हर्ष (harSa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 हर्ष mfn.
   (-र्षः-र्षा-र्षं) Happy,  delighted.
	 m.
  (-र्षः)
	 1. Joy,  pleasure,  delight, 
happiness,  glee,  rapture,  exultation. 
	 2. Joy,  considered as one of
the thirty-three minor feelings,  (in rhetoric.)
	 3. Bristling,  erection, 
(of the hair.)
 E.
  हृष् to be pleased,  aff.
   अच् or घञ् ।

Capeller Eng

English

 हर्ष m.
  joy,  delight,  rapture,  glee
 N.
  of a king etc.

Yates

English

 हर्ष (र्षः-र्षा-र्षं)
a. Happy,  delighted.
m.
  Joy,  delight.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	 pleasure
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	 delight
हर्ष 	-	 harSa 	-	 adj.
  	-	  delighted
हर्ष 	-	 harSa 	-	 adj.
  	-	  happy
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	  happiness
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	  sexual excitement
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	  erection of the sexual organ
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	  bristling
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	  thrilling
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	  erection  [ sexual organ ]
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	  cheerfulness
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	  ardent desire
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	  joy
हर्ष 	-	 harSa 	-	 m.
  	-	  lustfulness

Wilson

English

 हर्ष
mfn.
   (-र्षः-र्षा-र्षं) Happy,  delighted.
m.
  (-र्षः) Joy, 
pleasure,  delight,  happiness.
E.
  हृष to be pleased,  aff.
   अच् or घञ्.

Apte

English

हर्षः [harṣḥ],  [हृष्-घञ्]

Joy,  delight,  pleasure,  satisfaction,  gladness,  rapture,  glee,  exultation
 हर्षो हर्षो हृदयवसतिः पञ्चबाणस्तु बाणः P.
  R.*
  1.22
 सहोत्थितः सैनिकहर्षनिःस्वनैः R.*
  3. 61.

Thrilling,  bristling,  erection (of the hair of the body)
 as in रोमहर्ष q. v. 
 नेत्रे जलं गात्ररुहेषु हर्षः Bhāg.*
  2. 3.24.

Joy,  considered as one of the 33 or 34 subordinate feelings
 हर्षस्त्विष्टावाप्तेर्मनःप्रसादो$श्रुगद्गदादिकरः S. D.*  195
 or इष्टप्राप्त्यादिजन्मा सुखविशेषो हर्षः R.G.

The erection of the sexual organ
 lustfulness.

Ardent desire.Comp.   -अन्वित a.
  full of joy,  happy
 so हर्षविष्ट. -आकुलa.  agitated with joy. -उत्कर्ष excess of happiness or joy,  ecstacy. -उदयः rise of joy. -कर a.
  gratifying,  delighting. -कीलकः a kind of sexual enjoyment. -गर्भa.  blissful. -जम् semen.  -जड a.
  dull or paralyzed with joy
 परामृशन् हर्षजडेन पाणिना तदीयमङ्गं कुलिशव्रणाङ्कितम् R.*
  3.68. -दोहलः,  -लम् lustful desire. -वर्धनः N.
  of a great king od Northern India and founder of an era,  A.
  D.65 or 66. -विवर्धन a.
  increasing joy. -संपुटः A kind of sexual enjoyment. -स्वनः a cry or shout of joy.

Apte 1890

English

 हर्षः [हृष्-घञ्] 1 Joy,  delight,  pleasure,  satisfaction,  gladness,  rapture,  glee,  exultation
 हर्षो हर्षो हृदयवसतिः पंचबाणस्तु बाणः P. R. 1. 22
 सहोत्थितः सैनिकहर्षनिःस्वनैः R. 3. 61. 
2 Thrilling,  bristling,  erection (of the hair of the body)
 as in रोमहर्ष q. v. 
3 Joy,  considered as one of the 33 or 34 subordinate feelings
 हर्षस्त्विष्टावाप्तेर्मनःप्रसादोऽश्रुगद्गदादिकरः S. D. 195
 or इष्टप्राप्त्यादिजन्मा सुखविशेषो हर्षः R. G. 
Comp. 
अन्वित a. full of joy,  happy
 so हर्षाविष्ट. 
उत्कर्षः excess of happiness or joy,  ecstacy. 
उदयः rise of joy. 
कर a. gratifying,  delighting. 
जड a. dull or paralyzed with joy
 R. 3. 68. 
विवर्धन a. increasing joy. 
स्वनः a cry or shout of joy. 

