| YouTube Channel

हस्तिनी (hastinI)

 
Apte
English
हस्तिनी [hastinī], 1 A female elephant.
A kind of drug and perfume.
A woman of a particular class, one of the four classes into which writers on erotical science divide women (described as having thick lips, thick hips, thick fingers, large breasts, dark complexion, and libidinous appetite)
the Ratimañjarī thus describes her: स्थूलाधरा स्थूलनितम्बबिम्बा स्थूलाङ्गुलिः स्थूलकुचा सुशीला । कामोत्सुका गाढरतिप्रिया च नितान्तभोक्त्री (नितम्ब- खर्वा) खलु हस्तिनी स्यात् (करिणी मता सा) 8.
Apte 1890
English
हस्तिनी 1 A female elephant.
2 A kind of drug and perfume.
3 A woman of a particular class, one of the four classes into which writers on erotical science divide women (described as having thick lips, thick hips, thick fingers, large breasts, dark complexion, and libidinous appetite)
the Ratimañjarī thus describes her:
स्थूलाधरा स्थूलनितंबबिंबा स्थूलांगुलिः स्थूलकुचा सुशीला । कामोत्सुका गाढरतिप्रिया च नितांतभोक्त्री (नितंबखर्वा) खलु हस्तिनी स्यात् (करिणी मता सा) {8}
Monier Williams Cologne
English
हस्ति॑नी (इ॑नी),
f.
 a female elephant,
AV.
&c.
&c.
a kind of drug and perfume (= हट्ट-विलासिनी),
L.
a woman of a partic. class (one of the 4 classes into which women are divided, described as having thick lips, thick hips, thick fingers, large breasts, dark complexion, and strong sexual passion), Siṃhās.
N.
 of Hastinā-pura,
L.
Apte Hindi
Hindi
हस्तिनी
स्त्री*
 - हस्तिन् + ङीप्
हथिनी
हस्तिनी
स्त्री*
 - -
एक प्रकार की औषध और गन्धद्रव्य
हस्तिनी
स्त्री*
 - -
कामशास्त्र में वर्णित चार प्रकार की स्त्रियों में से एक
L R Vaidya
English
hastin {% (I) a. (f. नी) %} 1. Having hands
2. having trunk.
hastinI {% f. %} 1. A female elephant
2. a kind of perfume
3. a woman of a particular class
(she is described as having thick lips, thick hips, thick fingers, large breasts, and libidinous appetite, स्थूलाधरा स्थूलनितंबबिंबा स्थूलांगुलिझ् स्थूलकुचा सुशीला । कामोत्सुका गाढरतिप्रिया च नितंबखर्वा खलु हस्तिनी स्यात् Ratimanjarī). See चित्रिणी, पद्मिनी and शंखिणी.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 कुञ्जरी, गजी, पद्मिनी, हस्तिनी, करेणुका, करभी, पुष्करिणी, इभ्या
noun
स्त्रीत्वविशिष्टः गजः।
"व्याधात् शावकं मोचयितुं कुञ्जरी आक्रमणम् अकरोत्।"
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
हस्तिनी
हस्तिनी, वशा
व्यालो दुष्टगजः प्रोक्तो हस्तिनी तु वशा स्मृता ।
verse 2.1.1.225
page 0028
धेनुका
धेनुका, हस्तिनी
चूडाशिखे शिरस्यपि हस्तिन्यां धेनुकागणिके ॥ ७९९ ॥
verse 5.1.1.799
page 0092
गणिका
गणिका, हस्तिनी
चूडाशिखे शिरस्यपि हस्तिन्यां धेनुकागणिके ॥ ७९९ ॥
verse 5.1.1.799
page 0092
करेणु
करेणु, गज, हस्तिनी
करेणुर्गजहस्तिन्योः पीलुश्च गजवृक्षयोः ॥ ८३३ ॥
verse 5.1.1.833
page 0096
अमरकोशः
Sanskrit
Word: हस्तिनी
Root: हस्तिनी
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ female elephant
⇒ elephant [female]
Shloka(s):
2|8|36|2 ► हास्तिकं गजता वृन्दे करिणी धेनुका वशा॥ (क्षत्रियवर्गः)
3|3|17|11 ► करिण्यां चापि गणिका दारकौ बालभेदकौ। (नानार्थवर्गः)
3|3|52|2 ► करेणुरिभ्यां स्त्री नेभे द्रविणं तु बलं धनम्॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|75|2 ► वासिता स्त्री करिण्योश्च वार्ता वृत्तौ जनश्रुतौ॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|8|36|2 ⇢ करिणी (करिणी) (स्त्री)
➠ 2|8|36|2 ⇢ धेनुका (धेनुका) (स्त्री) ⇒ cow, coriander, milch cow, any female animal and, vein which when cut bleeds only at intervals
➠ 2|8|36|2 ⇢ वशा (वशा) (स्त्री) ⇒ cow, ewe, daughter, barren woman, female elephant, any woman or wife, araNi tree [Premna serratifolia - Bot.]
