हेरम्ब (heramba)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishहेरम्बः [hērambḥ], [हे शिवे रम्बति रम्ब्-अच् अलुक् समा˚ Tv.]
of Gaṇeśa
जेता हेरम्बभृङ्गिप्रमुखगणचमूचक्रिणस्तारकारेः 2.17
हे हेरम्ब, किमम्ब, रोदिषि कथं, कर्णौ लुठत्यग्निभूः Subhāṣ.
A buffalo.
A boastful hero. -जननी of Pārvatī (mother of Gaṇeśa).
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishहेरम्ब हेरम्ब, अस्, m., N. of Gaṇeśa
a
buffalo
a boastful hero (vain of his own valour)
a
particular Buddha (= हेरुक).
—हेरम्ब-जननी,
f. ‘mother of Gaṇeśa, ’ Durgā.
—हेरम्ब-मन्त्र,
अस्, m. a particular Mantra (sacred to Gaṇeśa).
—हेरम्ब-हट्ट, अस्, m., N. of a country, (said
to be one of the provinces of the Deccan.)
Apte Hindi
Hindiहेरम्बः
- "हे शिवे रम्बति रम्ब् + अच्, अलुक् स*"
गणेश
हेरम्बः
- -
भैंसा
हेरम्बः
- -
धीरोद्धत नायक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritहेरम्बो गणविघ्नेशः पर्शुपाणिर्विनायकः ।
द्वैमातुरो गजास्यैकदन्तौ लम्बोदराखुगौ ॥ २०७ ॥
हेरम्ब (पुं), गणेश (पुं), विघ्नेश (पुं), पर्शुपाणि (पुं), विनायक (पुं), द्वैमातुर (पुं), गजास्य (पुं), एकदन्त (पुं), लम्बोदर (पुं), आखुग (पुं)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritमहिषे कलुषः पिङ्गः कटाहो गद्गदस्वरः ।
हेरम्बः स्कन्धशृङ्गश्च सिंहे तु स्यात्पलंकषः ॥ १८१ ॥
शैगाटो वनराजश्च नभःक्रान्तो गणेश्वरः ।
शृङ्गोष्णीषो रक्तजिह्वो व्यादीर्णास्यः सुगन्धिकः ॥ १८२ ॥
कलुष (पुं), पिङ्ग (पुं), कटाह (पुं), गद्गदस्वर (पुं), हेरम्ब (पुं), स्कन्धशृङ्ग (पुं), पलङ्कष (पुं), शैलाट (पुं), वनराज (पुं), नभःक्रान्त (पुं), गणेश्वर (पुं), शृङ्गोष्णीष (पुं), रक्तजिह्व (पुं), व्यादीर्णास्य (पुं), सुगन्धिक (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritहेरम्ब
हेरम्ब, लम्बोदर, आखुरथ, गणपति, गजवदन, परशुधर, एकदन्त, विनायक, विघ्नराज
हेरम्बो लम्बोदर आखुरथो गणपतिश्च गजवदनः ।
परशुधर एकदन्तो विनायको विघ्नराजश्च ॥ १८ ॥
verse 1.1.1.18
page 0003
Mahabharata
EnglishHeramba = Gaṇeśa: I, 75.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritहेरम्बः, (हे रणे शिवसमीपे वा रम्बते इति ।रवि शब्दे + पचाद्यच् ।) गणेशः । इत्यमरः । १ ।१ । ४१ ॥
महिषः । शौर्य्यगर्व्वितः । इति मेदिनी ॥
बुद्धविशेषः । तत्पर्य्यायः । हेरुकः २ चक्रसम्बरः३ देवः ४ वज्रकपाली ५ निशुम्भो ६ शशि-शेखरः ७ वज्रटीकः ८ । इति त्रिकाण्ड-शेषः ॥
* ॥
अथ हेरम्बमन्त्रः । स च ऊकार-युक्तो गकारः सबिन्दुः प्रणवादिनमोऽन्तश्चतु-रक्षरः । निबन्धे ।“पञ्चान्तको बिन्दुयुक्तो वामकर्णविभूषितः ।तारादिहृदयान्तोऽयं हेरम्बमनुरीरितः ।चतुर्वर्णात्मको नॄणां चतुर्वर्गफलप्रदः ॥