 हर्ष The patron of Bāṇa,  see बाण. The Ratnāvalī is supposed to have been written by Bāṇa and published under his patron's name. 

Monier Williams Cologne

English

 हर्ष a m.
  (ifc.  f(आ). 
 fr.
  √ हृष्) bristling,  erection (esp.   of the hair in a thrill of rapture or delight),  MBh.
  
 Kāv.
  &c.
  

 joy,  pleasure,  happiness (also personified as a son of Dharma),  KaṭhUp.
   
 MBh.
   &c.
  

 erection of the sexual organ,  sexual excitement,  lustfulness,  Suśr.
 

 ardent desire,  MBh.
  

 N.
  of an Asura,  Kathās.
 

 of a son of Kṛṣṇa,  BhP.
  

 of various authors &c.
   (also with दीक्षित,  मिश्र,  सूरि &c.
  
 cf.
   श्री-हर्ष)

 हर्ष mfn.
   happy,  delighted,  W.
 

 हर्ष b &c.
   See p.
  1292.

Monier Williams 1872

English

 हर्ष हर्ष,  हर्ष-कर,  &c. See p. 1176.

 हर्ष,  अस्,  m. bristling,  erection (especially of
the hair,  but also said of other things)
 thrilling, 
thrill,  rapture,  delight,  glee,  joy,  pleasure,  gladness, 
exultation,  happiness
 Joy (personified as a son of
Dharma)
 N. of a king of Kaśmīra (celebrated as
a great patron of learning
 he was son of Hīra and
was said to be himself a writer and poet,  author of
the Khaṇḍana-khaṇḍa-khādya,  the Chanda-praśasti, 
the Nāgānanda-nāṭaka,  the Naiṣadīya-carita,  the
Ratnāvalī,  &c.)
 (अस्,  आ,  अम्),  happy,  delighted.
—हर्ष-कर,  अस्,  ई,  अम्,  causing delight,  grati-
fying,  delighting.
—हर्ष-कीर्त्ति,  इस्,  m.,  N. of
the author of a commentary on the Śruta-bodha.
—हर्ष-क्रोध,  औ,  m. du. joy and anger.
—हर्-
ष-चरित,  अम्,  n.,  N. of a poem.
—हर्ष-ज,  अस्, 
आ,  अम्,  arising from joy.
—हर्ष-जड,  अस्,  आ,  अम्, 
paralyzed with joy.
—हर्ष-देव,  अस्,  m. king
Harṣa,  (see हर्ष above.)
—हर्ष-युक्त,  अस्,  आ, 
अम्,  filled with joy,  joyful.
—हर्ष-वर्धन,  अस्, 
m. ‘joy-promoter, ’ N. of a king.
—हर्ष-विवर्-
धन,  अस्,  ई,  अम्,  increasing or promoting joy.
—हर्ष-विवृद्ध-सत्त्व,  अस्,  आ,  अम्,  one whose
vigour is increased by happiness.
—हर्ष-विह्वल, 
अस्,  आ,  अम्,  agitated with joy,  overjoyed.
—हर्ष-
समन्वित,  अस्,  आ,  अम्,  filled with joy.
—हर्ष-
स्वन,  अस्,  m. a cry of joy,  sound of pleasure.
—हर्षान्वित (°ष-अन्°),  अस्,  आ,  अम्,  full of joy, 
happy.
—हर्षाविष्ट (°ष-आव्°),  अस्,  आ,  अम्, 
penetrated or filled with joy.
—हर्षोत्कर्ष
(°ष-उत्°),  अस्,  m. excess of happiness.
—हर्षो-
दय (°ष-उद्°),  अस्,  m. rise of joy,  occurrence of
pleasure.

