| YouTube Channel

हलाहल (halAhala)

 
शब्दसागरः
English
हलाहल mn. (-लः-लं)
1. A sort of deadly poison produced at the
churning of the ocean.
2. A poison in general.
m.
(-लः)
1. A kind
of snake.
2. A Jaina or Bauddha deified saint.
3. A sort of lizard
or newt.
E.
हल् to plough, अच्
aff.
, negative, and हल the same
also हलहल, हालहल, हालाहल, हहल, हाहल and हाहाल
Capeller Eng
English
हलाहल
m.
n.
a
cert.
deadly poison.
Yates
English
हलाहल (लः-लं) 1.
m.
n.
A sort of
poison.
m.
Kind of snake
a
Jai-
na or
Buddhist
sort of lizard.
Wilson
English
हलाहल
mn. (-लः-लं) A sort of poison.
m.
(-लः)
1 A kind of snake.
2 A Jaina or Bauddha deified saint.
3 A sort of lizard or newt.
E.
हस्न to plough, अच्
aff.
, negative, and हल the same
also हलहस्न, &c.
Apte
English
हलाहलः [halāhalḥ] हलाहलम् [halāhalam], हलाहलम् 1
=
हाल(ला)हल.
A kind of snake.
A sort of lizard.
A kind of deadly poison
see हाल(ला)हलम्.
Apte 1890
English
हलाहलं 1 = हाल(ला) हल.
2 A kind of snake.
3 A sort of lizard.
Monier Williams Cologne
English
हलाहल mn. a kind of deadly poison (produced at the churning of the ocean by gods and demons),
Kāv.
Pañcat.
हलाहल
m.
(only
L.
) a kind of lizard
a kind of snake
a Jaina or Bauddha sage.
Monier Williams 1872
English
हलाहल हलाहल, अस्, अम्, m. n. (= हाल-
हल, q. v., sometimes also written हलहल, and
said to be fr. rt. 1. हल्), a sort of deadly poison [cf.
कालकूट at p. 226, col. 2]
(अस्), m. a kind of
snake (= ब्रह्म-सर्प)
a Jaina or Bauddha sage
a sort of lizard or newt.
Macdonell
English
हलाहल halāhala,
m.
n.
kind of deadly poison.
Benfey
English
हलाहल हलाहल,
m.
and
n.
A
sort of poison, Pañc. 105, 6. Cf. हाल-
हल।
Hindi
Hindi
जहर
Apte Hindi
Hindi
हलाहलः
पुं*
- "हलाहल, पृषो*"
एक प्रकार का घातक विष जो समुद्रमंथन के परिणाम स्वरूप मिला था
हलाहलः
पुं*
- "हलाहल, पृषो*"
"घातक विष, या जहर "
हलाहलम्
नपुं*
- "हलाहल, पृषो*"
एक प्रकार का घातक विष जो समुद्रमंथन के परिणाम स्वरूप मिला था
हलाहलम्
नपुं*
- "हलाहल, पृषो*"
"घातक विष, या जहर "
L R Vaidya
English
halAhala {% m.n. %} 1. A sort of deadly poison produced at the churning of the ocean
2. a poison in general. (Written also हालहल and हालाहल.)
