| YouTube Channel

हाटक (hATaka)

 
शब्दसागरः
English
हाटक
mfn.
(-कः-का or -की-कं) Golden, of gold, (as a weight or coin. )
n.
(-कं) Gold.
E.
हट् to shine, ण्वुल्
aff.
Capeller Eng
English
हाटक
m.
sgl.
&
pl.
N.
of a country & its inhabitants,
n.
gold
as adj. (f. ई) golden.
Yates
English
हाटक (कः-का-कं)
a. Of gold.
n.
Gold.
Wilson
English
हाटक
mfn.
(-कः-का-कं) Golden, of gold, (as a weight or coin. )
n.
(-कं) Gold.
E.
हट to shine, ण्वुल्
aff.
Apte
English
हाटक [hāṭaka],
a.
(-की
f.
) Golden.
कम् Gold
नवहाटकेष्टक- चितं ददर्श सः क्षितिपस्य पस्त्यमथ तत्र संसदि
Śi.*
13.63.
The thorn-apple.
A kind of magical drink
या वै विलायनं प्रविष्टं पुरुषं रसेन हाटकाख्येन साधयित्वा
Bhāg.*
5.24.16.Comp. -ईशः, -ईशानः, -ईश्वरः
N.
of a form of Śiva
ततो$धस्ताद्वितले हरो भगवान् हाटकेश्वरः स्वपार्षदभूतगणावृतः
Bhāg.*
5.24.17. -हाडिका An earthen pot. -गिरिः the mountain Meru.
Apte 1890
English
हाटक a. (की f.) Golden.
कं 1 Gold.
2 The thorn-apple.
Comp.
गिरिः the mountain Meru.
Monier Williams Cologne
English
हाटक
m.
(said to be
fr.
हट्
perhaps connected with हिरण्य)
N.
of a country and people,
MBh.
a partic. magical drink,
BhP.
हाटक
n.
‘found in Hāṭaka’, gold,
MBh.
Kāv.
&c.
हाटक mf(ई)n.
=
next,
Śiś.
Monier Williams 1872
English
हाटक हाटक, अस्, ई, अम् (fr. rt. हट्), golden,
made of gold
(अम्), n. gold
the thorn-apple (=
धुस्तूर).
—हाटक-मय, अस्, ई, अम्, made or
consisting of gold, golden.
—हाटकेश्वर (°क-
ईश्°), अस्, m., N. of a form of Śiva (worshipped on
the banks of the Godāvarī).
Macdonell
English
हाटक hāṭa-ka,
m.
N. of a country:
pl.
its 🞄people
n.
(derived from Hāṭaka), gold: 🞄-maya,
a.
golden
-īśa, -īśāna,
m.
lord of 🞄Hāṭaka, a form of Śiva
-īśvara,
m.
id..
Benfey
English
हाटक हाटक,
I.
adj.
Golden,
Rām. 3, 49, 8.
II.
n.
Gold, Pañc.
184. 16.
Apte Hindi
Hindi
हाटक
वि* - हाटक + अण्
सु्नहरी
हाटकम्
नपु - -
सोना
L R Vaidya
English
hAwaka {% (I) a. (f. की) %} Golden.
hAwaka {% (II) n. %} Gold.
Kridanta Forms
Sanskrit
हट् (ह꣡टँ꣡ शब्दसङ्घातयोः दीप्तौ - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = हटनम्
अनीयर् = हटनीयः - हटनीया
ण्वुल् = हाटकः - हाटिका
तुमुँन् = हटितुम्
तव्य = हटितव्यः - हटितव्या
तृच् = हटिता - हटित्री
क्त्वा = हटित्वा
ल्यप् = प्रहट्य
क्तवतुँ = हटितवान् - हटितवती
क्त = हटितः - हटिता
शतृँ = हटन् - हटन्ती
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
हाटक m. °Zins, Abgabe in नौक°, Kauṭ. 126, 5
in नौ°, Kauṭ. 126, 8.