Macdonell

English

 हर्ष harṣ-a,  m.
  [√ hṛṣ] bristling (of the 🞄hair of the body)
 thrill
 exultation,  joy,  🞄gladness,  delight
 N. of an Asura
 N.,  esp. 🞄of the reputed author of the Ratnāvalī and 🞄the Naiṣadha-carita (also śrī- or -deva): 🞄-krodha,  m.
  du. joy and anger
 -garbha,  a.
  🞄full of joy,  glad
 -gupta,  m.
  N.
 -carita,  n.
  🞄T. of a work by Bāṇa
 -ja,  a.
  arising from joy.

Benfey

English

 हर्ष हर्ष,  i. e. हृष् + अ, 
 I. adj.
 ,  f.
 
षा,  Delighted,  happy,  Mālav. 60,  5.
 II. m.
  Joy,  Daśak. in Chr. 183,  12
exultation,  Hit. i. d. 32,  M.M.
 happi-
ness,  Pañc. iii. d. 188.
 -- Comp.
 
उपात्त-, 
i. e. उप-आ-दत्त- (vb. दा),  adj.
  joyful, 
Ṛt. 6,  21.
दन्त-,  m.
  1. a morbid af-
fection of the teeth,  Suśr. 1,  305,  3. 2.
chattering of the teeth. रोमहर्ष, 
i. e.
रोमन्-,  m.
  horripilation.  स-हर्-
ष + म्,  adv. cheerfully,  Vikr. 6,  1.
सन्न- (vb. सद्),  adj.
  destitute of
joy.

Hindi

खुशी से

Apte Hindi

Hindi

हर्ष
वि* - हृष् + घञ्
"आनन्द,  खुशी,  प्रसन्नता,  संतोष,  एक सुखात्मक भाव,  आनन्दातिरेक,  उल्लास,  आह्लाद, प्रमोद "

हर्ष
वि* - -
"पुलक,  रोमांच,  रोंगटे खड़े होना- ‘रोमहर्ष’ में"

हर्ष
वि* - -
"‘हर्ष’,  ३३ या ३४ संचारिभावों में से एक "

हर्षः
पुं*
  - ह्रष्+घञ्
जननेन्द्रिय की उत्तेजना

हर्षः
पुं*
  - -
प्रबल इच्छा

हर्षः
पुं*
  - -
प्रसन्नता

हर्षः
पुं*
  - -
बाण का अभिभावक। ऐसा समझा जाता है कि रत्नावली नाटक बाण ने लिखा और अपने अभिभावक के नाम से प्रकाशित कराया।

L R Vaidya

English

 harza {% m. %} 1. Joy,  delight,  glee,  rapture,  pleasure,  gladness,  happiness,  exultation,  सैनिकहर्षनिस्वनेः R.iii.61,  or पुंस्कोकिलैः फलरसैः समुपात्तहर्षः Rt.vi.22
 2. joy considered as one of the 33 minor feelings (in rhetoric),  हर्षस्त्विष्टाप्तेर्मनःप्रसादोऽश्रुगद्गदादिकरः S.D.iii.
 3. bristling,  erection (especially of the hair,  as in रोमहर्ष).

Bopp

Latin

 हर्ष m. (r. हृष् gaudere. s. अ) gaudium. IN. 2. 25.

