धातुः: ह्वृ
मूलधातुः: ह्वृ
धात्वर्थः: कौटिल्ये
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: ह्वरति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

ह्वृ (अर्थः)  कौटिल्ये
( ह्वरति जह्वारा जह्वरतुः जह्वर्थ जह्वरिव ) क्रादिनियमादिट् थलि तु "अवस्तास्वत्'' इति निषिध्यते "ऋतश्च संयोगादेर्गुणः'' इति गुणः अयं वृद्ध्यापूर्वविप्रतिषेधेन स्वविषये बाध्यते ( ह्वर्त्ता ह्वरिष्यति )"ऋद्वनोः स्ये'' इति इट् ( ह्वरतुअह्वरत् आशिषि ह्वर्यात् )  ( सूत्रम्) गुणोत्तिसंयोगाद्योः (इति सूत्रम्) इति अर्त्तेऋकारान्तस्य संयोगादेर्यकियकारावार्द्धधातुके लिङि च णुण इति गुणः ( अह्वर्ष्टाम् यकि ह्वर्यते ( लिङीव  गुणः (ह्वष्टांम् यकि ह्वर्यते ( लिङीव गुणःयदाशीलिर्ङि च गुण इति गुणः ( अह्वर्ष्टम् यकि ह्वर्यते ( लिङीव गुणः यदाशीर्लिङि यगात्नेपदे च तदा "लिङ्सिचोरात्मनेपदे'' इत्यधिकृत्य "ऋतश्च संयोगादेः''इति पक्षे इटि ( व्यतिह्वरिषीष्ट व्यातृयह्वर्तेत्यादि)"लिङ्सिचावात्मनेपदेषु'' इति अधिकृत्य "उश्च''इति कित्त्वविधानात् न गुणः ज्ञलि सिज्लोपः ( जुहूर्षति ) "अज्ज्ञनगमां सनि'' इति दीर्घे "उदोष्ठ्यपूर्वस्य'' इत्युत्वे रत्वे च "हलि च''इति दीर्घः ( जर्ह्वर्त्ति जर्ह्वर्त इत्यादि ) लोटि हेर्डित्त्वात् ( जर्ह्वहि ) उत्तमे ( जर्ह्वराणि ) लङि ( अजर्ह्वः ) ( हृतम् ) 914

ह्वृ  कौटिल्ये 
- ह्वरति । जह्वार । जह्वरतुः । जह्वरुः ।। 935 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ह्वृ कौटिल्ये”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ह्वारकः-रिका, ह्वारकः-रिका, <a href="#foot_krm03">3</a> जुहूर्षकः-र्षिका, जाह्वरकः-रिका;</li> <li> इत्यादीनि रूपाणि यथासम्भवमूह्यानि। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> उपह्वरः। </li> <li><a href="#foot_krm05">5</a> ह्वरिष्यन्-न्ती।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (२०३८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९३१। अक। अनि। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[२। सन्नन्ते ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घे, ‘उद् ओष्ठ्यपूर्वस्य’ (७-१-१०२) इति दीर्घे च रूपमेवम्।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[३। पचाद्यचि रूपमेवम्। उपह्वरः = एकान्तवार्ता।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[४। ‘ऋद्धनोः स्ये’ (७-२-७०) इतीडागमः।]]</li></ul>

ह्वृ (ह्वृ॒ कौटिल्ये - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = ह्वरणम्
अनीयर् = ह्वरणीयः - ह्वरणीया
ण्वुल् = ह्वारकः - ह्वारिका
तुमुँन् = ह्वर्तुम्
तव्य = ह्वर्तव्यः - ह्वर्तव्या
तृच् = ह्वर्ता - ह्वर्त्री
क्त्वा = ह्वृत्वा
ल्यप् = प्रह्वृत्य
क्तवतुँ = ह्वृतवान् - ह्वृतवती
क्त = ह्वृतः - ह्वृता
शतृँ = ह्वरन् - ह्वरन्ती

ह्वृ (ह्वृ॒ संवरणे वरणे इत्येके - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = ह्वरणम्
अनीयर् = ह्वरणीयः - ह्वरणीया
ण्वुल् = ह्वारकः - ह्वारिका
तुमुँन् = ह्वर्तुम्
तव्य = ह्वर्तव्यः - ह्वर्तव्या
तृच् = ह्वर्ता - ह्वर्त्री
क्त्वा = ह्वृत्वा
ल्यप् = प्रह्वृत्य
क्तवतुँ = ह्वृतवान् - ह्वृतवती
क्त = ह्वृतः - ह्वृता
शतृँ = ह्वरन् - ह्वरन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

ह्वृ  कौटिल्ये
- ह्वरति  छित्वरादौ (द्र0 उ0 31) उपह्वरः  900

INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

ह्वर See धरु॑ण-ह्वर.


ह्वर (hvara)

Monier Williams Cologne