| YouTube Channel

हरिवंश (harivaMza)

 
Capeller Eng
English
हरिवंश
m.
 Hari's
i.e.
 Viṣṇu's (Kṛṣṇa's) race, T.
of a poem.
Spoken Sanskrit
English
हरिवंश harivaMza
m.
 family of kRSNa
हरिवंश harivaMza
m.
 race of monkeys
हरिवंश harivaMza
m.
n.
 name of a celebrated poem supplementary to the mahAbhArata on the history and adventures of kRSNa and his family
Monier Williams Cologne
English
हरि—वंश
m.
 the family of Kṛṣṇa,
Suśr.
the race of monkeys,
R.
N.
 of various men,
Sadukt.
Cat.
हरि—वंश mn. (scil. पुराण)
N.
 of a celebrated poem supplementary to the Mahā-bhārata on the history and adventures of Kṛṣṇa and his family (it is usually regarded as part of the greater epic, though really a comparatively modern addition to it
cf.
IW.
 418)
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
हरिवंश a supplement to the Mahābhārata. IO. 174.
414. W. p. 107. 110. 111. Oxf. 2^b. Paris (B 20.
D 55). K. 32. B. 2, 68 (and C.). Report XIV.
Ben. 61. 63. Rādh 41 (and C.). Burnell 184^b. Bh.
16. P. 9. Bhr. 579. Poona 466. 467. 603. 622.
II, 115. 256. 257. 279. Oppert 2496. 2737. 3094.
5324. 5716. 6297. 6491. II, 311. 371. 1407. 1422.
1508. 2627. 2707. 2881. 3305. 4382. 5093. 5814.
6829. 6976. 7215. 7254. 7854. 8712. 9538. 9693.
9801. 10202. Rice 70. W. 1523. D 2 (and C.).
C. Pradyota. B. 2, 68.
C. by Arjunamiśra. IO. 250. Burnell 184^b.
C. by Nīlakaṇṭha. IO. 414. Oxf. 2^b. Ben. 61.
Poona 256. 257. Oppert II, 8537. W. 1523.
C. Harivaṃśoddyota by Mahādeva Paṇḍita. Poona
344.
C. by Rāmānanda. W. p. 107.
C. by Sūradāsa. Poona 603.
Harivaṃśe Agnistotra. Burnell 201^b.
--Kailāsayātrā. Poona II, 88.
--Ghaṇṭākarṇakṛtaviṣṇustuti. Burnell 201^a.
--Dakṣiṇadvārakāmāhātmya. Burnell 184^b.
Oppert 5852. Rice 84.
--Pārijātaharaṇa. Poona 609.
--Mokṣaviṃśakastotra. W. p. 111.
--Vāmanastava. Burnell 201^a.
--Vārāhaprādurbhāva. W. p. 111.
--Viṣṇustuti. Burnell 200^b.
--Veṅkaṭagirimāhātmya. Rice 88.
--Śeṣadharma. Burnell 184^b. Oppert 331.
624. 1108. 2151. 2467. 3050. 3743. 3876.
5682. 6250. 7025. 7428. 7788. II, 273. 362.
1702. 1821. 1849. 2008. 2173. 2579. 3014.
3283. 3542. 3851. 4192. 5014. 5145. 7037.
7806. 7987. Rice 70.
--Harivaṃśaśravaṇaphala. SB. 245.
--Hariścandropākhyāna. Taylor 1, 169. 451.
--Hariharastotra. Burnell 203^a.
हरिवंश kāvya. Gu. 4.
हरिवंश father of Keśava (Rasikasaṃjīvinī). Br. M. (add.
26, 359).
हरिवंश poet. Skm. Bhojaprabandha Oxf. 150^b.
हरिवंश of Lalitapura in Nepāl:
Sūryaśatakaṭīkā.
हरिवंश Fl. 427. Gov. Or. Libr. Madras 113. Hz. 27.
102. 531. 560. IO. 174. 414. 1915. 1916. 2031.
2072--78. 2761. 2762. Rgb. 138. 186 (and C.
Candrikā).
C. by Arjunamiśra. IO. 250 (Āścaryaparvaṭīkā).
C. Harivaṃśenducandrikā by Jayarāma. IO. 1915.
1916. Stein 198. 353 (breaks off in the
145^th adhyāya). He quotes the C. of Rāmā-
nanda.
C. by Nīlakaṇṭha. Fl. 427. IO. 174. 414.
2072--78. 2761. 2762. Stein 198.
C. by Rāmānanda. Stein 198 (fr.). 353.
Harivaṃśe Śeṣadharma. Hz. 25.
हरिवंश Ulwar 854 (and C.).
Harivaṃśe Kailāsayātrā. Ulwar 856.
--Harivaṃśaśravaṇaphala. Ulwar 855.
--Hariharātmakastotra. Ulwar 2456.
