| YouTube Channel

हायन (hAyana)

 
शब्दसागरः
English
हायन mn. (-नः-नं) A year.
m.
(-नः)
1. A flame, a ray.
2. A sort of
rice.
E.
हा to go or like, ल्युट्
aff.
, युक् augment.
Capeller Eng
English
1 हायन॑
m.
n.
year (also
f.
ई)
m.
a kind of red rice.
2 हायन॑
f.
yearly, annual.
Yates
English
हायन (नः-नं) 1.
m.
n.
A year.
m.
A flame or ray
a sort of rice.
Spoken Sanskrit
English
हायन hAyana
adj.
leaving
हायन hAyana
adj.
lasting a year or returning every year
हायन hAyana
adj.
quitting
हायन hAyana
adj.
passing away
हायन hAyana
m.
ray
हायन hAyana
m.
flame
हायन hAyana
m.
sort of red rice
हायन hAyana
m.
n.
year
Wilson
English
हायन
mn. (-नः-नं) A year.
m.
(-नः)
1 A flame, a ray.
2 A sort of rice.
E.
हा to go or leave, ल्युट्
aff.
, युक् augment.
Apte
English
हायनः [hāyanḥ] नम् [nam], नम्
a.
A year
त्रस्तैकहायनकुरङ्गविलोलदृष्टेः
U.*
3. 28
Māl.
4.8.
नः A kind of rice.
A flame.
Apte 1890
English
हायनः
नं A year.
नः 1 A kind of rice.
2 A flame.
Monier Williams Cologne
English
1. हायन mf(आ or ई)n. (for 2. See
p.
1297, col. 1) quitting, leaving,
MW.
passing away, ib.
2. हायन॑ mn. (accord. to native authorities
fr.
1. or 2. हा
but
cf.
हयन) a year (ifc. f(ई). , and
accord.
to
Pat.
on
Pāṇ.
iv, 1, 27 also f(आ). ),
AV.
&c.
&c.
हायन॑
m.
a sort of red rice (pl. its grains),
MaitrS.
ŚBr.
KātyŚr.
a flame, ray,
L.
हायन॑
mfn.
lasting a year or returning every year (applied to Takman, q.v.),
AV.
Monier Williams 1872
English
1. हायन, अस्, or ई, अम् (for 2. see col. 2),
quitting, leaving
passing away, (in this sense per-
haps to be connected with rt. 2. हा
cf. 2. हायन,
col. 2.)
हायन 2. हायन, अस्, अम्, m. n. (probably
fr. हयन and connected with rt. 1. हि, but cf.
1. हायन at col. 1), a year, (at the end of an
adj. comp. the fem. ends in ई, cf. द्वि-ह्°)
(अस्), m.
a flame, ray
a sort of rice
epithet of Takman (so
called either from this disease lasting the whole year
or because it returns every year).
Macdonell
English
हायन hāyaná,
m.
n.
(—°
a.
ī) year
m.
kind 🞄of red rice (rare)
a.
relating to the year, 🞄lasting a year, yearly (AV.)
—°
a.
lasting 🞄years (V., C.).
Benfey
English
हायन हायन, i. e. हयन + अ,
I.
m.
and
n.
A year, Man. 2, 154.
II.
m.
1. A flame.
2. A sort of rice
--
Comp.
एक-,
adj.
one year old, Man.
11, 136. त्रि-हायण,
adj.
,
f.
णी, three
years old, MBh. 3, 14854.
षष्टि-,
I.
adj.
sixty years old, Hiḍ. 4, 23.
II.
m.
an elephant.
L R Vaidya
English
hAyana {% (I) m. %} 1. A sort of rice
2. a flame.
hAyana {% (II) m.n. %} A year.
Bopp
Latin
हायन n. (ut videtur, a r. हय् vel हि ire s. अन) annus. H.
4. 23.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
हायन
पु
हायन, वर्ष, भोज्य
हायनौ वर्षभोज्यौ हेती शस्त्रार्चिषी मते
verse 3.1.1.26
page 0015
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
संपर्यनूद्भ्यो वर्षं हायनोऽब्दं समाः शरत्
-wordlist-
संवत्सर (पुं), परिवत्सर (पुं), अनुवत्सर (पुं), उद्वत्सर (पुं), वर्ष (पुंक्ली), हायन (पुंक्ली), अब्द (पुंक्ली), समाः (स्त्रीब), शरत् (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
हायन
हायन, अब्द, शरद्, वर्ष, संवत्सर, सम
हायनाब्दशरद्वर्षसंवत्सरसमाः समाः
verse 1.1.1.116
page 0015
संवर्त
संवर्त, हायन
संवर्तः परिवर्तश्च हायने कथ्यतेऽम्बरे नाकः
verse 5.1.1.801
page 0092
परिवर्त
परिवर्त, हायन
संवर्तः परिवर्तश्च हायने कथ्यतेऽम्बरे नाकः
verse 5.1.1.801
page 0092
Vedic Reference
English
Hāyana denotes a ‘year, usually in compounds.^1 In the
Kāṭhaka Saṃhitā^2 and the Śatapatha Brāhmaṇa^3 the term
appears as a designation of a species of red rice. As an adjec-
tive in the sense of ‘lasting a year’ or ‘recurring every year,
it is applied to fever in the Atharvaveda.^4
1) Av. viii. 2, 21
śata-hāyana, ‘a
hundred years old, viii. 2, 8
7, 22
hāyanī, xii. 1, 36 (probably corrupt).
2) xv. 5.
3) v. 3, 3, 6 (the Taittirīya Saṃhitā,
i. 8, 10, 1, has instead mahā-vrīhi,
‘great rice’).
4) xix. 39, 10.
Cf. Schrader, Prehistoric Antiquities,
301.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हायनः,
पुं,
क्ली,
(जहाति त्यजति जिहीतेप्राप्नोति वा भावानिति हा त्यागे हा गतौवा + “हश्च ब्रीहिकालयोः ।” १४८ ।इति ण्युट् ।) वत्सरः इत्यमरः २०
(यथा, भागवते ।“अहञ्च तद्ब्रह्मकुले ऊषिवांस्तदपेक्षया ।दिग्देशकालाव्युत्पन्नो बालकः पञ्चहायनः
”)
हायनः,
पुं,
(जहात्युदकमिति हा + “हश्चब्रीहिकालयोः ।” १४८ इति ण्युट् ।)ब्रीहिभेदः अग्निशिखा इति मेदिनी
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हायन
पु०
अम्बु जहाति हा--ल्यु--नि० व्रीहौ भावंजहाति हा--ल्यु--नि० वत्सरे पुंस्त्री० अमरः ।३ अग्निशिखायां स्त्री मेदि०
Capeller
German
हायन॑
m.
n.
Jahr
Adj.(f. ई) jährig, jährlich.
Burnouf
French
हायन हायन
m.
n.
(हय्) année. -- M. flamme
rayon.
Esp. de riz.
Stchoupak
French
हायन-
m.
nt. (ifc.
f.
-ई-) an, année.