| YouTube Channel

हिंस् (hiMs)

 
Capeller Eng
English
हिंस् हिन॑स्ति हिं॑स्ते हिंसति
pp.
हिंसित॑ (q.v. )
injure, hurt, harm, kill, destroy.
C.
हिंसयति the same.
D.
जि॑हिंसिषति wish to injure etc. उप & वि =
S.
Apte
English
हिंस् [hiṃs], 1, 7
P.
, 1
U.
(हिंसति, हिनस्ति, हिंसयति-ते, हिंसित)
To strike, hit.
To hurt, injure, harm
दीर्घौ बुद्धिमतो बाहू ताभ्यां हन्ति हिंसितः
Pt.*
1.37.
To afflict, torment
हिनस्ति प्रत्यङ्गं ज्वर इव गरीयानिप इतो
Māl.
2.1.
To kill, slay, destroy completely
कीर्ति सूते दुष्कृतं या हिनस्ति
U.*
5.31
R.*
8.45
हिनस्त्यात्मनात्मानं ततो याति परां गतिम्
Bg.*
13.28
Bk.*
6.38
14.57
15.78.
Apte 1890
English
हिंस् {c1c} {c7c} P., {c10c} U. (हिंसति, हिनस्ति, हिंसयति-ते, हिंसित) 1 To strike, hit.
2 To hurt, injure, harm
Pt. 1. 307.
3 To afflict, torment
Māl. 2. 1.
4 To kill, slay, destroy completely
कीर्ति सूते दुष्कृतं या हिनस्ति U. 5. 31
R. 8. 45
Bg. 13. 28
Bk. 6. 38, 14. 57, 15. 78.
Monier Williams Cologne
English
1. हिंस् (orig.
Desid.
of हन्)
cl.
1. 7.
P.
(Dhātup. xxix, 19
xxxiv, 23) हिंसति, हिन॑स्ति (Ved. and
ep.
also Ā. हिंसते, हिं॑स्ते
2. sg. हिंसि for हिनस्सि,
MBh.
iii, 13269
pf. जिहिंस, °सिम॑, जीहिंसीः,
AV.
aor.
अहिंसीत्, हिंसीत्,
RV.
&c.
fut. हिंसित
Gr.
हिंसिष्यति, °ते,
Br.
&c.
inf.
हिंसितुम् [Ved. also हिं॑सितोः] ib.
ind.
p.
हिंसित्वा॑,
AV.
Br.
-हिंस्य,
MBh.
),
to injure, harm, wound, kill, destroy,
RV.
&c.
&c.
:
Pass.
हिंस्यते (aor. अहिंसि), to be injured or killed,
RV.
(in अ॑-हिंस्यमान)
&c.
:
Caus.
or
cl.
10.
P.
(Dhātup. xxxiv, 23) हिंसयति (aor. अजिहिंसत्), to injure, harm, kill, slay,
MBh.
:
Desid.
जि॑हिंसिषति, to wish to injure
&c.
,
ŚBr.
:
Intens.
जेहिंस्यते, जेहिंस्ति
Gr.
2. हिंस्
mfn.
injuring, striking (See सु-हिंस्).
Monier Williams 1872
English
हिंस् हिंस् (by some regarded as an
anomalous Desid. of rt. 1. हन्), cl. 1. 7.
P. (ep. also A.) हिंसति (-ते), हिनस्ति, जिहिंस,
हिंसिष्यति (ep. A. हिंसिष्यते), अहिंसीत्, हिंसि-
तुम्, to strike, hit, beat
to hurt, harm, wound,
injure
to kill, slay, destroy: Pass. हिंस्यते, Aor.
अहिंसि: Caus. or cl. 10. हिंसयति, -यितुम्, Aor.
अजिहिंसत्, to kill, slay: Desid. जिहिंसिषति: Intens.
जेहिंस्यते, जेहिंस्ति
[cf. perhaps Old Germ. geis-
la, ‘a whip
Mod. Germ. Geissel.]
Macdonell
English
हिंस् HIṂS [anomolous des. of han], 🞄Ⅶ. P. (Ā. metr.) hinásti, injure, harm, 🞄hurt
slay
disturb, break (vow)
destroy
ps. 🞄hiṃsyate, be slain: pp. hiṃsitá
cs. hiṃsaya, P. id.
des. P. jihiṃsiṣa, wish to 🞄injure (Br.). ā, injure. upa, hurt, injure. 🞄vi, injure, damage.
Benfey
English
हिंस् हिंस् (an anomal. desider.
of हन्), i. 1, and ii. 7, हिनस्, हिंस्,
Par.
1. To strike, Bhaṭṭ. 17, 13.
2. To hurt, Man. 7, 73.
3. To kill,
Man. 5, 42.
4. To destroy, Vikr. d. 16
Pañc. i. d. 342. Ptcple. of the pf.
pass. हिंसित,
n.
Injury, Pañc. v. d. 70.
Caus., or i. 10, Par. To kill, MBh. 3,
13030. -- With आ, To kill, Man. 7,
20, v. r. -- With उप उप,
1. To hurt,
Man. 7, 73.
2. To injure, Man. 11, 26.
-- With प्रति प्रति, प्रतिहिंसित,
n.
Requital of an injury, Pañc. v. d. 70.
-- With वि वि,
1. To injure, Rām. 2, 56,
39, Seramp.
