| YouTube Channel

हिरण्मय (hiraNmaya)

 
शब्दसागरः
English
हिरण्मय
mfn.
 (-यः-यी-यं) Made of gold, golden.
m.
 (-यः) BRAHMĀ.
n.
(-यं) One of the Varshas or divisions of the continent
the part
between the mountainous ranges Śweta and Śringavān.
E.
 हिरण्
for हिरण gold, मयट्
aff.
Capeller Eng
English
हिरण्म॑य
f.
 ई golden, gold-coloured.
Yates
English
हिरण्मय (यः-यी-यं)
a. Golden.
m.
Brahmā.
n.
 Division of the con-
tinent.
Wilson
English
हिरण्मय
mfn.
 (-यः-यी-यं) Made of gold, golden.
m.
 (-यः)
BRAHMĀ.
n.
 (-यं) One of the Varṣas or divisions of the continent
the
part between the mountainous ranges Śveta and Śṛṅgavān.
E.
 हिरण् for हिरण gold, मयट्
aff.
Apte
English
हिरण्मय [hiraṇmaya],
a.
 (-यी
f.
 ) Made of gold, golden
हिरण्मयी सीतायाः प्रतिकृतिः
U.*
 2
R.*
 15.61. -यः The god Brahman. -यम् One of the nine divisions of the world.
Apte 1890
English
हिरण्मय a. (यी f.) Made of gold, golden
हिरण्मयी सीतायाः प्रतिकृतिः U. 2, R. 15. 61.
यः The god Brahman.
यं One of the nine divisions of the world.
Monier Williams Cologne
English
हिरण्-म॑य mf(ई)n. (for हिरण्य-मय) golden, gold-coloured,
TS.
&c.
&c.
हिरण्-म॑य
m.
N.
 of Brahmā. (See हिरण्य-गर्भ),
L.
of a Ṛṣi,
MBh.
of a son of Agnīdhra and ruler of a Varṣa,
BhP.
हिरण्-म॑य mn. one of the 9 Varṣas or divisions of the continent (said to be between the mountainous ranges Śveta and Śṛṅga-vat
See वर्ष and श्वेत),
Pur.
Monier Williams 1872
English
हिरण्-मय, अस्, ई, अम् (हिरण् for हिरण),
made of gold, golden
(अस्), m. epithet of Brahmā,
(see हिरण्य-गर्भ)
(अम्), n. one of the nine
Varṣas or divisions of the continent (said to be be-
tween the mountainous ranges Śveta and Śṛṅgavat
see वर्ष, श्वेत).
—हिरण्-वत्, आन्, m., N. of a
son of Agnīdhra (king of Śveta-dvīpa).
—हिरण्-
वती, f., N. of a river.
Macdonell
English
हिरण्मय hiraṇ-máya,
a.
 (ī) golden, gold-coloured.
Benfey
English
हिरण्मय हिरण्मय, probably हि-
रण + मय,
I.
adj.
 ,
f.
 यी, Golden,
MBh. 7, 2266
Utt. Rāmac. 39, 6.
II.
m.
 Brahman.
III.
n.
 One of the
divisions of the continent.
Apte Hindi
Hindi
हिरण्मय
वि* - हिरण + मयट् नि*
"सोने का बना हुआ, सुनहरी"
हिरण्मयः
पुं*
 - -
ब्रह्मा देवता
L R Vaidya
English
hiraRmaya {% (I) a. (f. यी) %} Made of gold, golden, हिरण्मयं हंसमबोधि नैषधः Na.i.117.
hiraRmaya {% (II) m. %} Brahman (m.).
Bopp
Latin
हिरण्मय (forma anomal. a हिरण्य aurum s. मय) aureus.
