हिन्दोलः (hindolaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte
Englishहिन्दोलः [hindōlḥ], 1 A swing.
The swing on which the figures of Kṛiṣṇa are carried about during the swingfestival in the bright half of Śrāvaṇa, or the festival itself.
Apte Hindi
Hindiहिन्दोलः
- हिल्लोल् + घञ् पृषो*
"हिंडोल, झुला"
हिन्दोलः
- -
"श्रावण के शुक्ल पक्ष में दोलोत्सव के अवसर पर कृष्ण भगवान् की मूर्तियों को ले जाने वाला हिंडोल, या दोलोत्सव"
Wordnet
Sanskrit हिन्दोलः
एकः रागः।
"सङ्गीतज्ञः हिन्दोलं गायति।"
हिन्दोलः
काष्ठादेः बहुदोलैः युक्तं चक्रम्।
"मेलके बालकः हिन्दोले उपविशतुं हठः अकरोत्।"
हिन्दोलः, हिन्दोलकः, दोला, दोली, दोलम्, दोलीका, प्रेङ्खा, प्रेङ्खोलनम्, काचः
वृक्षे आच्छादे वा बद्धा दोलायमाना सकाष्ठरज्जुः।
"सा उद्याने हिन्दोलं बध्नाति।"
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritहिन्दोलः, (हिन्दोल + घञ् ।) श्रावणशुक्ल-पक्षविहितभगवद्यात्राविशेषः । झुलनयात्राइति यस्य प्रसिद्धिः । षड्रागान्तर्गतराग-विशेषः । हिँडोल इति हिन्दी भाषा । यथा, “भैरवः कौशिकश्चैव हिन्दोलो दीपकस्तथा ।श्रीरागो मेघरागश्च षडेते पुरुषाह्वयाः ॥
”अस्य स्त्रियः ।“वेलावती रामकली देशाख्या पटमञ्जरी ।ललिता सहिता एता हिन्दोलस्य वराङ्गनाः ॥
”अथ हिन्दोलध्यानम् ।“नितम्बनीमन्दतरङ्गितासुदोलासु खेलासुखमादधानः ।खर्व्वः कपोलद्युतिकामयुक्तोहिन्दोलरागः कथितो मुनीन्द्रैः ॥
”तत्पुत्त्रा यथा, सङ्गीतदर्पणे ।“आभीरः शुभ्रधवलौ चन्द्रकासविमोहकाः ।चन्द्रकान्तः स्नेहवेदः हिन्दोलात्मजकीर्त्तितः ॥
”तस्य गानसमयो यथा, --“हिन्दोलः पञ्चमः सिन्धुर्ललितश्च वसन्तकः ।भखारी भटीयारो च आद्ययामे प्रगीयते ॥
”इति बृहत्सङ्गीतरत्नाकरः ॥
* ॥
हनूमन्मते षड्रागाणां मध्ये द्वितीयरागः ।ब्रह्मणः शरीरान्निर्गतः । केचिन्मते नाभितः ।अस्य जातिः औडवः । अर्थात् ष ग म प निइति पञ्चस्वरमिलितः । अस्य गृहं षड्जस्वरः ।वसन्तर्त्तौ दिवाप्रथमभागे गानसमयः । राग-मालायामस्य रूपम् । अल्पवयःसुन्दरः पीत-वर्णः उत्तमाङ्गः स्वर्णमयहिन्दोलारूढः सुस-ज्जितसुन्दरीस्त्रोभिः गीतं गायन्तीभिः हिन्दो-लाद्योलयन्तीभिश्च सह परमानन्देन हास्य-कौतुककारी । अस्य पञ्च रागिण्यः । यथा ।रामकरी १ देशाखी २ ललिता ३ विलावली ४पटमञ्जरी ५ । अस्य पुत्त्रा अष्टौ यथा । चन्द्र-विम्बः १ मङ्गलः २ शुभः ३ आनन्दः ४विनोदः ५ प्रधनः ६ गौरः ७ विभासः ८ ॥
* ॥
भरतमते अस्य रागिण्यो यथा । रामकली १मालावती २ आशावरी ३ देवारी ४ गुण-कली ५ । तन्मते पुत्त्रा यथा । वसन्तः १मालवः २ मारुः ३ कुशलः ४ शखारवन्दः ५लङ्कादाहनः ६ नागधुनः ७ धवलः ८ । एषांभार्य्या यथा । लीलावती १ केरवी २ चयती ३पूरवी ४ पारावती ५ तिरवणी ६ देवगिरी ७सुरसती ८ । इति सङ्गीतशास्त्रम् ॥
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.