| YouTube Channel

हायकः-यिका (hAyakaH-yikA)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ओ हाङ् गतौ”@} 2 ‘गतौ त्यागे यथासंख्यं जिहीते च जहाति च।’ 3 इति देवः।
हायकः-यिका, हापकः-पिका, जिहासकः-सिका, जाहायकः यिका
हानः-हानवान्, हायनः, हानिः इत्यादीनि रूपाणि जौहोत्यादिकददातिवत् 4 बोध्यानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१९९९)
02
=>
 (३-जुहोत्यादिः-१०८९। सक। अनिट्। आत्म।)
03
=>
 (श्लो। ११)
04
=>
 (८३०)
1 {@“हि गतौ वृद्धौ च”@} 2 हायकः-यिका, हायकः-यिका, 3 जिघीषकः-षिका, 4 जेघीयकः-यिका
इत्यादीनि रूपाणि सर्वाणि पिधातुवत् 5 बोध्यानि।
6 प्रहिण्वन्-ती, 7 प्रजि- घाययिषन्-न्ती, 8 सहितम्-संहितम्, संहिता, 9 हयः-हयी, 10 हेतिः, 11 हेतुः, इति विशेषरूपाणि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (२०००)
02
=>
 (५-स्वादिः-१२५७। सक-अक। अनि। पर।)
03
=>
 [[१। सनि ‘अज्झनगमां सनि’ (६-४-१६) इति दीर्घः। ‘हेरचङि’ (७-३-५६) इति अभ्यासादुत्तरस्य कुत्वेन घकारः। एवं सन्नन्तेऽत्र धातौ सर्वत्र बोध्यम्।]]
04
=>
 [[२। यङन्तेऽपि ‘हेरचङि’ (७-३-५६) इति कुत्वं बोध्यम्।]]
05
=>
 (९९१)
06
=>
 [[३। शतरि, स्वादित्वात् श्नुप्रत्ययः, गुणनिषेधः। ‘हिनुमीना’ (८-४-१५) इति णत्वम्।]]
07
=>
 [[४। ण्यधिकस्यापि ‘हेरचङि’ (७-३-५६) इति कुत्वम्। अत्र णिजन्तात् सन्। तदन्तात् शता।]]
08
=>
 [[५। सम्पूर्वकात् अस्मात् निष्ठायाम् ‘समो वा हिततयोः’ (वा। ६-१-१४४) इति समो मकारस्य लोपविकल्पः। ‘संहिता’ इति तु ‘क्तिच्क्तौ च संज्ञायाम्’ (३-३-७४) इति क्तान्तः वेदसंहितावाचिका।]]
09
=>
 [[६। पचाद्यचि हयः = अश्वः। अतिशयेन गच्छतीत्यर्थः। हयी इति तु गौरादिङीषन्तः।]]
10
=>
 [[७। ‘ऊतियूतिजूतिसातिहेतिकीर्तयश्च’ (३-३-९७) इति निपातनात् क्तिनि प्रकृतेर्गुणः। हेतिः = आयुधम्।]]
11
=>
 [[८। औणादिके (द। उ। १-१२५) तुन्प्रत्यये रूपम्। हेतुः = कारणम्।]]