| YouTube Channel

हरित् (harit)

 
शब्दसागरः
English
हरित्
mfn.
(-रित्)
1. Green, of a green colour.
2. Yellowish.
m.
(-रित्)
1. Green, (the colour.)
2. A swift horse.
3. A horse of the sun.
4. Kidney-bean, (Phaseolus mungo.)
5. A lion.
6. The sun.
7.
VISHṆU.
mn. (-रित्) Grass.
f.
(-रित्)
1. A quarter or region, a
point of the compass.
2. Turmeric.
E.
हृ to take, Unādi
aff.
इति
Capeller Eng
English
हरि॑त्
a.
fallow, yellowish, greenish.
m.
a fallow horse,
esp.
of the Sun-god, emerald
f.
a fallow mare
region, quarter of the
sky.
Yates
English
हरित् (त्) 5.
m.
Green colour
horse
of the sun
kidney bean
a lion
the sun
Vishnu.
m.
n.
Grass.
f.
Point of the compass
turmeric.
a. Green.
Spoken Sanskrit
English
हरित् - harit -
adj.
- fawn-coloured
हरित् - harit -
adj.
- fallow
हरित् - harit -
adj.
- greenish
हरित् - harit -
adj.
- tawny
हरित् - harit -
adj.
- pale yellow
हरित् - harit -
adj.
- pale red
हरित् - harit -
adj.
- bay
हरित् - harit -
adj.
- yellowish
हरित् - harit -
f.
- turmeric
हरित् - harit -
f.
- quarter of the sky
हरित् - harit -
f.
- grass or a species of grass
हरित् - harit -
f.
- bay mare
हरित् - harit -
f.
- female horse of a reddish colour
हरित् - harit -
f.
- rivers
हरित् - harit -
m.
- reddish
हरित् - harit -
m.
- black gram [ Vigna mungo - Bot. ]
हरित् - harit -
m.
- horse of the Sun
हरित् - harit -
m.
- emerald
हरित् - harit -
m.
- sun
हरित् - harit -
m.
- lion
Wilson
English
हरित्
mfn.
(-रित्) Green, of a green colour.
m.
(-त्)
1 Green, (the colour.)
2 A swift horse or a horse of the sun.
3 Kidneybean, (Phaseolus mungo.)
4 A lion.
5 The sun.
6 VIṢṆU.
mn. (-रित्) Grass.
f.
(-रित्).
1 A quarter or region, a point of the compass.
2 Turmeric.
E.
हृ to take, Uṇādi
aff.
इति.
Apte
English
हरित् [harit],
a.
[हृ-इति]
Green, greenish.
Yellow, yellowish.
Greenish-yellow.
m.
The green or yellow colour.
A horse of the sun, a bay horse
सत्यमतीत्य हरितो हरींश्च वर्तन्ते वाजिनः
Ś.*
1.
दिशो हरिद्भिर्हरिता- मिवेश्वरः
R.*
3.3
Ku.*
2.43.
A swift horse.
A lion.
The sun.
Viṣṇu.
The kidney-bean.
m.
,
n.
Grass.
A quarter, region.
A quarter or point of the compass
प्रायात् प्रतीचीं हरितं वचिन्वंश्च ततस्ततः
Rām.*
7.75.1
R.*
3.3.
Turmeric (usually
f.
only in the last 3 senses).
Comp.
-अन्तः the end of the quarters (-दिगन्त)
दृगन्तानाधत्से किमिति हरिदन्तेषु परुषान्
Bv.*
1.6. -अन्तरम् different regions, various quarters
आमोदानथ हरिदन्तराणि नेतुम्
Bv.*
1.15.
