हिरण्याक्षः (hiraNyAkSaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiहिरण्याक्षः
- -
"एक प्रसिद्ध राक्षस का नाम। हिरण्यकशिपु का जुड़वाँ भाई। ब्रह्मा से वरदान पाकर वह ढीठ और अत्याचारी हो गया, उसने पृथ्वी को समेट लिया और उसे लेकर समुद्र की गहराई में चला गया। अत एव विष्णु ने वराह का अवतार धारण किया, राक्षस को यमलोक पहुँचाया और पृथ्वी का उद्धार किया।"
Wordnet
Sanskrit हिरण्याक्षः
एकः कुटुम्बः ।
"हिरण्याक्षस्य उल्लेखः हरिवंशे अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritहिरण्याक्षः, (हिरण्यवत् पीते अक्षिणीयस्य । अच् समासे ।) आद्यदैत्यविशेषः । सच दितिगर्भे कश्यपाज्जातः वराहरूपिविष्णुनाहतः । यथा, --“दितिस्तु भर्त्तुरादेशादपत्यपरिशङ्किनी ।पूर्णे वर्षशते साध्वी पुत्त्रौ प्रसुषुवे यमौ ॥
प्रजापतिर्नाम तयोरकार्षीत्यः प्राक् स्वदेहात् यमयोरजायत ।तं वै हिरण्यकशिपुं विदुः प्रजायं तं हिरण्याक्षमसूत साग्रतः ॥
”इति श्रीभागवते ३ स्कन्धे १७ । २
१८ ॥
“हतो हिरण्यकशिपुर्हरिणा सिंहरूपिणा ।हिरण्याक्षो धरोद्धारे बिभ्रता शौकरं वपुः ॥
”इति तत्रैव ७ स्कन्धे १ अध्याये ४० श्लोकः ॥
अपिच ।“तेजस्वी नाम वै शक्रो हिरण्याक्षो रिपुःस्मृतः ।हतो वराहरूपेण हिरण्याक्षोऽथ विष्णुना ॥
”इति गारुडे । ८७ । ३० ॥
(पीठस्थानविशेषः । यथा, देवीभागवते । ७ ।३० । ६४ ।“उत्पलाक्षी सहस्राक्षे हिरण्याक्षे महोत्-पला ॥
”)
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.