| YouTube Channel

हेड (heDa)

 
Capeller Eng
English
हे॑ड (हे॑ळ)
m.
 vexation, anger.
Spoken Sanskrit
English
हेड heDa
m.
 aggravation
हेड heDa
m.
 hassle
हेड heDa
m.
 passion
हेड heDa
m.
 hatred
हेड heDa
m.
 anger
Wilson
English
हेड r. 1st cl. (हेडति) To surround, to encompass. (ऋ) हेडृ
(हेडते) To disregard, to contemn.
Apte
English
हेडः [hēḍḥ], Disregard, slight.
Comp.
 -जः anger, displeasure.
Apte 1890
English
हेडः Disregard, slight.
Comp.
जः anger, displeasure.
Monier Williams Cologne
English
हे॑ड, हे॑ळ,
m.
 anger, passion, hatred,
RV.
AV.
Monier Williams 1872
English
हेड, अस्, m. disregard, slight.
—हेड-ज, अस्, m.
passion, anger, displeasure.
Macdonell
English
हेड héḍ-a, हेळ hél-a,
m.
 [√ hīḍ] anger, 🞄wrath (of the gods
v.)
-as,
n.
 id. (V.).
Apte Hindi
Hindi
हेडः
पुं*
 - हेड् + घञ्
"अवज्ञा, तिरस्कार "
L R Vaidya
English
heqa {% m. %} Disregard, slight.
Indian Epigraphical Glossary
English
heḍa, cf. heḍāu, heḍavālā (LP), a man who wanders along
with a herd of cattle (heḍa) for selling them.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 हेड्
मूलधातुः:
 हेड
धात्वर्थः:
 वेष्टने
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 हेडति
अनुबन्धादिविशेषः:
 घटादिः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
हेडँ हेड वेष्टने
- हेडति । हिडयति । अहीडि ।अहिडि । हिडं हिडं, हीडं हीडम् ।। 782 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हेड, ङ ऋ अनादरे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-आत्म०-सक०-सेट् ।) ङ, हेडतेजिहेडे । ऋ, अजिहेडत् । इति दुर्गादासः ॥
हेड, म वेष्टे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-पर०-सक०-सेट् ।) म, हेडयति अहिडि अहीडिहिडं हिडं हीडं हीडम् । एकारस्य ह्रस्व-विधाने कण्ठ्यत्वेन समानोऽप्यकारो न स्यात्एचो युत्स्वमित्युक्तेरिकार एव स्यात् । इका-रस्य दीर्घविधौ ईकार एव एकारस्य आंशिक-कण्ठ्यत्वेन विरुद्धत्वात् । केचित्तु दीर्घत्वे गुणंविधाय अहिडि अहेडीत्यादि मन्यन्ते । इतिदुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हेड अनादरे
भ्वा०
 आ०
सक०
 सेट् ऋदित् षङि न ह्रस्वःहेडते अहेडिष्ट ।
हेड वेष्टने
भ्वा०
 प०
सक०
 सेट् । घटा० । हेडति अहेडीत् ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
हेडँ हेड विबाधायाम्
- हेडति कौशिकस्तु नैतानाह 310
हेडँ हेड वेष्टने
- हेडति हिडयति पाठसामर्थ्याद् ह्रस्वः अहिडि अहेडि, हेडं हेडम्, हिडं हिडम् अन्ये ह्रस्वं कृत्वा चिण् णमुलोर्वा दीर्घमाहुः - अहीडि अहिडि, हीडं हीडम्, हिडं हिडम् 757
धातुवृत्तिः
Sanskrit
हेडँ हेड (अर्थः) वेष्टने
हेहृ अनादरइति आत्मनेपदिषु गतः, तस्य परस्मैपदिषु अनुवादसामर्थ्यात् परस्मैपदमपि भवति अन्यथा घटादयसः षित इत्यस्यानन्तरं परस्मैपदिभ्यो ज्वरादिभ्यः पूर्ववदिति धात्वन्तरं नाशङ्क्यम् यत इदितोनुवादेपि मित्त्वात् ह्रस्वत्वेन भाव्यमिति ऊत्सृष्टानुबन्धोयमनुवादः ( हेडति जिहेड हेडिता जिहेडिषति हिडयति अजीहिडत् ) अत्र मितां हस्वो भवन् "एच इग्ध्रस्वादेशे'' इति नियमात् आन्तातम्यादिकारएव हस्वो भवति अत एव ह्रस्वविधानसामर्थ्यातृनर्गुणो न भवति ( अहिडि अहीडीत्यादि ) चिण्ण्मुलोर्दीघविकल्पे "असिद्धवदत्र'' इति ह्रस्वत्वे नासिद्धत्वं व्याश्रयत्वाण्णिमात्राश्चयो दीर्घविकल्पः एवमाद्यर्यं हि तत्रादिग्रहणमन्यथा ह्रस्व एव विकल्प्येत अनादरार्थस्य ( हेडयति ) 766
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“हेड वेष्टने”@} 2 घटादिः।
‘हेडतेऽनादरे हेडेर्वेष्टने हिडयेन्मिथः।।’ 3 इति देवः।
हेडकः-डिका, हेडकः-डिका, हिहेडिषकः-षिका, हेहेडकः-डिका
इत्यादीनि रूपाणि भौवादिककेलतिवत् 4 यथासम्भवमूह्यानि।
अनादरार्थकस्य भौवादिकस्यैव मित्त्वार्थं परस्मैपदार्थं च घटादिषु पाठ इति केचित्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२०२०)
02
=>
 (१-भ्वादिः-७७८। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (श्लो। ८५)
04
=>
 (२६२)
Capeller
German
हे॑ड (हे॑ळ)
m.
 Ärger, Zorn.
Grassman
German
héḍa, m., Zorn [von hīḍ], überall vom Zorne der Götter.
-as ayám mitrásya váruṇasya … marútām 〰 ádbhutas {94, 12}.
-e váruṇasya {578, 4}.