हीर (hIra)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 हीर m.
  (-रः)
	 1. ŚIVA.
	 2. A snake.
	 3. A necklace.
	 4. A lion. 
	 5. Name
of the father of SRIHARSHA,  the author of Naishadha-Kāvyam. 
n.
  (-रं)
	 1. A diamond.
	 2. INDRA'S thunderbolt.
	 f.
  (-रा)
	 1. The
goddess LAKSHMĪ.
	 2. A cockroach.
	 3. An ant.
 E.
  हृ to take,  क
aff.
  ,  and ईरु substituted for the radical finals.

Capeller Eng

English

 हीर s.
  diamond. 

Yates

English

 हीर (रः) 1.
m.
  Shiva
 Indra's thun-
derbolt
 a snake
 necklace
 lion. 
1.
f.
  Lakshmī
 cockroach
 ant.
n.
  Diamond.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

हीर 	-	 hIra 	-	 m.
  	-	  diamond
हीर 	-	 hIra 	-	 m.
  	-	  string of pearls
हीर 	-	 hIra 	-	 m.
  	-	  serpent
हीर 	-	 hIra 	-	 m.
  	-	  lion
हीर 	-	 hIra 	-	 m.
  	-	  thunderbolt
हीर 	-	 hIra 	-	 m.
 n.
  	-	  kind of metre

Wilson

English

 हीर
m.
  (-रः)
1 ŚIVA.
2 INDRA'S thunderbolt.
3 A snake.
4 A necklace.
5 A lion. 
n.
  (-रं) A diamond.
f.
  (-रा)
1 The goddess LAKṢMĪ.
2 A cockroach.
3 An ant.
E.
  हृ to take,  क aff.
  ,  and ईरु substituted for the radical finals.

Apte

English

हीरः [hīrḥ],  [हृ-क नि]

A snake.

A necklace.

A lion. 

N.
  of the father of Srīharṣa,  the author of the Naishadha-charita. 

N.
  of Śiva.  -रः,  -रम् The thunderbolt of Indra. 

A diamond
 (occurring in the concluding stanza of each canto of नैषधचरित). Comp.
   -अङ्गः the thunder-bolt of Indra. 

Apte 1890

English

 हीरः [हृ-क नि.] 1 A snake. 
2 A necklace. 
3 A lion. 
4 N. of the father of Śrīharṣa,  the author of the Naiṣadha-charita. 
5 N. of Śiva. 
रः,  
रं 1 The thunderbolt of Indra. 
2 A diamond
 (occurring in the concluding stanza of each canto of नैषधचरित). 
Comp. 
अंगः the thunder-bolt of Indra. 

Monier Williams Cologne

English

 हीर m.
  a diamond,  L.
 

 a thunderbolt,  L.
 

 a serpent,  L.
 

 a lion,  L.
 

 a string of pearls (connected with 1. हार),  L.
 

 N.
  of Śiva,  L.
 

 of the father of Harṣa,  Vās.
 ,  Introd.

 हीर mn.  a diamond,  L.
 

 a kind of metre,  Col.
 

Monier Williams 1872

English

 हीर हीर,  अस्,  m. (connected with हार), 
Indra's thunderbolt,  a thunderbolt
 a diamond,  (see
वज्र)
 a snake
 a necklace
 a lion
 N. of Śiva
 of
the father of Harṣa,  q. v.
 (आ),  f. a sort of cockroach
an ant
 N. of the goddess Lakṣmī
 of the wife of
Darpa-nārāyaṇa
 a kind of plant,  = काश्मरी
 (अम्), 
n. a thunderbolt
 a diamond.
—हीर-भट्ट,  अस्,  m.
a proper N.
—हीराङ्ग (°र-अङ्°),  अस्,  m. ‘diamond-
bodied, ’ Indra's thunderbolt.

Macdonell

English

 हीर hīra,  n.
  diamond.

Benfey

English

 हीर हीर (partly for हार,  q. cf. ), 
 I. m.
 