Lanman
English
halāhala, m. n. a certain deadly poison.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
विषः क्ष्वेडो रसस्तीक्ष्णं गरलोऽथ हलाहलः ११९५
वत्सनाभः कालकूटो ब्रह्मपुत्रः प्रदीपनः
सौराष्ट्रिकः शौल्किकेयः काकोलो दारदोऽपि ११९६
अहिच्छत्त्रो मेषशृङ्गकुष्टवालूकनन्दनाः
कैराटको हैमवतो मर्कटः करवीरकः ११९७
सर्षपो मूलको गौरार्द्रकः सक्तुककर्दमौ
अङ्कोल्लसारः कालिङ्गः शृङ्गिको मधुसिक्थकः ११९८
इन्द्रो लाङ्गुलिको विस्फुलिङ्गपिङ्गलगौतमाः
मुस्तको दालवश्चेति स्थावरा विषजातयः ११९९
-wordlist-
विष (पुंक्ली), क्ष्वेड (पुं), रस (पुंक्ली), तीक्ष्ण (क्ली), गरल (पुंक्ली), हलाहल (पुं), वत्सनाभ (पुं), कालकूट (पुं), ब्रह्मपुत्र (पुं), प्रदीपन (पुं), सौराष्ट्रिक (पुं), शौल्किकेय (पुं), काकोल (पुं), दारद (पुं), अहिच्छत्त्र (पुं), मेषशृङ्ग (पुं), कुष्ठ (पुं), वालूक (पुं), नन्दन (पुं), कैराटक (पुं), हैमवत (पुं), मर्कट (पुं), करवीर (पुं), सर्षप (पुं), मूलक (पुं), गौरार्द्रक (पुं), सक्तुक (पुं), कर्दम (पुं), अङ्कोल्लसार (पुं), कालिङ्ग (पुं), शृङ्गिक (पुं), मधुसिक्थक (पुं), इन्द्र (पुं), लाङ्गुलिक (पुं), विस्फुलिङ्ग (पुं), पिङ्गल (पुं), गौतम (पुं), मुस्तक (पुं), दालव (पुं), स्थावरविष (पुं)
--source--
स्यादञ्जनाधिका हालिन्यञ्जनिका हलाहलः १२९८
-wordlist-
अञ्जनाधिका (स्त्री), हालिनी (स्त्री), अञ्जनिका (स्त्री), हलाहल (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
शृङ्गिक
शृङ्गिक, वत्सनाभ, कालकूट, हलाहल, काकोल, विस्फुलिङ्ग
शृङ्गिको वत्सनाभश्च कालकूटो हलाहलः
काकोलो विस्फुलिङ्गश्च तद्भेदाः स्युरनेकधा ६४७
verse 3.1.1.647
page 0074
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हलाहलः,
पुं,
(हलमिव समन्तात् सर्व्वाङ्गेषुहलति कर्षतीति + हल + अच् ।) विष-भेदः यथा, --“समौ कञ्चुकनिर्म्मोकौ क्ष्वेडस्तु गरलं विषम् ।पुंसि क्लावे काकोलकालकूटहलाहलाः
”इत्यमरः १०
हलमिव समन्तात् हलति विलिखतिहलाहलः हलज विलेखे अन् स्वार्थे ष्णेहालाहलश्च निपातनात् ललोपे हाहलश्च ।“हालाहलं हालहलं हाहलञ्च हलाहलम्
”इति रुद्रः
एते काकोलादयस्त्रयः पुंसि क्लीवे चेत्यन्वयः ।केचित्तु क्ष्वेडभेदा इति पुंस्त्वे वक्ष्वमाणत्वात्पुंसि क्लीवे चेत्यस्य विषमित्यनेन सम्बन्धः ।इत्याहुः तन्नातिहृद्यम् ।“काकोलमुग्रतेजः स्यात् कृष्णच्छवि महा-विषम् ।”इति वैद्यकम् ।“तत् कालकूटं विषमुग्रतेजःकण्ठे धृतं पर्व्वतराजकन्ये
”इति व्यासः
हालाहलं विषमिव प्रगुणं तदेव इति वामनः
“मधु तिष्ठति वाचि योषितां हृदये हलाहलंमहद्विषम् ।अतएव निपीयतेऽधरो हृदयं मुष्टिभिरेवताड्यते
”इति कुलचरितेऽश्वघोषः इति भरतः
(मूलजविषभेदः ।“सङ्कोचं मर्क्कटं शृङ्गिविष हलाहलन्तया ।एवमादीनि चान्यानि मूलजानि स्थिराणि
”इति चरके चिकित्सास्थाने २५ अध्याये
)
हलाहलः,
पुं,
(हलाहलोऽस्यास्तीति ।) अच् ।)ब्रह्मसर्पः अञ्जना इति मेदिनी
बुद्धविशेषः ।इति त्रिकाण्डशेषः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हलाहल
पु०
हलेनेव आहलति विलिखति + हल--अच् ।१ विषभेदे ब्रह्मसर्पे अञ्जनायां मेदि० बुद्धभेदे त्रिका०
Capeller
German
हलाहल
m.
n.
ein best. heftiges Gift.
Burnouf
French
हलाहल हलाहल et हलहल
m.
esp. de serpent
esp.
de lézard. -- M.
n.
sorte de poison.
Stchoupak
French
हलाहल-
m.
nt.
n.
d'un poison produit par les démons lors du
barattement de l'océan.