धातुः: कख्
मूलधातुः: कखे
धात्वर्थः: हसने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: कखति
अनुबन्धादिविशेषः: एदित्


धातुः: हस्
मूलधातुः: हसे
धात्वर्थः: हसने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: हसति
अनुबन्धादिविशेषः: एदित्


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

हसेँ हसे  (अर्थः)  हसने
( हसति जहास अहसीत् "ह्म्येन्तक्षण'' इत्यादिना वृद्धिनिषेधः ( व्यतिहसन्ति ) [प्रतिषेधे हसादीनामुपसंङ्ख्यानम्.] इति तङ्गिषेधः ( हसः ) "स्वनहसोर्वा'' इत्यनुपसृष्टात् पक्षे अप् तदभावे घञ् (हासः) उपसृष्टात् तु नित्यं घञेव (प्रहास इति ) (हस्तः) हसिमृग्रिण्'' इत्यादिना तन् "तितुत्रेति'' इण्निषेधः हस्तोस्यास्तीति (हस्ती)''हस्ताज्जातौ''इति इन् प्रत्ययः हस्तिनां समूहो (हास्तिकम् ) "अचित्तहस्तिधेनोष्ठक्'' इति ठक् "नस्तद्धिते'' इति टिलोपः लिङ्गविशिष्टपरिभाषया हस्तिनीशब्दादपि ठकि "भस्याढे तद्धिते'' इति पुंवदृभावः (हास्तिकमित्येव) हस्तिधेनुभ्यां तदन्विधेरिष्टत्वात् (वानहस्तिकम्)इत्या_यपि भवति हस्ति प्रमाणमस्य (हास्तिनः पुरुषः) पुरुषहस्तिभ्यामतण् च'' इति प्रथमान्तात् प्रमाणोपाधिकात् अस्येत्यर्थेऽण्प्रत्ययः चकाराद्वयसच्दघ्रञ्मात्रचो भवन्ति (हस्तिद्वयसम् हस्तिदध्रम् हस्तिमात्रमिति ) अणि "नस्तद्धिते'' इति टिलोपः"हनण्यनपत्ये'' इति प्रकृतिभावान्न भवति हस्तेनदीयते कार्यं वा (हस्त्यम्) "तेन यथाकथाचहस्तभ्यां णयतौ'' इति तृतीयान्तात् दीयते कार्यमिति एतयोरर्थयोर्यत् हस्ते नक्षत्रे जातो (हस्तः) नक्षत्राणः "श्रविष्ठाफल्गुनी'' इत्यादिना लुक् (हस्त्रं मुखम् ) "स्फायितञ्चि'' इत्यादिना रक् 708

हसेँ हसे हसने 
- हसति । जहास । अहसीत् । हसः । हासः (77) । स्वनहसोर्वा (6/3/62) इत्यब् वा ।। 721 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“हसे हसने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> <a href="#foot_krm03">3</a> व्यतिहसन्-न्ती, <a href="#foot_krm04">4</a> हसः-हासः, प्रहासः, <a href="#foot_krm05">5</a> व्यावहासी, <a href="#foot_krm06">6</a> हस्तः, हस्त्रः, इति विशेष- रूपाणि। </li> <li>सामान्यरूपाणि सर्वाणि कख <a href="#foot_krm07">7</a> धातुवत् बोध्यानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१९९७)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-७२१। अक। सेट्। पर।)</li> <li id="foot_krm03">03 => [[१। ‘प्रतिषेधे हसादीनामुपसंख्यानम्’ (वा। १-३-१५) इति कर्मव्यतीहारत्वप्रयुक्ता- त्मनेपदनिषेधात् परस्मैपदं शता।]]</li> <li id="foot_krm04">04 => [[२। अनुपसृष्टादस्मात् पक्षे ‘स्वनहसोर्वा’ (३-३-६२) इति अप्। पक्षे हासः। सोपसृष्टात् तु ‘प्रहासः’ इति।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[३। ‘कर्मव्यतिहारे णच् स्त्रियाम्’ (३-३-४३) इति णच् स्त्रियाम्। ‘णचस्त्रियामञ्’ (५-४-१४) इति अञ्। ङीप्। व्यावहासी = परस्परं हास इत्यर्थः। स्त्रीत्वं स्वाभाव्यात्।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[४। ‘हसिमृ--’ (द। उ। ६-७) इत्यादिना तन्प्रत्ययः। ‘तितुत्र--’ (७-२-९) इति इण्निषेधः। हस्तः = करः, एतन्नामको नक्षत्रविशेषो वा।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => (१४१)</li></ul>

कख् (क꣡खेँ꣡ हसने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = कखनम्
अनीयर् = कखनीयः - कखनीया
ण्वुल् = कखकः - कखिका
तुमुँन् = कखितुम्
तव्य = कखितव्यः - कखितव्या
तृच् = कखिता - कखित्री
क्त्वा = कखित्वा
ल्यप् = प्रकख्य
क्तवतुँ = कखितवान् - कखितवती
क्त = कखितः - कखिता
शतृँ = कखन् - कखन्ती

कख् (क꣡खँ꣡ हसने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = कखनम्
अनीयर् = कखनीयः - कखनीया
ण्वुल् = काखकः - काखिका
तुमुँन् = कखितुम्
तव्य = कखितव्यः - कखितव्या
तृच् = कखिता - कखित्री
क्त्वा = कखित्वा
ल्यप् = प्रकख्य
क्तवतुँ = कखितवान् - कखितवती
क्त = कखितः - कखिता
शतृँ = कखन् - कखन्ती

हस् (ह꣡सेँ꣡ हसने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् = हसनम्
अनीयर् = हसनीयः - हसनीया
ण्वुल् = हासकः - हासिका
तुमुँन् = हसितुम्
तव्य = हसितव्यः - हसितव्या
तृच् = हसिता - हसित्री
क्त्वा = हसित्वा
ल्यप् = प्रहस्य
क्तवतुँ = हसितवान् - हसितवती
क्त = हसितः - हसिता
शतृँ = हसन् - हसन्ती

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

हसेँ हसे  हसने
- हसति  व्यतिहारे हसादीनां प्रतिषेधः (द्र0 1315 वा0) व्यतिहसन्ति  ह्म्यन्तक्षण (725) इत्येदित्वाद् वृद्धिर्नास्ति- अहसीत्  स्वनहसोर्वा (3362) अप्-हसः, हासः  स्फायि (उ0 213) इति रक्- हस्रो दिनम्  हसिमृग्रिण (उ0 386) इति तन्-हस्तः  701

धातुः: घघ्
मूलधातुः: घघ
धात्वर्थः: हसने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: घघति


धातुः: च्युस्
मूलधातुः: च्युस
धात्वर्थः: हसने
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: च्योसयति-ते


धातुः: तक्
मूलधातुः: तक
धात्वर्थः: हसने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: परस्मैपदी
रूपम्: तकति


तक - हसने (भ्वा० पर० अक० से०) तकति ।

पदविभागः - >धातुः
कन्नडार्थः - >ನಗು /ವಿನೋದ ಹೊಂದು

हसने (hasane)

Shabdartha Kaustubha

धातुपाठः (Krishnacharya)