अश्वः the sun
प्रविघाटयिता समुत्पतन् हरिदश्वः कमलाकरानिव
Ki.*
2.46
R.*
3.22
18.23
Śi.*
11.56.
the arka plant. -गर्भः green or yellowish Kuśa grass with broad leaves. -पर्णम् a radish. -पतिः the regent of a quarter. -मणिः (हरिन्मणिः) an emerald
हरिन्मणिश्यामतृणाभिरामैर्गृहाणि नीध्रैरिव यत्र रेजुः
Śi.*
3.49. -रञ्जनी Turmeric. -वर्ण
a.
greenish, greencoloured.
Apte 1890
English
हरित् a. [हृ-इति] 1 Green, green ish.
2 Yellow, yellowish.
3 Greenish-yellow.
m. 1 The green or yellow colour.
2 A horse of the sun, a bay horse
सत्यमतीत्य हरितो हरींश्च वर्तते वाजिनः Ś. 1.
दिशो हरिद्भिर्हरितामिवेश्वरः R. 3. 30, Ku. 2. 43.
3 A swift horse.
4 A lion.
5 The sun
6 Viṣṇu.
7 The kidneybean.
m. n. 1 Grass.
2 A quarter, region.
3 A quarter or point of the compass
R. 3. 30.
4 Turmeric (usually f. only in the last {3} senses).
COMP.
अंतः the end of the quarters (दिगंत)
Bv. 1. 60.
अंतरं different regions, various quarters
Bv. 1. 15.
अश्वः the sun
Ki. 2. 46
R. 3. 22, 18. 23
Śi. 11. 56. {2} the arka plant.
गर्भः green or yellowish Kuśa grass with broad leaves.
पर्णं a radish.
मणिः (हरिन्मणिः) an emerald
Śi. 3. 49.
वर्ण a. greenish, green-coloured.
Monier Williams Cologne
English
हरि॑त्
mfn.
fawn-coloured, pale yellow, yellowish, pale red, fallow, bay, tawny, greenish,
RV.
&c.
&c.
हरि॑त्
m.
pale yellow, reddish, bay (the colour),
L.
a horse of the Sun (हरितो हरींश् च,
acc.
pl.
‘the horses of the Sun and of Indra’),
Śak.
emerald,
BhP.
a lion,
L.
the sun,
L.
N.
of Viṣṇu,
L.
Phaseolus Mungo (prob. w.r. for हरि),
L.
हरि॑त्
f.
a female horse of a reddish colour, a bay mare (applied to the horses of Soma, Indra, and Tvaṣṭṛ, and
esp.
to सप्त-हरितः, ‘the 7 horses of the Sun’, thought to symbolize the days of the week),
RV.
TS.
MBh.
R.
BhP.
a quarter of the sky,
RV.
ŚBr.
Kāv.
&c.
pl.
rivers (= नद्यस्),
Naigh.
i, 13
grass or a species of grass,
L.
turmeric,
W.
Monier Williams 1872
English
हरित्, त्, त्, त् (in Uṇādi-s. I. 99. said to be fr. rt.
1. हृ, perhaps for original हरत्
cf. 1. हरि,
हिरि, हिरण), green, of a green colour
greenish
yellow, yellowish, golden-coloured
(त्), m. green
(the colour)
a swift horse
a horse of the Sun, (in
Ṛg-veda I. 50, 8. सप्त-हरितः is explained by
Sāy. as ‘the seven horses of the Sun, symbolical of
सप्त रश्मयः, ‘the seven rays
see also Ṛg-
veda I. 115, 4, where हरितः is explained by ‘the
Sun's horses, as well as by रस-हरण-सीलान्
रश्मीन्, ‘the rays which take up the moisture
the
seven horses of the Sun are sometimes called mares,
cf. शुन्ध्यु
they probably really symbolize the
seven days of the week)
the kidney-bean, Phase-
olus Mungo
a lion
the sun
Viṣṇu
(त्), m. n.
grass
(त्), f. a quarter, region
a point of the com-
pass
turmeric
[cf. according to some, Gr. χάρι-τες,
χόρτος
perhaps Lat. viridi-s (for gviridis)
Goth. gulth, gras
Angl. Sax. gold, grœs.]