हरिवंश See Mahābhārata. AK 259 (inc.). 260 (inc.).
AS p. 140. BC 376. CS 4, 257. 258 (and C.).
259 (inc.). 260. 261 (inc.). Add IO. 2027. 2028.
Tod 4. C. Candrikā. AK 260 (inc.).
C. by Nīlakaṇṭha. CS 4, 257.
Harivaṃśe Kailāsayātrā. Lz. 184 (fr.).
Mahabharata
English
Harivaṃśa, the appendix of Mhbhr. § 10 (Parvasaṅgr.): I, 2, 357 (ºas tataḥ parva Purāṇaṃ khilasaṃjñitaṃ).--§ 11 (do.): I, 2, 642 (khileshu Hºaś ca), 643 (khileshu Hºe ca, said to contain 12, 000 ślokas, in reality C. has 16, 374 ślokas). --§ 795c (Mahābharata): XVIII, 6, 280 (ºsamāptau tu sahasraṃ bhojayed dvijān), 283 (parvaṇi).
पुराणम्
English
हरिवंशम् / HARIVAṀŚA(M). An appendix to the mahābhārata in 10, 000 verses. The main object of it is to sing the praises of Mahāviṣṇu. It contains three parts called respectively harivaṁśa Parva, viṣṇu Parva, and Bhaviṣya Parva. creation of the world, kings of the solar dynasty and of the lunar dynasty, yadu dynasty and the birth of śrī kṛṣṇa form the theme of harivaṁśa Parva. viṣṇu Parva deals mainly with the pranks and games of śrī kṛṣṇa in his childhood. Though there occur certain hints about the future at the beginning of the Bhaviṣya Parva, the creation of the world, the incarnation of viṣṇu as vāmana (Dwarf) and as narasiṁha (half man and half lion), śiva and viṣṇu constitute its main theme.
The following verses prove that the harivaṁśa also was composed by vyāsa.Harivaṁśastataḥ parvapurāṇaṁ khilasaṁjñitam ।
Viṣṇuparvaśi śoścaryā
Visṇoḥkaṁsavadhastathā ।।
Bhaviṣyam parvacāpyuktaṁ
Khileṣvevādbhutaṁ mahat ।
Etat parvaśatam pūrṇam
Vyāsenoktaṁ mahātmanā ।। (Ādi Parva, Chapter 2, Verses 83-84).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हरिवंशः,
पुं,
 (हरेर्वंशः ।) श्रीकृष्णस्य सन्तानः ।यथा, --“हरिवंशं प्रवक्ष्यामि कृष्णमाहात्म्यलक्षणम् ।वसुदेवात्तु देवक्यां वासुदेवो बलोऽभवत् ॥
रुक्मिणीसत्यभामाद्या अष्टौ पत्न्यो हरेः पुरा ।षोडशस्त्रीसहस्राणि अन्योन्यासन् महात्मनः ॥
तासां पुत्त्राश्च पौत्त्राद्याः शतशोऽथ सहस्रशः ।रुक्मिण्याञ्चैव प्रद्युम्नो न्यवधीत् सम्बरञ्च यः ॥
तस्य पुत्त्रोऽनिरुद्धोऽभूत् उषाबाणसुतापतिः ।अनिरुद्धादभूद्वज्रः स च राजा गते हरौ ।सान्दीपनिं गुरुं चक्रे सपुत्त्रं यादवाधिपः ॥
”इति गारुडे १४८ । १
६ -- ८
११ ॥
विस्तारस्तु महाभारतीयहरिवंशपर्व्वणि द्रष्टव्यः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हरिवंश
पु०
