धातुः: ह्री
मूलधातुः: ह्री
धात्वर्थः: लज्जायाम्
गणः: जुहोत्यादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: जिह्रेति


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

ह्री (अर्थः)  लज्जायाम्
( जिहेति ) इत्यादि बिभेतिवत् जिह्रीयतीत्यादौ अजादौ अजादौ संयोगपूर्वत्वाद्यभावात् इयङ्विशेषः ( ह्रेपयति ) "अर्तिह्रि'' इत्यादिना पुगागमः "पुगन्त'' इति गुणः ( अजिह्रिपत् ह्रीः ) सम्पदादित्वात्क्विप् ( ह्रीतः ह्रीणः, ह्रीतवान्, ह्रीणवान् ) "नुदविद'' इत्यादिना वो निष्ठानत्वे णत्वम् ( ह्रीकः, ह्लीकः ) "ह्रियः कन्नश्च लो वा'' इतिकनि रेफस्य वा लत्वम् ( ह्रीणियते ) रुष्यतीत्यर्थः "ह्रीणीङ्'' इति कण्ड्वादिपाठात् स्वर्थे यक् जुहोत्यादयोऽनुदात्ताः परस्मैपदिनः 3

ह्री लज्जायाम् 
- जिह्रेति  जिह्रीतः  जिह्रियति  जिह्राय जिह्रयाञ्चकार  ह्रेता  अह्रैषीत्  ह्रयः  ह्रीणः ह्रीतः  ह्रीः  3

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ह्री लज्जायाम्”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘ह्रीष्--’ इति केचित्। </li> <li><a href="#foot_krm03">3</a> ह्रीः, <a href="#foot_krm04">4</a> ह्रीणः-ह्रीतः-ह्रीणवान्-ह्रीतवान्, <a href="#foot_krm05">5</a> ह्रेपकः- <a href="#foot_krm06">6</a> पिका, <a href="#foot_krm07">7</a> जिह्रियत्-ती <a href="#foot_krm08">8</a> रश्च लो वा’ <a href="#foot_krm09">9</a> इति कन्प्रत्ययः। </li> <li>बाहुल- कात् कनः ककारस्य न इत्संज्ञा। </li> <li>पक्षे धातुरेफस्य लकारोऽपि। </li> <li>ह्रीकः-लज्जाविशिष्टः।]] ह्रीकः-ह्लीकः, इति विशेषः। </li> <li>सामान्यरूपाणि ‘डु क्रीञ्’ धातुवत् <a href="#foot_krm10">10</a> बोध्यानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (२०३०)</li> <li id="foot_krm02">02 => (३-जुहोत्यादिः-१०८५। अक। अनिट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[६। क्विपि रूपमेवम्।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[७। ‘नुदविदोन्दत्राघ्राह्रीभ्योऽन्यतरस्याम्’ (८-२-५६) इति निष्ठानत्वविकल्पः। नत्वपक्षे णत्वम्।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[८। णिजन्तात् ण्वुलि रूपमेवम्। ‘अर्तिह्री--’ (७-३-३६) इत्यादिना पुगागमः। ‘पुगन्तलघूपधस्य च’ (७-३-८६) इति गुणः। एवं ण्यन्तरूपेषु सर्वत्राप्यस्य धातोः प्रक्रिया ज्ञेया।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [पृष्ठम्१४२३+ २६]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[१। शतरि श्लौ, द्विर्वचने, ‘नाभ्यस्ताच्छतुः’ (७-१-७८) इति नुम्निषेधे इयङादेशे च रूपम्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[२। ‘ह्रियः कन्, [कुग्]</li> <li id="foot_krm09">09 => (द। उ। १-१५३)</li> <li id="foot_krm10">10 => (२७४)</li></ul>

ह्री (ह्री॒ लज्जायाम् - जुहोत्यादिः - अनिट्)
ल्युट् = ह्रयणम्
अनीयर् = ह्रयणीयः - ह्रयणीया
ण्वुल् = ह्रायकः - ह्रायिका
तुमुँन् = ह्रेतुम्
तव्य = ह्रेतव्यः - ह्रेतव्या
तृच् = ह्रेता - ह्रेत्री
क्त्वा = ह्रीत्वा
ल्यप् = प्रह्रीय
क्तवतुँ = ह्रीतवान् / ह्रीणवान् - ह्रीतवती / ह्रीणवती
क्त = ह्रीतः / ह्रीणः - ह्रीता / ह्रीणा
शतृँ = जिह्रियत् / जिह्रियद् - जिह्रियती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

ह्री लज्जायाम्
- जिह्रेति, जिह्रियति  भीह्री (3136) इति जिह्रयांचकार, जिह्राय  अर्तिह्रीव्ली (7336) इति पुक्-ह्रेपयति  नुदविन्दोन्दत्रा (8256) इति वा नत्वम्-ह्रीणः ह्रीतः  ह्रीः  3

ह्लीकु ह्लीकु,
 I. (= ह्रीकु), adj. Bash-
ful, modest.
 II. m.
 1. Tin.
 2. Lac.


ह्लीकुः, स्त्री, (ह्री + “ह्रियःः कुक् रश्च लो वा ।” इतिकुक् पक्षे रस्य लः ।) ह्रीकुः । इत्युणादिकोषः ॥


ह्लीकुः, पुं, (ह्री + कुक् । रस्य लः ।) जतु त्रपु ।इत्युणादिकोषः ॥


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, 1872 Edition

ह्लीकु, उस्, उस्, उ (= ह्रीकु), ashamed, modest;
(उस्), m. lac (= जतु); tin; [cf. Gr. χαλ-κό-ς; Slav.
zel-e-zo; Lith. gel-e-zi-s.]


INTERMEDIATE, Sanskrit to English, Cologne Edition

ह्लीकु mfn. ashamed, modest, shy, L.


ह्लीकु mfn. (-कुः-कुः-कु) Ashamed, modest.
	 m. (-कुः)
	 1. Lac.
	 2. Tin.
 E. ह्री
to be ashamed, aff. कुक्, र changed to ल; otherwise read ह्रीकु ।


<table> <tr> <td> </td> <td>ह्लीकु</td> <td> hlIku </td> <td>adj.</td> <td> shy</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>ह्लीकु</td> <td> hlIku </td> <td>adj.</td> <td> modest</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>ह्लीकु</td> <td> hlIku </td> <td>adj.</td> <td> ashamed</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>ह्लीकु</td> <td> hlIku </td> <td>m.</td> <td> lac</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>ह्लीकु</td> <td> hlIku </td> <td>m.</td> <td> tin</td> </td> </tr> </table> <table width='800px' > <tr> <td> </td> </tr> </table> <table > <colgroup> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> </colgroup>

ह्लीकु
mfn. (-कुः-कुः-कु) Ashamed, modest.
m. (-कुः)
1 Lac.
2 Tin.
E. ह्री to be ashamed, aff. कुक्, and र changed to ल.


Synonyms: शालीन, लज्जाशील, संविग्न, ह्रीण, ह्रीत, ह्लीकु, शारद, पलङ्कट, भीरुभीरु

adjective

यः स्वभावतः लज्जावान् अस्ति।; "शालीनः लज्जावशात् स्वकीयं मतं कथयितुम् असमर्थः भवति।"

ह्लीकु (कुः-कुः-कु)
a. Ashamed, mod-
est.
m. Lac; tin.


ह्लीकु (hlIku)

शब्दसागरः

Yates

Spoken Sanskrit

Wilson

Monier Williams Cologne

Monier Williams 1872

Benfey

Wordnet

शब्दकल्पद्रुमः