Anekartha-Dvani-Manjari

Sanskrit

रस
पु
रस,  जल,  हर्ष,  शृङ्गारादि,  पुष्पादिनिर्यास,  पारद,  विष
रसो जलं रसो हर्षो रसः शृङ्गारपूर्वकः ।
रसः पुष्पादिनिर्यासः पारदोऽपि रसो विषम् ॥ २४ ॥
verse 1.1.1.24
page 0002

Aufrecht Catalogus Catalogorum

English

 हर्ष
		Aṅkayantravidhi tantr.
		Mantroddhārakośa tantr.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 harṣa, 
(1) nt. (= Skt. id.,  m. only),  joy: -harṣaṃ (n. sg.) … utpadye Mv 〔i.59.13〕 (prose)
 in SP 〔117.2〕 (vs) text harṣo pi … bhoti,  with Kashgar rec.,  all Nep. mss. harṣaṃ pi
(2) m. (prob. = AMg. harisa,  not in Ratnach.,  but acc. to Sheth = ābhūṣaṇa-viśeṣa),  necklace (so Tib.,  mgul gdub,  on Mvy and both LV passages): Mvy 〔6019〕 (harṣaḥ)
 kaṭakā harṣā mukuṭāni LV 〔121.9〕
 harṣa-kaṭaka-keyūra- (etc.) 〔295.4〕
 Divy 〔317.13〕,  see s.v. kaṭa (2). All prose.

Lanman

English

 harṣa,  m. joy. [√hṛṣ.]

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 हर्ष m. *ein best. Schmuck,  Mahāvy. 237.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

dga' ba
१) अभिरत २) ३) आनन्द ४) आमोद ५) आराम ६) उदग्र ७) उद्विग्नप्राप्त ८) कान्त ९) कौतुक १०) चित्तोल्लास ११) तुष्ट १२) तुष्टि १३) तृष्णा १४) तोष १५) तोषण १६) धृति १७) नन्द १८) १९) नन्दन २०) नन्दिन् २१) प्रणय २२) प्रमद २३) प्रमुदिता २४) प्रमोद २५) प्रसाद २६) प्रामोद्य २७) प्रिय २८) प्रीति २९) प्रेमन् ३०) भक्त ३१) मदन ३२) मुदित ३३) मुदिता ३४) मोद ३५) रत ३६) रति ३७) रभस ३८) रमण ३९) रमति ४०) रम्य ४१) रस ४२) रसिक ४३) रहस् ४४) रामता ४५) रुचि ४६) शौण्ड ४७) संतुष्ट ४८) संतोष ४९) संभोग ५०) सुख ५१) स्पृहा ५२) हर्ष ५३) हृष्ट ५४) हृष्टि ५५)

mgul rgyan
१) कण्ठाभरण २) रुचक ३) हर्ष

mgul gdub
हर्ष

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
आलस्यं तन्द्रा कौसीद्यं हर्षश्चित्तप्रसन्नता ॥ ३१५ ॥
ह्लादः प्रमोदः प्रमदो मुत्प्रीत्यामोदसंमदाः ।
आनन्दानन्दथू गर्वस्त्वहंकारोऽवलिप्तता ॥ ३१६ ॥
दर्पोऽभिमानो ममता मानश्चित्तोन्नतिः स्मयः ।
-wordlist-
 
आलस्य (क्ली),  तन्द्रा (स्त्री),  कौसीद्य (क्ली),  हर्ष (पुं),  चित्तप्रसन्नता (स्त्री),  ह्लाद (पुं),  प्रमोद (पुं),  प्रमद (पुं),  मुद् (स्त्री),  प्रीति (स्त्री),  आमोद (पुं),  सम्मद (पुं),  आनन्द (पुं),  आनन्दथु (पुं),  गर्व (पुं),  अहङ्कार (पुं),  अवलिप्तता (स्त्री),  दर्प (पुं),  अभिमान (पुं),  ममता (स्त्री),  मान (पुंक्ली),  चित्तोन्नति (स्त्री),  स्मय (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

