| YouTube Channel

हर्षः (harSaH)

 
Apte
English
हर्षः [harṣḥ], [हृष्-घञ्]
Joy, delight, pleasure, satisfaction, gladness, rapture, glee, exultation
हर्षो हर्षो हृदयवसतिः पञ्चबाणस्तु बाणः
P.
R.*
 1.22
सहोत्थितः सैनिकहर्षनिःस्वनैः
R.*
 3. 61.
Thrilling, bristling, erection (of the hair of the body)
as in रोमहर्ष q. v.
नेत्रे जलं गात्ररुहेषु हर्षः
Bhāg.*
 2. 3.24.
Joy, considered as one of the 33 or 34 subordinate feelings
हर्षस्त्विष्टावाप्तेर्मनःप्रसादो$श्रुगद्गदादिकरः S. D.* 195
or इष्टप्राप्त्यादिजन्मा सुखविशेषो हर्षः R.G.
The erection of the sexual organ
lustfulness.
Ardent desire.Comp. -अन्वित
a.
 full of joy, happy
so हर्षविष्ट. -आकुलa. agitated with joy. -उत्कर्ष excess of happiness or joy, ecstacy. -उदयः rise of joy. -कर
a.
 gratifying, delighting. -कीलकः a kind of sexual enjoyment. -गर्भa. blissful. -जम् semen. -जड
a.
 dull or paralyzed with joy
परामृशन् हर्षजडेन पाणिना तदीयमङ्गं कुलिशव्रणाङ्कितम्
R.*
 3.68. -दोहलः, -लम् lustful desire. -वर्धनः
N.
 of a great king od Northern India and founder of an era,
A.
 D.65 or 66. -विवर्धन
a.
 increasing joy. -संपुटः A kind of sexual enjoyment. -स्वनः a cry or shout of joy.
Apte 1890
English
हर्षः [हृष्-घञ्] 1 Joy, delight, pleasure, satisfaction, gladness, rapture, glee, exultation
हर्षो हर्षो हृदयवसतिः पंचबाणस्तु बाणः P. R. 1. 22
सहोत्थितः सैनिकहर्षनिःस्वनैः R. 3. 61.
2 Thrilling, bristling, erection (of the hair of the body)
as in रोमहर्ष q. v.
3 Joy, considered as one of the 33 or 34 subordinate feelings
हर्षस्त्विष्टावाप्तेर्मनःप्रसादोऽश्रुगद्गदादिकरः S. D. 195
or इष्टप्राप्त्यादिजन्मा सुखविशेषो हर्षः R. G.
Comp.
अन्वित a. full of joy, happy
so हर्षाविष्ट.
उत्कर्षः excess of happiness or joy, ecstacy.
उदयः rise of joy.
कर a. gratifying, delighting.
जड a. dull or paralyzed with joy
R. 3. 68.
विवर्धन a. increasing joy.
स्वनः a cry or shout of joy.
Apte Hindi
Hindi
हर्षः
पुं*
 - ह्रष्+घञ्
जननेन्द्रिय की उत्तेजना
हर्षः
पुं*
 - -
प्रबल इच्छा
हर्षः
पुं*
 - -
प्रसन्नता
हर्षः
पुं*
 - -
बाण का अभिभावक। ऐसा समझा जाता है कि रत्नावली नाटक बाण ने लिखा और अपने अभिभावक के नाम से प्रकाशित कराया।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आनन्दः, प्रसन्नता, हर्षः, प्रमोदः, आमोदः, मोदः, आह्लादः, सूनृता
noun
मनसः अवस्था या अभीष्टप्राप्तेः अनन्तरम् अथवा शुभकार्याद् अनन्तरं जायते तथा च यया जनाः उल्लसिताः भवन्ति।
"सः आनन्देन जीवनं यापयति।"
Tamil
Tamil
ஹர்ஷ: : மகிழ்ச்சி, சந்தோஷம், மயிர்க்கூச்சல்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हर्षः,
पुं,
 (हृष तुष्टौ + घञ् ।) इष्टश्रवणजन्य-सुखम् । इति महाभारते मोक्षधर्म्मः ॥
आह्लादः । तत्पर्य्यायः । मुत् २ प्रीतिः ३ प्रमदः ४प्रमोदः ५ आमोदः ६ सम्मदः ७ आनन्दथुः ८आनन्दः ९ शर्म्म १० शातम् ११ सुखम् १२इत्यमरः । १ । ४ । २४ ॥
मुदा १३ मुदिता १४आनन्दिः १५ नन्दिः १६ सातम् १७ सौख्यम् १८ ।केचिंत्तु मुदादिसप्तकं प्रीतौ आनन्दथ्वादिपञ्चकंसुखे । प्रीतिश्च सुखजो विकारः इत्याहुः ।इति तट्टीकायां भरतः ॥
तथा च ।“मुत् प्रीतिः प्रमदामोदसम्मोदमोदसम्मदाः ।प्रमोदो हर्ष इत्येव हर्षपर्य्याय ईरितः ॥
आनन्दो नन्दथुर्नन्दः सुखमानन्दथुर्म्मुदा ।सौख्यं शर्म्मोपजोषः स्यादानन्दं जोषमित्यपि ॥
मुदादिजोषपर्य्यन्तमेकपर्य्यायः इत्यपि ॥
”इति शब्दरत्नावली ॥
* ॥
हर्षस्य पुत्त्रः कन्दर्पः । यथा, --पुलस्त्य उवाच ।“कन्दर्पो हर्षतनयो योऽसौ कामो निगद्यते ।स शङ्करेण संदग्धो ह्यनङ्गत्वमुपागतः ॥
”इति वामने ५ अध्यायः ॥
(रोमाञ्चः । यथा । “हृष्येते हर्षयुक्तौ भवतःहर्षश्च रोमाञ्चप्रायः ।” इति रुग्विनिश्चयस्यवातव्याधिव्याख्याने विजयरक्षितः ॥
)