| YouTube Channel

“केचिदूदितं (“kecidUditaM)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“षिधु संराद्धौ”@} 2 ‘सिधेः सिध्यति संराद्धौ--’ 3 इति देवः।
संराद्धिः = निष्पत्तिः।
“केचिदूदितं पठन्ति
तदसत्।
अनुदात्तोपदेशवै- यर्थ्यात्” इति माधवः।
4 सिद्ध्यः, 5 सिधित्वा-सेधित्वा-सिद्ध्वा, 6 सिद्धः, 7 साङ्काश्यसिद्धः, 8 अन्नं साधयन्, तपः सेधयन्, इति विशेषरूपाणि।
इतराणि सर्वाण्यपि पूर्वधातुवत् ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(१८३६)
02
=>
(४-दिवादिः-११९२। सक। अनि। पर।)
03
=>
(श्लो। ११६)
04
=>
[[१। ‘पुष्यसिंद्ध्यौ नक्षत्रे’ (३-१-११६) इति निपातनात् नक्षत्रविशेषे वाच्ये सति धातोः क्यप्। ण्यतोऽपवादः। सिद्ध्यति अस्मिन्नुपक्रान्तं कार्यमिति सिद्ध्यः = पुष्यनक्षत्रः। अन्यत्र सेध्यम् इति ण्यदेव।]]
05
=>
[[२। उदित्त्वादिड्विकल्पः, ‘रलो व्युपधात्--’ (१-२-२६) इति कित्त्वविकल्पः। तेन रूपत्रयम्।]]
06
=>
[[३। उदित्त्वेन क्त्वायामिड्विकल्पनात्, निष्ठायामिण्निषेधः। संज्ञायां क्तप्रत्ययोऽयम्। सिद्धा इति देवयोनिविशेषाः।]]
07
=>
[[४। सांकाश्ये सिद्धः सांकाश्यसिद्धः। ‘सिद्धशुष्कपक्वबन्धैश्च’ (२-१-४१) इति सप्तमीसमासः। ‘नेन्सिद्धबध्नातिषु च’ (६-३-१९) इति सप्तम्या अलुको निषेधः
\n\n अन्यथा, ‘साङ्काश्ये--’ इति सप्तम्याः ‘तत्पुरुषे कृति--’ (६-३-१४) इति अलुक् श्रूयेत। तत्र सूत्रे बहुलग्रहणादेव क्वचिदलुकोऽप्रवृत्तौ तु नात्र सिद्धग्रहणं करणमित्यास्तां तावत्।]]
08
=>
[[५। ‘सिद्ध्यतेरपारलौकिकेऽर्थे’ (६-१-१४९) इति णावात्वम्। परलोकसाधनभूते तु ‘तपः सेधयन्’ इत्यत्र आत्वम्।]]