 ६ त० । १ विष्णुर्वशे हरेर्वंशो वर्ण्यत्वेनास्त्यत्रअच् । महाभारतान्तर्गते खिलरूपे व्यासकृते २ ग्रन्थभेदे ।तत्प्रतिपाद्यविषयाश्च हरिवं० ३२५ अ० उक्ता यथा“हरिवंशेऽत्र वृत्तान्ताः कीत्त्यंन्ते क्रमशोदिताः । तत्रा-द्यमादिसर्गस्तु भूतसर्गस्ततः परः । पृथार्वेण्यस्य चा-ख्यानं मनूनां कीर्त्तनं तथा । वैवस्वतकुलोत्पत्तर्द्धुन्धु-मारकथा तथा । गालवोत्पत्तिरिक्ष्व कुवंशस्याप्यनुको-र्त्तनम् । पितृकल्पस्तथोत्प त्तः सोमस्य च बुधस्य च ।अमावसारन्वयस्य कीर्त्तनं कीर्त्तिवर्द्धनम् । द्युतिप्रतिष्ठेशक्रस्य प्रसवः क्षत्त्रवृद्धिजः । दिगेदासप्रतिष्ठा चत्रिशङ्कोः क्षत्रियस्य च । ययातिचरितञ्चैव पुरुवंशस्यकीर्त्तनम् । कीर्त्तनं कृष्णसम्भूतेः स्यमन्तकमणेस्तथा ।संक्षेपात् कीर्त्तिता विष्णोः प्रादुर्भावास्ततः परम् ।तारकामययुद्धञ्च ब्रह्मलोकस्य वर्णनम् । योगानिद्रासमुत्थ नं विष्णोर्वाक्यञ्च वेधसः । पृथ्वीवासश्च देवानामशा-वतरणं तथा । ततो नारदवाक्यञ्च स्वप्नगर्भविधिस्तथा ।आर्य्यास्तवः पुनः कृष्णसमुत्पत्तिः प्रपञ्चतः । गाव्रजेगमनं विष्णोः शकटल मिवर्त्तनम् । पूतनाथा बवोभङ्गो यमलार्जुनयोरपि । वृकसंमर्दनञ्चैव व्ड्नॢआवन-निवेशनम् । प्रावृषो वर्णनद्यापि यमुनाह्रददर्शनम् ।कालियस्यापि दमनं घेनुकस्व बहस्तथा । प्रलम्बनिधन-ञ्चैव शरद्वर्णनमेव च । गिरियज्ञप्रवृत्तिश्च गोवर्द्धन-विधारणम् । गोविन्दस्याभिषेकश्च गोपीसंक्रोडनं तथा ।अन्धकस्य च वाक्यानि केशिनो निधनम् तथा । अक्रूराग-मनञ्चैव नागलोकस्य दर्शनम् । धनुर्मङ्गस्य कथन कस-वाक्यनतः परम् । कुवलयापीडनश्चाणूरान्ध्रवपस्तथा ।कंसस्य निधनञ्चापि विलापः कंसयोषिताम् । उग्रसेना-भिषेकश्च यादवाश्वासनं तथा । प्रत्यागतिर्गुरुकुला-दथोक्ता रामकृष्णयोः । मथुरायाश्चोपरोधो जरासन्ध-निवर्त्तनम् । विकद्रुवाक्यं रामस्य दर्शनं भाषणं तथा ।गोमन्तारोहणञ्चापि जरासन्धगतिस्तथा । गोमन्तस्यर्गिर्दाहः करवीरपुरे गतिः । शृगालस्य बधस्तत्र मथु-रागमनं ततः । यमुनाकर्षणञ्चैव मथुरापक्रमस्तथा ।उपायेन बधः कालयवनस्य प्रकीर्त्तितः । निर्माणं द्वार-वत्यास्तु रुक्मिणीहरणं तथा । विवाहश्चैव रुक्मिण्यारुक्मिणो निधनं तथा । बलदेवाह्निकं पुण्यं बलमाहा-त्म्यमेव च । नरकस्य बधः पारिजातस्य हरणं तथा ।निकुम्भस्य बधाख्यानं प्रपञ्चेनैव कीर्त्तितम् । प्रभावत्याश्चहरणं वज्रनाभवधस्तथा । द्वारवत्या विशेषेण पुनर्नि-र्माणकीर्त्तनम् । द्वारकायां प्रवेशश्च समायाञ्च प्रवेशनम् ।तारदस्य च वाक्यानि वृष्णिवंशानुकीर्त्तनम् । षट्पुरस्यबलाख्यानमन्धकस्य निबर्हणम् । समुद्रयात्रा कृष्णस्यजलक्रीडाकुतूहलम् । तथा भैमप्रवीराणां मधुपान-प्रवर्त्तनम् । ततश्छालिक्ययान्धर्वसमुदाहरणं हरेः ।भानोश्च दुहितुर्भानुमत्या हरणकीर्त्तनम् । शम्बरस्यबधश्चैव धन्योपाख्यानमेव च । वासुदेवस्य माहात्म्यंवाणयुद्धं प्रपञ्चितम् । भविष्यं पुष्करञ्चैव प्रपञ्चेनैवकीर्त्तितम् । वाराहं नारसिंहञ्च वामनं बहुविस्तरम् ।कैलासयात्रा कृष्णस्य पौण्डकस्य बधस्ततः । हंसस्य डि-म्भकस्यैव बधश्चैव प्रकीर्त्तितः । पुरत्रयस्य संहार इतिवृत्तान्तसंग्रहः । कथितो नृपशार्दूल! सर्वपापप्रणाशनः ।वृत्तान्तं शृणुयाद्यस्तु सायं प्रातः समाहितः । सयाति वैष्णवं धाम् लब्थकामः कुरूद्वह! । घन्यं यशस्यमायुष्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्” ।
Capeller
German
हरिवंश
m.
 Hari's d. i. Viṣṇu-Kṛṣṇa's
Geschlecht
T. eines Gedichts.