेश्वरः, लोकनाथः, नरदेवः, राट्, इरावान्
noun
राष्ट्रस्य जातेः वा प्रधानशासकः।
"त्रेतायुगे श्रीरामः अयोध्यायाः नृपः आसीत्।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: अधिपतिः
Root: अधिपतिः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ king
⇒ lord
⇒ chief
⇒ owner
⇒ lover
⇒ master
⇒ prince
⇒ husband
⇒ employer
⇒ commander
⇒ proprietor
⇒ lord or owner of
⇒ spiritual preceptor
⇒ image or temple of a god
⇒ learned Brahman or Pandit
Shloka(s):
3|1|10|2 ► इभ्य आढ्यो धनी स्वामी त्वीश्वरः पतिरीशिता॥ (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
3|1|11|1 ► अधिभूर्नायको नेता प्रभुः परिवृढोऽधिपः। (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
3|3|111|2 ► इनः सूर्ये प्रभौ राजा मृगाङ्के क्षत्रिये नृपे॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|1|10|2 ⇢ स्वामी (स्वामिन्) (पुं) ⇒ king, lord, chief, owner, lover, master, prince, husband, employer, commander, proprietor, lord or owner of, spiritual preceptor, image or temple of a god, learned Brahman or Pandit
➠ 3|1|10|2 ⇢ ईश्वरः (ईश्वर) (पुं) ⇒ god, king, ziva, lord, queen, ruler, liable, prince, husband, capable of, able to do, exposed to, god of love, supreme soul, number eleven, Supreme Being, one of the rudras
➠ 3|1|10|2 ⇢ (पति) (पुं) ⇒ root, lord, owner, ruler, spouse, master, husband, sovereign, possessor
➠ 3|1|10|2 ⇢ ईशिता (ईशितृ) (पुं)
➠ 3|1|11|1 ⇢ अधिभूः (अधिभू) (पुं)
➠ 3|1|11|1 ⇢ नायकः (नायक) (पुं) ⇒ lord, hero, chief, guide, leader, husband, captain, principal, lover or hero, paradigm or example, central gem of a necklace
➠ 3|1|11|1 ⇢ नेतृः (नेतृ) (पुं) ⇒ vein, river, owner, guide, master, leader, guiding, bringer, leading, offerer, conductor, rod-applier, numeral two [2], hero of a drama, inflicter of punishment, leader or chief of an army, one who leads or will lead, neem tree [Azadirachta Indica - Bot.]
➠ 3|1|11|1 ⇢ प्रभुः (प्रभु) (पुं) ⇒ able, king, word, rich, lord, owner, sound, ruler, master, mighty, capable, eternal, constant, abundant, powerful, match for, excelling, quicksilver, having power to, having power over, authority [person], more powerful than, chief or leader of a sect
➠ 3|1|11|1 ⇢ परिवृढः (परिवृढ) (पुं)
➠ 3|1|11|1 ⇢ अधिपः (अधिप) (पुं)
➠ 3|3|111|2 ⇢ इनः (इन) (पुं) ⇒ sun, able, king, wild, lord, bold, master, mighty, strong, powerful, glorious, energetic, determined, lunar mansion called hasta
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मनुष्यः
जातिः ➡ मनुष्यः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
अधिपतिः,
पुं,
 (अधिपाति रक्षति अधि + पा +डति ।) प्रभुः । स्वामी । इति हलायुधः ॥
(यथारघुवंशे । “वचो निशस्याधिपतिर्दिवौकसां” ॥
)