—ह-
रित्-पर्ण, अस्, आ, अम्, green-leaved, having green
leaves
(अम्), n. a radish
[cf. हरि-पर्ण।]
—ह-
रिद्-अश्व, अस्, m. ‘whose horses are called Harit,
the sun, (see हरित् above.)
—हरिद्-गर्भ, अस्,
m. a green or yellowish Kuśa grass with broad leaves
(= पृथु-च्छद
also read हरि-दर्भ).
—ह-
रिद्-वर्ण, अस्, आ, अम्, green-coloured, of a yellowish
golden colour.
—हरिन्-मणि, इस्, m. ‘green-gem,
an emerald.
—हरिन्-मुद्ग, अस्, m. a sort of
kidney-bean (= शारद).
Macdonell
English
हरित् har-ít,
a.
[√ 3. hṛ] yellowish, tawny
🞄greenish (rare, P.)
m.
(C.) horse of the sun
🞄emerald (rare, P.)
f.
tawny mare (V.)
🞄quarter of the sky (V., C.).
Benfey
English
हरित् हरित् (for original हरन्त्,
cf. हिरण),
I.
adj.
Green.
II.
m.
1.
Green, the colour.
2. A horse of the
sun (properly, his rays), Chr. 287, 8 =
Rigv. i. 50, 8.
3. A lion.
4. The sun,
Śāk. 6, 5.
5. Viṣṇu.
6. Kidney bean.
III.
m.
and
n.
Grass.
IV.
f.
1. A
quarter, or point of the compass, Śiś,
9, 28.
2. Turmeric. -- Cf. χάριτες
Goth. gulth
A.S. gold (see हरि,
Yellow, and हिरण)
akin is also Goth.
glitmunjan, To shine
cf. also χόρτος
Goth. gras
A.S. graes.
Chandas
Sanskrit
सम-वृत्तम्,
अक्षराणि-
32,
पादेऽक्षराणि-
8
मात्राः - 10
सङ्ख्याजातिः - अनुष्टुभ्
मात्रा-विन्यासः
दा दा
लक्षण-मूलम् - आनन्दमिश्र-जालक्षेत्रम्
Apte Hindi
Hindi
हरित्
वि* - हृ + इति
"हरा, हरियाला"
हरित्
वि* - -
"पीला, पीला सा"
हरित्
वि* - -
हरियाली लिये पीला
हरित्
पुं*
- -
हरा या पीला रंग
हरित्
पुं*
- -
"सूर्य का घोड़ा, लाख के रंग का घोड़ा"
हरित्
पुं*
- -
तेज घोड़ा
हरित्
पुं*
- -
सिंह
हरित्
पुं*
- -
सूर्य
हरित्
पुं*
- -
विष्णु
हरित्
"पुं* ,
नपुं*
" - -
घास
हरित्
"पुं* ,
नपुं*
" - -
दिशा
L R Vaidya
English
harit {% (I) a. %} 1. Greenish
2. yellow, yellowish.
harit {% (II) m. %} 1. Green colour
2. a swift horse
3. a horse of the sun, सत्यमतीत्य हरितो हरिंश्च वर्तंते वाजिनः Sak.i., or उत्पाट्य मेरुशृंगाणि क्षुण्णानि हरितां खुरैः K.S.ii.43
4. a lion
5. the sun.
harit {% (III) m.n. %} Grass.
harit {% (IV) f. %} A quarter, a point of the compass, R.iii.30.
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
१०, अङ्गुलि, अङ्गुली, अवतार, आशा, ककुभ्, कर्म, काष्ठ, काष्ठा, दिक्, दिक्पाल, दिश्, दिशा, पङ्क्ति, रावणशिरस्, हरित्
Bopp
Latin
हरित् viridis. (Fortasse lat. viridis e guiridis, sicut vivo e
guivo, v. जीव्, lith. źálias viridis, źólế gramen, c. l
pro r
fortasse gr. χλόα, χλόος cet. e χαλοα, χαλοος
χῑλός
e χαλος
hib. glas «green, verdant, pale»
germ. vet. groit virescit, grûêt id., gruanti virens, gruoti
viror, grôni, crôni viridis, v. Graff 4. 298.)