2. To damage (grain), Man.
8, 238.
Apte Hindi
Hindi
हिंस्
"भ्वा* रुधा* पर*, चुरा* उभ* , , - ते, " - -
"प्रहार करना, आघात करना "
हिंस्
"भ्वा* रुधा* पर*, चुरा* उभ* , , - ते, " - -
"चोट पहुँचाना, क्षति पहुँचाना, नुक़सान पहुँचाना"
हिंस्
"भ्वा* रुधा* पर*, चुरा* उभ* , , - ते, " - -
"कष्ट देना, संताप देना @ मा* २/१"
हिंस्
"भ्वा* रुधा* पर*, चुरा* उभ* , , - ते, " - -
"मार डालना, हत्या करना, विल्कुल नष्ट कर देना"
L R Vaidya
English
hiMs {% vt. 1P, 7P, 10U (pp. हिंसित
pres. हिंसति, हिनस्ति, हिंसयति-ते) %} 1. To strike
2. to hurt, to harm, to injure
3. to kill, to slay, to destroy, हिनस्मींद्रस्य विक्रमम् Bt.vi.38, xv.78, R.viii.45.
Bopp
Latin
हिंस् 7. 1. et 10. P. interdum 1. A. हिनस्मि, हिंसामि, हिंसे,
हिंसयामि (scribitur हिस्, gr. 110^a).)
1) ferire, pul-
sare, offendere, laedere, violare, vexare, affligere. BHATT.
17. 13.: अहिंसन् मुष्टिभिः
MAH. 3. 1091.: हिंस्याच्च हिं-
सितः
13685.: हिंसितो हिंसेत
MAN. 4. 162.: हिं-
स्याद् ब्राह्मणान्
7. 73.: अरयो हिंसन्ति नृपन् दुर्ग-
समाश्रितम्
2. 180.: हिनस्ति व्रतम् आत्मनः. Occi-
dere, interficere. H. 4. 15.: तावद् एतान् हिंसिष्ये
MAN. 5. 42.: पशून् हिंसन्
MAH. 3. 13289.: त्वं ह्य् ए-
नम् मा हिंसीः
13030.: अन्योन्यम् परिमुष्णन्तो हिंस-
यन्तश्च मानवाः. (Cf. हन् unde हिंस्, sicut e. c. लिप्स्
pro लिलप्स् a लभ्, v. gr. 552. Huc trahi posset germ.
vet. geis-la flagellum, nostrum Geifsel.)
c. उप laedere, violare, vexare, affligere, damnum facere.
MAN. 2. 73. 11. 26. R. Schl. II. 9. 4.
c. वि i. q. simpl. sgf. 2. et 3. MAN. 8. 238. R. Schl. 1. 14.
15. II. 72. 44.
Lanman
English
√hiṃs (hinásti [696]
jihíṃsa
áhiṃsīt
hiṃsiṣyáti
hiṃsitá
híṃsitum
hiṃsitvā́
-híṃsya). hurt, harm, slay. [perhaps,
orig., desid. of √han, see 696.]
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
हिंस्
मूलधातुः:
हिसि
धात्वर्थः:
हिंसायाम्
गणः:
रुधादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
हिनस्ति
धातुः:
हिंस्
मूलधातुः:
हिसि
धात्वर्थः:
हिंसायाम्
गणः:
चुरादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
उभयपदी
रूपम्:
हिंसयति-ते, हिंसति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
आधृषीयः
Capeller
German
हिंस्, हिन॑स्ति, हिं॑स्ते, हिंसति verletzen,
schädigen, töten
p. p. हिंसित. Caus.
हिंसयति dass. Desid. जि॑हिंसिषति verletzen
wollen. उप u. वि = Simpl.
Grassman
German
√hiṃs [Desiderativbildung von han], 1〉 verwunden
2〉 jemand [A.] verletzen, beschädigen
3〉 jemand [A.] verletzen, beleidigen, ihm Anstoss oder Missfallen erwecken.
Stamm híṃs:
-santi 3〉 yám dhītáyas vā́ṇīs {475, 3}.
Aor. hiṃsis, hiṃsī:
-īt 2〉 mā́ nas {947, 9}
{991, 3}.
-iṣṭa [2. p.] 2〉 mā́ nas {841, 6} (pitaras).
Part. híṇsat
enthalten in áhiṃsat.
hiṃṣāna (vgl. á-hiṃsāna):
-ām 1〉 didyúm {968, 1}.
Part. Pass. hiṃsyámāna
enthalten in áhiṃsyamāna.
Burnouf
French
*हिंस् हिंस्। हिंसामि, हिंसे 1, हिनस्मि 7 et
हिंसयामि 10
p. जिहिंस
etc. Frapper, मुष्टिभिस्
à coups de poing
blesser, faire du mal: अग्निष् टे त्वचं
मा हिंसीत् qu'Agni ne lui endommage pas la peau, Vd.
Tuer,
पशुम् un animal, अरिम् un ennemi.
Détruire, विक्रमम् la
force de qqn.
Cf. हन्।
Stchoupak
French
हिंस्-
-हिनस्ति (pl. हिंसन्ति) {%hiṃsati -te
ahiṃsīt
%}
{%hiṃsiṣyati -te
hiṃsyate hiṃsayati
hiṃsita- hiṃsitum °hiṃsya %} --
causer un dommage matériel, blesser, tuer, détruire
caus. id.