”अस्य पूजाप्रयोगः । प्रातःकृत्यादिपीठन्यासान्तंविधाय गणेशोक्तपीठशक्तीः पीठमनुञ्च विन्यस्यऋष्यादिन्यासं कुर्य्यात् । अस्य गणक ऋषि-र्गायत्त्री च्छन्दो हेरम्बा देवता गकारो बीजंविन्दुः शक्तिश्चतुर्व्वर्गसिद्ध्यर्ये विनियोगः । शिरसिगणकऋषये नमः । इत्यादि । ततः कराङ्ग-न्यासौ । गां गीं गूं गं गौं गः इत्येतैः षडङ्गानिकुर्य्यात् । तथा च ।“षड्दीर्घभाजा बीजेन षडङ्गानि प्रकल्पयेत् ॥
”ततो ध्यानम् ।“मुक्ताकाञ्चननीलकुन्दघुसृणच्छायैस्त्रिनेत्रा-न्वितै-र्नागास्यैर्हरिवाहनं शशिधरं हेरम्बमर्क-प्रभम् ।दृप्तं दानमभीतिमोदकरदान् टङ्कं शिरोऽक्षा-त्मिकांमालां मुद्गरमङ्कुशं त्रिशिखकं दोर्भिर्दधानंभजे ॥
”एवं ध्यात्वा मानसैः संपूज्य शङ्खस्थापनं कुर्य्यात् ।ततो गणेशोक्तपीठपूजान्तं कृत्वा ओँ हुँ हुँमहासिंहाय गां हेरम्बासनाय नम इत्यासनंपूजयेत् । तथा च निबन्धे ।“प्रणवं कवचद्वन्द्वं महासिंहाय गां ततः ।हेरम्बेति पदं पश्चात् आसनाय हृदन्ततः ॥
अयमासनमन्त्रः स्यात् प्रदद्यदिमुनासनम् ॥
”इति ॥
पीठन्यासोऽप्येवं मन्त्रः । तत ओँ मं मन्त्रेणमूर्त्तिं संकल्पयेत् । तथा च निबन्धे ।“तारादिविघ्नबीजेन मूर्त्तिं तस्य प्रकल्पयेत् ।”पुनर्ध्यात्वावाहनादिपञ्चपुष्पाञ्जलिदानपर्य्यन्तंविधाय आवरणपूजामारभेत् । यथा अग्न्यादि-कोणे मध्ये दिक्षु च गां हृदयाय नम इत्या-दिना पूजयेत् । तद्वहिरिन्द्रादीन् वज्रादींश्चसपूज्य धपादिविसर्जनान्तं कर्म्म समापयेत् ।अस्य पुरश्चरणं त्रिलक्षजपः । तथा च ।“त्रिलक्षञ्च जपेन्मन्त्रं दशांशं जुहुयात्ततः ।”होमद्रव्यं यथा, “लक्षत्रयं जपेन्मन्त्रमिक्षुदण्डैर्दशांशतः ।अपूपैराज्ययुक्तैर्व्वा जुहुयान्मन्त्रसिद्धये ॥
” * ॥
मन्त्रान्तरम् । गं क्षिप्रप्रसादनःय हृत् । तथा चनिबन्धे ।“सम्बर्त्तको नेत्रयुतः पार्श्वो वह्न्यासने स्थितः ।प्रसादनाय हृन्मन्त्रं स्वबीजाद्यो दशाक्षरः ॥
”अस्य पूजा प्रातःकृत्यादिपीठन्यासान्तं कर्म्मविधाय ऋष्यादिन्यासं कुर्य्यात् । शिरसि गणक-ऋषये नमः । मुखे विराट्छन्दसे नमः । हृदिक्षिप्रप्रसादनाय देवतायै नमः । तथा च निबन्धे ।“गणको मुनिराख्यातो विराट् छन्द उदी-रितम् ।क्षिपप्रसादनो विघ्नो देवतास्य प्रकीर्त्तिता ।दीर्घयुक्तेन बीजेन षडङ्गानि प्रकल्पयेत् ॥
”एकाक्षरवत् कराङ्गन्यासौ कृत्वा ध्यायेत् ।“पाशाङ्कुशौ कल्पलतां विषाणंदधत्स्वशुण्डाहितबीजपूरः ।रक्तस्त्रिनेत्रस्तरुणेन्द्रमौलि-र्हारोज्ज्वलो हस्तिमुखोऽवताद्वः ॥
”इति धात्वा मानसैः संपूज्य शङ्खस्थापनं कृत्वापीठपूजां विधाय पुनर्ध्यात्वावाहनादिपञ्चषुष्पा-ञ्जलिदानपर्य्यन्तं विधाय आवरणपूजामारभेत् ।अग्न्यादिषु गां हृदयाय नम इत्यादिना पूजयेत् ।तथा च निबन्धे ।“अङ्गानि पूर्व्वमभ्यर्च्च्य विघ्नानष्टौ यजेत्ततः ।पत्राग्रे पूजयेदेता ब्राह्म्याद्यास्तदनन्तरम् ॥
”पत्रेषु ।“विघ्नं विनायकं शूरं वीरं वरदसंज्ञकम् ।इभवक्त्रं चैकरदं लम्बोदरं प्रपूजयेत् ॥
”पत्राग्रेषु ब्राह्म्याद्यास्तद्वहिरिन्द्रादीन् वज्रा-दींश्च पूजयेत् । ततो धूपादिविसर्जनान्तं कर्म्मसमापयेत् । अस्य पुरश्चरणं लक्षजपः ।तथा च ।“लक्षं जपेज्जपस्यान्ते जुहुयादयुतं तिलैः ।मधुरत्रितयैव्वापि द्रव्यैरष्टाभिरीरितैः ॥
”इति कृष्णानन्दकृततन्त्रसारः ॥
वाचस्पत्यम्
SanskritBurnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.