 1. Indra's thunderbolt.
 2. A
necklace.
 3. A lion. 
 4. A snake.
 5. Śiva.
 II. f.
  रा।
 1. Lakṣmī.
 2.
An ant.
 3. A cockroach.
 III. n.
  A
diamond.

Apte Hindi

Hindi

हीरः
पुं*
  - "हृ + क,  नि*"
साँप

हीरः
पुं*
  - -
हार

हीरः
पुं*
  - -
सिंह

हीरः
पुं*
  - -
`नैषध चरितं' काव्य के रचयिता श्री हर्ष के पिता का नाम

हीरः
पुं*
  - -
इन्द्र का बज्र

हीरः
पुं*
  - -
"हीरा,  (नैषधचरित के प्रत्येक सर्ग के अन्तिम श्लोक में आने वाला)"

हीरम्
नपुं*
   - -
इन्द्र का बज्र

हीरम्
नपुं*
   - -
"हीरा,  (नैषधचरित के प्रत्येक सर्ग के अन्तिम श्लोक में आने वाला)"

L R Vaidya

English

 hIra {% (I) m. %} 1. A snake
a necklace
a lion
an epithet of Śiva
name of the father of Harsha,  the author of the Naishadhīya.

 hIra {% (II) n. %} 1. Indra’s thunderbolt
 2. a diamond.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

हीर
पु
हीर,  वज्र,  महेश्वर
निमित्त-हृदयौ हेतू हीरौ वज्र-महेश्वरौ ॥ १८ ॥
verse 3.1.1.18
page 0014

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 हीर father of Harṣa (Naiṣadhīyacarita).

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 हीर m. S I,  455,  3 ? in त्वचिसारहीरः (त्वचि° वंशशलाकानखादौ क्षुब्धा सती सुखेनासितुं न ददाति).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 हीरं,  क्ली,
   (हरति मार्द्दवमिति । हृ + अच् ।पृषोदरादित्वात् सुआधुः । यद्वा,  ही विस्मयंरातीति । रा + कः ।) वज्जम् । इति राज-निर्घण्टः ॥
 (यथा,  रसेन्द्रसारसंग्रहे ।“हीरं सुवर्णं सुमृतञ्च तार-मेषां समं तीक्ष्णरजश्चतुर्णाम् ॥
”)

 हीरः,  पुं,
   (हरति सर्व्वं प्रलये इति । हृ +अच् । पृषोदरादित्वात् ईत्वम् ।) शिवः ।वज्रम् । इति मेदिनी ॥
 सर्पः । इति हेम-चन्द्रः ॥
 हारः । इति जटाधरः ॥
 सिंहः ।इति केचित् ॥
 श्रीहर्षपिता । यथा,  --“श्रीहर्षं कविराजराजिमुकुटालङ्कारहीरः सुतंश्रीहोरः सुषुवे जितेन्द्रियचयं मामल्लदेवी चयम् ।द्वैतीयीकतया मितोऽयमगमत् तस्य प्रबन्धे महा-काव्ये चारुणि नैषधीयचरिते सर्गो निसर्गो-ज्ज्वलः ॥
”इति नैषधे २ सर्गः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 हीर न०
  हृ--क नि० । १ वज्रे २ हीरके च । २ शिवे ३ सर्पे पु०
 हेमच० ४ हारे ५ सिंहे च पु०
  ६ लक्ष्म्यां ७ तैलाम्बुकेस्त्री मेदि० । ८ पिपीलिकायां हेमच० ९ काश्मीर्य्याञ्च स्त्रीराजनि० स्वार्थे क । हीरक (हीरा) मणिभेदे शब्दर० ।वज्रशब्दे ८४४१ पृ० दृश्यम् ।

Capeller

German

 हीर u.
°क m.
  Diamant.

Burnouf

French

 हीर हीर m.
  lion
 serpent.
		 Collier.
		 La foudre
d'Indra.
		 Śiva. -- N. diamant. -- F. fourmi.
		 Lakṣmī.
हीरक m.
  diamant.
हीराङ्ग m.
  (अङ्ग) la foudre d'Indra.

Stchoupak

French

 हीर-
 m.
  père de Harṣa.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.