प्रमोद
प्रमोद,  प्रमद,  हर्ष,  प्रीति,  उत्कर्ष,  उद्धव,  सम्मद,  मुद्,  आनन्द,  शर्मन्,  जोषम्,  शम्,  सुख
प्रमोदप्रमदौ हर्षः प्रीतिरुत्कर्ष उद्धवः ।
सम्मदो मुत्तथानन्दः शर्म जोषं च शं सुखम् ॥ १२३ ॥
verse 1.1.1.123
page 0015

रोमाञ्च
रोमाञ्च,  पुलक,  कण्टक,  उद्धुषण,  उल्लकसन,  रोमोद्गम,  रोमविकार,  हर्ष
रोमाञ्चः पुलकः स्यात्कण्टकमुद्धुषणमुल्लकसनं च ।
रोमोद्गमरोमविकाररोमहर्षाः समानार्थाः ॥ ६५१ ॥
verse 3.1.1.651
page 0074

नाममाला

Sanskrit

हर्ष,  प्रमोद,  प्रमद,  मुद्,  तोष,  आनन्द,  उत्सव
हर्षः प्रमोदः प्रमदो मुत्तोषानन्दमुत्सवः ॥ १०९ ॥
verse 0.1.1.109
page 0054

Mahabharata

English

Harsha (“joy”),  a son of Dharma. § 117 (Aṃśāvat.): I,  66,  2596 (the third son of Dharma),  2597 (the husband of Nandā).

पुराणम्

English

हर्ष १ / HARṢA I. One of the three sons of Dharmadeva,  the other two being śama and kāma. harṣa married nandā. (Ādi Parva,  Chapter 66,  Verse 32).

हर्ष २ / HARṢA II. A great poet in Sanskrit,  who flourished in the 12th century A.D.,  his most reputed work being the Mahākāvya called Naiṣadha,  one of the five Mahākāvyas (Epic Poems) in Sanskrit language. Another wellknown work of his is Khaṇḍanakhaṇḍakhādya. He was a member of the literary assembly of King Jayacanda of Kanauj. Hīra was his father and Māmalladevī,  his mother.

हर्ष ३ / HARṢA III. King Harṣavardhana who ruled over North india between A.D. 660 and 668. He is remembered and respected more as a poet in Sanskrit than anything else. Nāgānanda,  Ratnāvalī and Priyadarśikā are his more important works. The poet bāṇa has written the biography of harṣa.

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 हर्षः,  पुं,
   (हृष तुष्टौ + घञ् ।) इष्टश्रवणजन्य-सुखम् । इति महाभारते मोक्षधर्म्मः ॥
आह्लादः । तत्पर्य्यायः । मुत् २ प्रीतिः ३ प्रमदः ४प्रमोदः ५ आमोदः ६ सम्मदः ७ आनन्दथुः ८आनन्दः ९ शर्म्म १० शातम् ११ सुखम् १२इत्यमरः । १ । ४ । २४ ॥
 मुदा १३ मुदिता १४आनन्दिः १५ नन्दिः १६ सातम् १७ सौख्यम् १८ ।केचिंत्तु मुदादिसप्तकं प्रीतौ आनन्दथ्वादिपञ्चकंसुखे । प्रीतिश्च सुखजो विकारः इत्याहुः ।इति तट्टीकायां भरतः ॥
 तथा च ।“मुत् प्रीतिः प्रमदामोदसम्मोदमोदसम्मदाः ।प्रमोदो हर्ष इत्येव हर्षपर्य्याय ईरितः ॥
आनन्दो नन्दथुर्नन्दः सुखमानन्दथुर्म्मुदा ।सौख्यं शर्म्मोपजोषः स्यादानन्दं जोषमित्यपि ॥
मुदादिजोषपर्य्यन्तमेकपर्य्यायः इत्यपि ॥
”इति शब्दरत्नावली ॥
 * ॥
हर्षस्य पुत्त्रः कन्दर्पः । यथा,  --पुलस्त्य उवाच ।“कन्दर्पो हर्षतनयो योऽसौ कामो निगद्यते ।स शङ्करेण संदग्धो ह्यनङ्गत्वमुपागतः ॥
”इति वामने ५ अध्यायः ॥
(रोमाञ्चः । यथा । “हृष्येते हर्षयुक्तौ भवतःहर्षश्च रोमाञ्चप्रायः ।” इति रुग्विनिश्चयस्यवातव्याधिव्याख्याने विजयरक्षितः ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 हर्ष पु०
  हृष--घञ् । १ सुखे अमरः २ इष्टाधिगमजन्यानन्दे ।३ कन्दर्पपितरि “पुलस्त्य उवाच । “कन्दर्पो हर्षतनयोयोऽसौ कामो निगद्यते । स शङ्करेण संदग्धो ह्यनङ्गत्वमुपागतः” । वामनपु०  ५ अ० । ३ कलियुगीयनृपभेदे हर्ष-चरिते तत्कथा दृश्या ।