Lanman
English
harít, a. fallow, yellowish
as f. fallow
mare, esp. of the Sun-god. [√*ghṛ *hṛ
under hari: 383d 3.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
सिंहः, केसरी, केशरी, हपिः, मृगेन्द्रः, मृगराजः, मृगराट्, मृगपतिः, पशुराजः, पशुपतिः, शार्दूलः, वनराजः, मृगरिपुः, मृगारिः, गजारिः, कुञ्जरारातिः, द्विरदान्तकः, हस्तिकक्ष्यः, भीमनादः, भीमविक्रान्तः, भारिः, हर्य्यक्षः, पञ्चास्यः, पञ्चाननः, पञ्चमुखः, पञ्चवक्त्रः, पञ्चशिखः, व्यालः, सटाङ्कः, जटिलः, अरण्यराज्, अरण्यराट्, इभमाचलः, इभारिः, करिदारकः, करिमाचलः, कलङ्कषः, पलङ्कषः, केशी, क्रव्यादः, गजारिः, नखायुधः, नखरायुधः, नदनुः, पारिन्द्रः, पारीन्द्रः, बहुबलः, भारिः, भीमविक्रान्तः, महानादः, महावीरः, मृगद्विष्, मृगद्विट्, मृगप्रभुः, रक्तजिह्वः, वनहरिः, विसङ्कटः, विक्रमी, विक्रान्तः, शृङ्गोष्णीषः, शैलाटः, शैलेयः, सकृत्प्रजः, हरित्, हरितः, हेमाङ्गः
noun
सिंहजातीयः नरः वन्यपशुः।
"सिंहस्य ग्रीवा सटया आवृता अस्ति।"
Synonyms:
हरिद्रा, हरित्, सुवर्णा, काञ्चनी, पीता, गौरी, स्वर्णवर्णा, कावेरी, उमा, शिवा, दीर्घरागा, हलद्दी, पौञ्जा, पीतवालुका, हेमनाशा, रञ्जनी, भङ्गवासा, घर्षिणी, पीतिका, रजनी, मेहघ्नी, बहुला, वर्णिनी, रात्रिनामिका, निशाह्वा, निशा, शर्वरी, वरवर्णिनी, वर्णदाता, मङ्गलप्रदा, हेमरागिणी, घर्षणी, जनेष्टा, कृमघ्नी, लसा, यामिनी, वराङ्गी, वरा, वर्णदात्री, पवित्रा, हरिता, विषघ्नी, पिङ्गा, मङ्गल्या, मङ्गला, लक्ष्मीः, भद्रा, शिफा, शोभा, शोभना, सुभगाह्वया, श्यामा, जयन्तिका
noun
ओषधिमूलविशेषः। हरिद्रा नाम ओषधेः पीतवर्णीयानि मूलानि ये जनैः पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते। रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा देहवर्णविधायित्वात् प्रसाधकेषु उपयुज्यन्ते।
"हरिद्रायाः लेपेन त्वक्शुद्धिः भवति।"
Synonyms:
पीत, पिङ्ग, पिङ्गल, पिङ्गलक, हरि, हरित्, हरित, काद्रव, पाण्डु
adjective
हरिद्रायाः वर्णः इव वर्णः यस्य।
"तस्य वस्त्रं पीतम् आसीत्।"
Synonyms:
हरिद्रा, हरित्, सुवर्णा, काञ्चनी, पीता, गौरी, स्वर्णवर्णा, कावेरी, उमा, शिवा, दीर्घरागा, हलद्दी, पौञ्जा, पीतवालुका, हेमनाशा, रञ्जनी, भङ्गवासा, घर्षिणी, पीतिका, रजनी, मेहघ्नी, बहुला, वर्णिनी, रात्रिनामिका, निशाह्वा, निशा, शर्वरी, वरवर्णिनी, वर्णदाता, मङ्गलप्रदा, हेमरागिणी, घर्षणी, जनेष्टा, कृमघ्नी, लसा, यामिनी, वराङ्गी, वरा, वर्णदात्री, पवित्रा, हरिता, विषघ्नी, पिङ्गा, मङ्गल्या, मङ्गला, लक्ष्मीः, भद्रा, शिफा, शोभा, शोभना, सुभगाह्वया, श्यामा, जयन्तिका