➠ 3|3|17|11 ⇢ गणिका (गणिका) (स्त्री)
➠ 3|3|52|2 ⇢ करेणुः (करेणु) (स्त्री) ⇒ elephant, sort of plant, female elephant, svarabhakti between r and h
➠ 3|3|75|2 ⇢ वासिता (वासिता) (स्त्री)
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ सुप्रतीकस्य_हस्तिनी
पति_पत्नीसंबन्धः ➡ हस्तिः
स्व_स्वामीसंबन्धः ➡ हस्तिपकः
जातिः ➡ स्तनपायी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हस्तिनी,
स्त्री,
 (हस्तिनः स्त्री । ङीप् ।) गज-पत्नी । हातिनी इति भाषा । तत्पर्य्यायः ।करेणूः २ करेणुः ३ रेणुका ४ करेणुका ५धेनुका ६ वासिता ७ वासा ८ करिणी ९विशा १० । इति शब्दरत्नावली ॥
कटम्भरा ११पुष्करिणी १२ कचा १३ वसा १४ गणिका १५गजयोषित् १६ । इति जटाधरः ॥
इभी १७पद्मिनी १८ मातङ्गी १९ । अस्या दुग्धगुणाः ।मधुरत्वम् । वृष्यत्वम् । गुरुत्वम् । कषायत्वम् ।स्निग्धत्वम् । स्थैर्य्यकरत्वम् । शीतत्वम् । चक्षु-ष्यत्वम् । बलवर्द्धनत्वञ्च ॥
तद्दधिगुणाः ।कषायत्वम् । लघुत्वम् । उष्णत्वम् । पक्तिशूल-शमनत्वम् । रुचिप्रदत्वम् । दीप्तिदत्वम् । वलास-गदनाशित्वम् । वीर्य्यवर्द्धनत्वम् । उत्तमवल-प्रदत्वञ्च ॥
तन्नवनीतगुणाः । कषायत्वम् ।शीतलत्वम् । लघुत्वम् । तिक्तत्वम् । विष्टम्भि-जन्तुपित्तकफक्रमिनाशित्वञ्च ॥
तद्घृतगुणाः ।कफपित्तविषक्रमिनाशित्वम् । कषायत्वम् ।विष्टम्भित्वम् । तिक्तत्वम् । अग्निकरत्वञ्च । इतिराजनिर्घण्टः ॥
* ॥
चतुर्ष्विधस्त्रीमध्ये स्त्री-विशेषः । तल्लक्षणं थथा, --“स्थूलाधरा स्थूलनितम्बभागास्थूलाङ्गुली स्थूलकुचा सुशीला ।कामोत्सुका गाढरतिप्रिया चनितम्बखर्व्वा खलु हस्तिनी स्यात् ॥
”इति रतिमञ्जरी ॥
हट्टविलासिनी । इति शब्दचन्द्रिका ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हस्तिनी स्त्री हस्तिनः योषा ङीप् । १ करिण्याम् गजयो-षिति चतुर्विधस्त्रीमध्ये २ स्त्रीविशेषे तल्लक्षणं यथा“स्थूलाधरा स्थूलनितम्बभागा स्थूलाङ्गुली स्थूलकुचासुशीला । कामोत्मुका गाढरतिप्रिया च नितम्बखर्वाखलु हस्तिनी स्यात्” “हये तुष्टा च हस्तिनी” रति-मञ्जरी । ३ हट्टविलासिन्यां शब्दच० ।