IN. 2. 24.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 स्वर्णिम, सुवर्णीय, सुवर्ण, हैम, हिरण्मय, स्वर्णिल, हेममय
adjective
स्वर्णस्य वर्णसदृशः।
"शीतकाले स्वर्णिमानि किरणानि आल्हादयन्ति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: हिरण्मयम्
Root: हिरण्मय
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Country lying north of the mountain Śvéta
Shloka(s):
3|1|9|1 ► ततो हिरण्मयं श्वैतं तच्च श्वेताद् गिरेरुदक्। (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|9|1 ⇢ हिरण्मयम् (हिरण्मय) (नपुं) ⇒ Country lying north of the mountain Śvéta ⇒
➠ 3|1|9|1 ⇢ श्वैतम् (श्वैत) (नपुं) ⇒ Epithet of the country Hiraṇmaya ⇒
Related word(s):
Tamil
Tamil
ஹிரண்மய : பொன்மயமான, பொன்னால் செய்யப்பட்ட.
Mahabharata
English
Hiraṇmaya^1, a ṛshi. § 266 (Śakrasabhāv.): II, 7, 299 (in the palace of Indra).
Hiraṇmaya^2, a varsha. § 574i (Jambūkh.): To the south of Nīla and the north of Nishadha is the varsha H. with the River Hairaṇvatī
it is the abode of Garuḍa (pakshirāṭ), the people are all followers of the Yakshas (Yakshānugāḥ), wealthy, and handsome, of great strength and cheerful, their life lasting for 12, 500 years. The three summits [of Śṛṅgavat, Nīl.]
are beautiful: one is made of jewels, another of gold, and the third of all kinds of gems, and adorned with palaces
there the self-luminous (svayaṃprabhā) goddess Śāṇḍilī always lives: VI, 8, 290.
Hiraṇmaya^3 = Śiva: I, 1932.
Hiraṇmaya^4: Mahāpurusha (Mahāpurushastava).
पुराणम्
English
हिरण्मयं / HIRAṆMAYA(Ṁ). A particular region in jambū island, to the south of nīla mountain and to the north of mount niṣadha. (bhāgavata, 5th skandha).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हिरण्मयं
क्ली,
 (हिरण्यस्य विकारः । हिरण्य +मयट् । “दाण्डिनायनहास्तिनायनेति ।” ६ । ४ ।१७४ । इति निपातितः ।) भारतवर्षादिनव-वर्षान्तर्गतवर्षविशेषः । इति त्रिकाण्डशेषः ॥
तद्धिवरण यथा । उत्तरोत्तरेणेलावृतं नीलःश्वेतः शृङ्गवान् इति त्रयो रम्यकहिरण्मय-कुरूणां वर्षाणां मर्य्यादागिरयः प्रागायताउभयतः क्षारोदावधयो द्विसहस्रयोजनपृथवएकैकशः पूर्व्वस्मात् पूर्व्वस्मात्तदुत्तरोत्तरो दशां-शाधिकांशेन दैर्घ्य एव ह्रसन्ति । इति श्रीभाग-वते ५ स्कन्धे १६ अध्यायः ॥
हिरण्मयः,
पुं,
 (हिरण्य + मयट् ।) ब्रह्मा ।सुवर्णमये, त्रि । इति मेदिनी ॥
(यथा, भट्टिः ।२ । ४७ ।“हिरण्मयी शाललतेव जङ्गमाच्युता दिवः स्थास्नुविराचिरप्रभा ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हिरण्मय
त्रि०
 हिरण्यात्मकम् मयट् नि० । १ हिरण्यात्मकेस्त्रियां ङीप् । “हिरण्मयी शाललतेव जङ्गमा” भट्टिः ।जम्बुद्वीपे नववर्षमध्ये २ वर्षभेदे
न०
 त्रिका० ।“उत्तरेणेलावृतं नीलः श्वेतः शृङ्गवान् इति त्रयोरम्यकहिरण्मयकुरूणां वर्षाणां मर्य्यादागिरयःप्रागातता उभयतः क्षारोदाबघयो द्विसहस्ययोजनपृथव एकैकशः पूर्वस्मात् पूर्वस्मात्तदुत्तरोत्तरं दशांशाधिकांशेन दैर्घ्य एव ह्रसन्ति” भाग० ५ । १६ अ० ।
Capeller
German
हिरण्म॑य,
f.
 ई golden.
Stchoupak
French
हिरण्मय-
-ई- a. d'or, couleur d'or
m.
 nt.
n.
 d'un Varṣa
m.
fils d'Āgnīdhra.