noun
ओषधिविशेषः अस्य पीतवर्णीयानि मूलानि पाकादिषु व्यञ्जनत्वेन उपयुज्यन्ते रक्तशुद्धिकरत्वात् ते भेषजे तथा देहवर्णविधायित्वात् प्रसाधकेषु अपि उपयुज्यन्ते।
"समये अकृतेन सिंचनेन हरिद्रा शुष्का जाता। / हरिद्रा कफ-पित्तास्त्रशोथ-कण्डुव्रणापहा।"
Synonyms:
दिक्, आशा, हरित्, निदेशिनी, दिशा, ककुभः, हरितः, गौः
noun
क्षितिजस्य कल्पितेषु चतुर्षु विभागेषु एकः।
"मम गृहम् उत्तरस्यां दिशि वर्तते।"
Synonyms:
हरित्, हरितः, हरिता, हरितरिणि, हरितम्, हरितवर्णः, हरिः, पलाशः, पलाशी, पलाशम्, पालाशः, पालाशी, पालाशम्, श्यामः, श्यामा, श्यामम्, भरितः, भरिता, भरितम्, श्यामवर्णः, श्यामवर्णा, श्यामवर्णम्, तालकाभः, तालकाभा, तालकाभम्
noun
वर्णविशेषः, शाद्वलवत् वर्णः।
"चित्रकारः शुकस्य पक्षौ हरितेन वर्णेन वर्णयति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
घनोपलस्तु करकः काष्ठाशा दिग्धरित्ककुप् १६६
-wordlist-
घनोपल (पुं), करक (त्रि), काष्ठा (स्त्री), आशा (स्त्री), दिश् (स्त्री), हरित् (स्त्री), ककुभ् (स्त्री)
--source--
कापोतस्तु कपोताभः पीतस्तु सितरञ्जनः
हारिद्रः पीतलो गौरः पीतनीलः पुनर्हरित् १३९४
पालाशो हरितस्तालकाभो रक्तस्तु रोहितः
माञ्जिष्ठो लोहितः शोणः श्वेतरक्तस्तु पाटलः १३९५
-wordlist-
कापोत (पुं), कपोताभ (पुं), पीत (पुं), सितरञ्जन (पुं), हारिद्र (पुं), पीतल (पुं), गौर (पुं), पीतनील (पुं), हरित् (पुं), पालाश (पुं), हरित (पुं), तालकाभ (पुं), रक्त (पुं), रोहित (पुं), माञ्जिष्ठ (पुं), लोहित (पुं), शोण (पुं), श्वेतरक्त (पुं), पाटल (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आशा
आशा, ककुभ्, काष्ठा, हरित्, दिश्
आशाः ककुभः काष्ठा हरितश्च दिशः समाख्याताः
verse 1.1.1.100
page 0013
पालाश
पालाश, हरित, हरित्
असितं शिति कृष्णं कालं नीलं मेचकम्
श्यामं तु श्यामलं रामं पालाशं हरितं हरित् ७३४
verse 4.1.1.734
page 0084
नाममाला
Sanskrit
काष्ठा, ककुप्, दिक्, आशा, दक्षकन्या, हरित्
काष्ठा ककुब्दिगाशा दक्षकन्या तथा हरित्
तत्पर्यायपरं योज्यं प्राज्ञैः पालगजाम्बरम् ६१
verse 0.1.1.61
page 0032
पालाश, हरित, हरित्
पीतं गौरं हरिद्राभं पालाशं हरितं हरित् १४९
verse 0.1.1.149
page 0073
Tamil
Tamil
