| YouTube Channel

हलम् (halam)

 
Apte
English
हलम् [halam], [हल् घञर्थे करणे क]
A plough
वहसि वपुषि विशदे वसनं जलदाभम् । हलहतिभीतिमिलितयमुनाभम्
or हलं कलयते
Gīt.*
 1.
Deformity, ugliness
ततो मया रूपगुणैरहल्या स्त्री विनिर्मिता । हलं नामेह वैरूप्यं हल्यं तत्प्रभवं भवेत् ॥
Rām.*
 7.3. 22.
Hindrance.
Quarrel.
Comp.
 -अभः a piebald horse.
आयुधः an epithet of Balarāma.
N.
 of the author of अभिधान-रत्नमाला. -ककुद्
f.
 the projecting beam of the plough. -गोलकः a kind of insect
फलं वा मूलकं हृत्वा अपूपं वा पिपीलिकाः । चोरयित्वा च निष्पावं जायते हलगो- लकः ॥
Mb.
 * 13 111.1 (com. हलगोलकः दीर्घपुच्छो गोलरूपी कीटविशेषः). -दण्डः the shaft or pole of a plough. -धर, -भृत्
m.
a ploughman.
N.
 of Balarāma
केशव धृतहलधररूप जय जगदीश हरे
Gīt.*
 1
अंसन्यस्ते सति हलभृतो मेचके वाससीव
Me.*
 61. -भूतिः, -भृतिः
f.
 ploughing, agriculture, husbandry. -मार्गः a furrow. -मुखम् a ploughshare, -वाहा a particular landmeasure. -सीरः a ploughshare.-हति
f.
striking or drawing along with a plough.
ploughing.
Apte Hindi
Hindi
हलम्
नपुं*
 - हल् घञर्थे करणे क
"लांगल, खेत जोतने का एक प्रधान उपकरण"
हलम्
नपुं*
 - हल्+क
हल
हलम्
नपुं*
 - हल्+क
कुरुपता
हलम्
नपुं*
 - हल्+क
बाधा
हलम्
नपुं*
 - हल्+क
कलह
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 हलम्
noun
अस्त्रविशेषः।
"बलरामस्य अस्त्रं हलम् आसीत् अतः सः हलधरः इति उच्यते।"
Synonyms:
 हलः, हलम्, लाङ्गलम्, गोदारणम्, सीरः, शीरः, हालः, गोकीलः, गोकिलः, कृतन्त्रम्, कर्षणी, आकर्षणी, राधरङ्कः
noun
कृषीसाधनविशेषः येन भूमिः बीजवपनार्थं कृष्यते।
"कृषीवलः हलेन भूमिं कर्षति।"
अमरकोशः
Sanskrit
Word: हलम्
Root: हल
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ plough
⇒ quarrel
⇒ ugliness
⇒ hindrance
⇒ deformity
⇒ obstruction
⇒ particular constellation
Shloka(s):
2|9|13|2 ► निरीशं कुटकं फालः कृषको लाङ्गलं हलम्॥ (वैश्यवर्गः)
2|9|14|1 ► गोदारणं च शीरोऽथ शम्या स्त्री युगकीलकः। (वैश्यवर्गः)
3|3|181|1 ► मुखाग्रे क्रोडहलयोः पोत्रं गोत्रं तु नाम्नि च। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 2|9|13|2 ⇢ लाङगलम् (लाङ्गल) (नपुं) ⇒ plow, penis, plough, palm tree, kind of flower, plough-shaped beam or timber, particular appearance presented by the moon, kind of pole used in gathering fruit from a tree
➠ 2|9|13|2 ⇢ हलम् (हल) (नपुं) ⇒ plough, quarrel, ugliness, hindrance, deformity, obstruction, particular constellation
➠ 2|9|14|1 ⇢ गोदारणम् (गोदारण) (नपुं)
➠ 2|9|14|1 ⇢ सीरः (सीर) (पुं) ⇒ sun, draught-ox, ox for ploughing, Crown flower plant [Calotropis Gigantea - Bot.]
➠ 3|3|181|1 ⇢ पोत्रम् (पोत्र) (नपुं) ⇒ snout, ploughshare, ship or boat, snout of a hog, office of the potR, garment or a thunderbolt
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः ➡ हलयुगयोर्मध्यकाष्ठम्
परा_अपरासंबन्धः ➡ आयुधम्
उपाधि ➡ आयुधम्