हाटक °eine Art Waffe, Kauṭ. 101, 2 v.u. Vgl. J. J. Meyer, S. 155, Anm. 4.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकं
खर्जूरं हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः
स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनं
कल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि १०४३
कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे
तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि १०४४
जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम्
-wordlist-
रूप्य (क्ली), कलधौत (क्ली), तार (क्ली), रजत (क्ली), श्वेत (क्ली), दुर्वर्णक (क्ली), खर्जूर (क्ली), हिमांश्वाह्वय (क्ली), हंसाह्वय (क्ली), कुमुदाह्वय (क्ली), सुवर्ण (पुंक्ली), स्वर्ण (पुंक्ली), हेमन् (क्ली), हेम (पुंक्ली), हिरण्य (पुंक्ली), हाटक (पुंक्ली), वसु (क्ली), अष्टापद (पुंक्ली), काञ्चन (क्ली), कल्याण (क्ली), कनक (क्ली), महारजन (क्ली), रै (पुंस्त्री), गाङ्गेय (क्ली), रुक्मन् (क्ली), कलधौत (क्ली), लोहोत्तम (क्ली), वह्निबीज (क्ली), गारुड (क्ली), गैरिक (क्ली), जातरूप (क्ली), तपनीय (क्ली), चामीकर (क्ली), चन्द्र (पुंक्ली), भर्मन् (क्ली), अर्जुन (क्ली), निष्क (क्ली), कार्तस्वर (क्ली), कर्बुर (क्ली), जाम्बूनद (क्ली), शातकुम्भ (क्ली), रजत (क्ली), भूरि (क्ली), भूत्तम (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
हेमन्
हेमन्, स्वर्ण, जातरूप, सुवर्ण, भर्मन्, रुक्म, हाटक, शातकुम्भ, गाङ्गेय, गैरिक, भूरि, चन्द्र, रै, कल्याण, निष्क, अष्टापद, जाम्बूनद, हिरण्य, कनक, महारजत, काञ्चन, कार्तस्वर, चामीकर, कर्बुर, तपनीय
हेम स्वर्णं जातरूपं सुवर्णं,
भर्मं रुक्मं हाटकं शातकुम्भम्
गाङ्गेयं स्याद्गैरिकं भूरि चन्द्रं,
राः कल्याणं निष्कमष्टापदं १७३
जाम्बूनदं हिरण्यं कनकमहारजतकाञ्चनानि स्युः
कार्तस्वरचामीकरकर्बुरतपनीयनामानि १७४
verse 2.1.1.173
page 0022
नाममाला
Sanskrit
हेमन्, अष्टापद, स्वर्ण, कनक, अर्जुन, काञ्चन, सुवर्ण, हिरण्य, भर्म, जातरूप, हाटक, तपनीय, कलाधौत, कार्तस्वर, शिलोद्भव
हेम चाष्टापदं स्वर्णं कनकार्जुनकाञ्चनम्
सुवर्णं हिरण्यं भर्मं जातरूपं हाटकम् ९३
तपनीयं कलाधौतं कार्तस्वरशिलोद्भवम्
verse 0.1.1.93
page 0047
Mahabharata
English
Hāṭaka, a country. § 279 (Arjuna): II, 28, 1040 (ºaṃ nāma deśaṃ, protected by Guhyakas, conquered by Arjuna).
Hāṭaka, pl. (āḥ), the inhabitants of Hāṭaka. § 279 (Arjuna): II, 28, 1042 (ºān abhitaḥ…Gandharvarakshitaṃ deśaṃ, conquered by Arjuna).
पुराणम्
English
हाटक म् / HĀṬAKA (M) I. A region to the north of the Himālayas, where the guhyakas lived. arjuna, during his triumphal tour in the north made the guhyakas his allies. (Sabhā Parva, Chapter 28, Verse 3).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हाटकं,
क्ली,
(हटति शोभते इति हट दीप्तौ +ण्वुल् ।) स्वर्णम् (यथा, माघे १३ ६३ ।“नवहाटकेष्टकचितं ददर्श संक्षितिपस्य वस्त्यमथ तत्र संसदि
”अस्य पर्य्यायो यथा, --“स्वर्णं सुवर्णं कनकं हिरण्यं हेम हाटकम् ।तपनीयञ्च गाङ्गेयं कलधौतञ्च काञ्चनम्
चामीकरं शातकुम्भं तथा कार्त्तस्वरञ्च तत् ।जाम्बुनदं जातरूपं महाराजत इत्यपि
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे
हाटकपरिमितः “जातरूपेभ्यः परिमाणे ।”४ १५३ इति अण्
) धुस्तूरः इत्य-मरः ९४
स्वर्णनिर्म्मिते, त्रि
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हाटक
न०
हट--ल्युल् देशभेदे तत्रजे स्वर्णे तन्नाम-नामके धुस्तुये अमरकोषः स्वर्णनिर्मिते त्रिलिङ्गः
Capeller
German
हाटक
m.
Pl. Volksn.
n.
Gold.
Burnouf
French
हाटक हाटक
n.
(हट्) or. -- A. d'or.
हाटकमय a. d'or.
Stchoupak
French
हाटक-
m.
n.
d'une contrée (pl. ses habitants)
nt. or
(du Hāṭaka)
a. (f. -ई-) en or
-मय- -ई- a. id.
हाटकेश- -आन-
m.
forme de Śiva(-Hara)
-हाटकेश्वर- id.