ஹரித் : ஹரித = பச்சை நிறமான.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हरित्,
पुं,
(हरति नयनमनांसीति हृ + “हृसृ-रुहियुषिभ्य इति ।” उणा० ९९ इतिइतिः ।) नीलपीतमिश्रितवर्णः सबुजरङ् इतिभाषा
तत्पर्य्यायः पालाशः हरितः ।इत्यमरः १४
श्यामः इतिशब्दरत्नावली
अश्वविशेषः इति मेदिनी
सूर्य्याश्वः इति त्रिकाण्डशेषः
यथा, कुमारे ।२ ४३ ।“उत्पाट्य मेरुशृङ्गाणि क्षुण्णानि हरितां खुरैः ।आक्रोडपर्व्वतास्तेन कल्पिताः स्वेषु वेश्मसु
”)मुद्गः इति हेमचन्द्रः
सिंहः सूर्य्यः ।विष्णुः इति केचित्
हरिद्वर्णविशिष्टे, त्रि
हरित्,
स्त्री,
(हृ + इतिः ।) दिक् इत्यमरः
(यथा, रघुः ३० ।“ततार विद्याः पवनातिपातिभि-र्दिशो हरिद्भिर्हरितामिवेश्वरः
”)हरिद्रा इति राजनिर्घण्टः
हरित्,
पुं,
क्ली,
(हृ + इतिः ।) तृणम् इतिमेदिनी
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हरित्
पु०
हृ--इति नीलपीतमिश्रितवर्णे (पाताररङ्गपलाशवर्ण अमरः तद्वति
त्रि०
सूर्य्याश्वे त्रिका०४ मुद्गे हेमच० सिंहे सूर्य्ये विष्णौ
पु०
दिशि स्त्रीअमरः हरिद्रायां राजनि० १० तृणे
न०
मेदि०
Capeller
German
हरि॑त् fahl, gelblich, grünlich.
f.
eines
falbe Stute (bes. Indra's o. der Sonne),
Weltgegend
m.
Sonnenross. हरितामीश्वर
m.
der Sonnengott.
Grassman
German
harít, a., f. = hári, dessen Feminin es vertritt
1〉 a., feuerfarben, goldgelb
2〉 f., goldfarbene Stute
insbesondere 3〉 die sieben der Sonne, 4〉 die des Agni, 5〉 des Indra, 6〉 des Soma
7〉 f., mit dáśa die zehn Finger, mit Rossen verglichen ({775, 8}). [Page1650]
-itā [I. f.] 1〉 áśvayā {819, 8}.
-itā [A. du.] 5〉 {488, 19}.
-ítos [G. du.] 5〉 bhū́ri bhójanam {278, 3} (oder Himmel und Erde).
-ítas [N. p.] 1〉 áśvās {115, 3}. 2〉 {57, 3}
{859, 5}. 3〉 {115, 5}
{857, 8}
sápta {50, 8}
{309, 3}
{582, 15}. 4〉 {130, 2}
{302, 9}
{521, 5}. 6〉 {781, 9}. 7〉 {750, 3}.
-ítas [A. p.] 3〉 {115, 4}
{121, 13}
{383, 5} (pátantīs)
{399, 10} (vītápṛṣṭhās)
{576, 3} (saptá)
{710, 14}
{918, 8}. 4〉 {14, 12}. 6〉 {558, 2}
{798, 37} (suparṇías). 7〉 {775, 9}.
Stchoupak
French
हरित्-
a. brun, fauve, jaune, etc., vert
m.
cheval du Soleil
émeraude
f.
jument baie (not. jument du Soleil)
quartier du ciel.
हरिद्-अन्त-
m.
extrémités du ciel.
°अश्व-
m.
ép. du Soleil.
हरिन्-मणि-
m.
émeraude.