Capeller

German

 हर्ष m.
  Freude,  Entzücken,  Erregung, 
Brunst
 das Emporstarren,  Sichsträuben
Mannsn. 

 हर्ष (—°) erfreuend.

Burnouf

French

 हर्ष हर्ष n.
  (हृष्) joyeux,  content. -- S. m.
  joie, 
plaisir,  allégresse.
हर्षक a. qui réjouit. -- S. m.
  np. de montagne.
हर्षण a. qui réjouit,  agréable. -- S. n.
  action de
réjouir.
		 Joie,  allégresse. -- S. m.
  cause ou objet procurant de la
joie.
		 Le 14ᵉ yoga astronomique.
		 Sorte de श्राद्ध
déité présidant aux श्राद्धस्।
		 (हृष् se hérisser)
sorte de maladie des yeux.
हर्षमाण a. qui se réjouit,  joyeux.
हर्षयामि (c. de हृष्)
 pqp. अजहर्षम् et
अजिहर्षम्। Réjouir.
		 Au moy. se réjouir.
हर्षयित्नु a. (sfx. त्नु) qui réjouit. -- S. m.
  fils, 
enfant. -- S. n.
  or.
हर्षस्वन m.
  cri de joie,  bruit joyeux.
हर्षुल m.
  (sfx. उल) amant.
		 Antilope.

Stchoupak

French

 हर्ष-
 m.
  horripilation (de joie,  de peur,  etc.) 
 joie,  bonheur 
désir ardent 
 n.
  d'un Asura 
 d'un roi du 7{^me^} s.,  auteur présumé de 3
drames 
 d'autres personnages 
 -वन्त्- a. joyeux 
 -वती- f.
  n.
  d'une
princesse 
 d'une ville.
°कर- -ई- ag. qui procure de la joie.
°क्रोध- m.
  du. joie et colère.
°गद्गद- a. qui tremble de joie (voix).
°गर्भ- a. plein de joie,  joyeux.
°गुप्त- m.
  n.
  d'un homme.
°चरित- nt. titre d'un roman de Bāṇa,  relatif à Harṣavardhana.
°चल- a. tremblant de joie.
°ज- a. produit par la joie.
°दान- nt. don joyeux.
°देव- (aussi श्री-हर्ष-देव-) = Harṣa.
°दोहल- m.
  nt. désir libidineux,  envie.
°नाद- m.
  cri de joie.
°निःस्वन- °निस्वन- m.
  id.
°पुर- nt. n.
  d'une ville.
°भाज्- a. qui partage la joie,  joyeux.
°वर्धन- m.
  n.
  d'un roi 
 autre n.
  de Harṣa.
°वर्मन्- m.
  n.
  d'un roi.
°विवर्धन- a. qui promet la joie.
°विषाद- m.
  joie et dépression. 
°शोक- m.
  du. joie et tourment.
हर्षाकुल- a. égaré par la joie.
हर्षान्वित- हर्षाविष्ट- a. v. plein de joie.
हर्षाश्रु- nt. larmes de joie.
हर्षोत्फुल्ल-लोचन- a. les yeux grands ouverts de joie.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.