| YouTube Channel

हरिचन्दन (haricandana)

 
शब्दसागरः
English
हरिचन्दन mn. (-नः-नं)
1. A yellow and fragrant sort of Sandal wood.
2. One of the five trees of paradise, (the other four being, पारिजात,
मन्दार, सन्तान and कल्प.)
n.
(-नं)
1. Saffron.
2. Moon-light.
3. The
filament or farina of a lotus.
4. The person of a lover or mistress.
E.
हरि VISHṆU, or yellow, and चन्दन Sandal.
Capeller Eng
English
हरिचन्दन
m.
n.
a sort of yellow sandal tree or
wood
one of the 5 trees of paradise.
Yates
English
हरि-चन्दन (नं) 1.
m.
n.
Yellow
fragrant
sandal wood
tree of
paradise.
n.
Saffron
moon-light
farina of the lotus
a mistress.
Spoken Sanskrit
English
हरिचन्दन - haricandana -
m.
- one of the five trees of paradise
हरिचन्दन - haricandana -
m.
- yellow sandal
हरिचन्दन - haricandana -
n.
- saffron
हरिचन्दन - haricandana -
n.
- moonlight
हरिचन्दन - haricandana -
n.
- pollen or filament of a lotus
हरिचन्दन - haricandana -
n.
- person of a lover or mistress
हरिचन्दन - haricandana -
n.
- sort of yellow sandal
हरिचन्दन - haricandana -
n.
- sort of sandal tree
Wilson
English
हरिचन्दन
mn. (-नः-नं)
1 A yellow and fragrant sort of Sandal wood.
2 One of the trees of paradise.
n.
(-नं)
1 Saffron.
2 Moon-light.
3 The farina of the lotus.
4 The person of a lover or mistress.
E.
हरि VIṢṆU, or yellow, and चन्दन Sandal.
Monier Williams Cologne
English
हरि—चन्दन
m.
n.
a sort of sandal tree,
Śiś.
BhP.
Śatr.
yellow sandal,
MBh.
Kāv.
&c.
(in this sense prob. only
n.
), one of the five trees of paradise (the other four being Pārijāta, Mandāra, Saṃtāna, and Kalpa),
Pañcar.
Pañcat.
हरि—चन्दन
n.
the pollen or filament of a lotus,
L.
saffron, ib.
moonlight, ib.
the person of a lover or mistress, ib.
Apte Hindi
Hindi
हरिचन्दनः
पुं*
हरि-चन्दनः -
एक प्रकार का पीला चन्दन(लकड़ी या वृक्ष)
हरिचन्दनः
पुं*
हरि-चन्दनः -
सर्ग के पाँच वृक्षों में से एक वृक्ष
हरिचन्दनम्
नपुं*
हरि-चन्दनम् -
ज्योत्सना
हरिचन्दनम्
नपुं*
हरि-चन्दनम् -
"केसर, ज़ाफ़रान"
हरिचन्दनम्
नपुं*
हरि-चन्दनम् -
कमल का पराग
L R Vaidya
English
hari-caMdana {% (I) m.n. %} 1. a sort of yellow sandal, R.iii.59, vi.60, K.S.v.69, Sis.v.45
2. one of the five trees of paradise, (the other four being पारिजात, मंदार, संतान and कल्प).
hari-caMdana {% (II) n. %} 1. saffron
2. moonlight
3. the filament of a lotus.
Indian Epigraphical Glossary
English
haricandana (CITD), a sort of yellow sandal-wood
one
of the five trees of svarga
a title of nobility in medieval Orissa
(Ep. Ind., Vol. XXXIII, p. 4)
cf. Śrīcandana.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
हरिचन्दन (gelber Sandel) wird Padyac. IV, 33 mit रक्तचन्दन erklärt. [Letzteres ist aber kein Produkt des Sandelbaumes, sondern von Pterocarpus santalinus: vgl. Dutt, Materia Medica of the Hindus, Calcutta 1900, p. 224.] Der Zusammenhang scheint für die Erklärung zu sprechen: वरश् चकाशे हरिचन्दनार्द्रो, बालातपाताम्र इवोदयाद्रिः
धातुच्छटाविच्छुरितः करीव, संध्यामहःसान्द्र इवामृतांशुः.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sa mchog
गो+ग्र / हरिचन्दन
ha ri tsan dan
हरिचन्दन
lha'i shing
देवदारु / पारिजात / रुचक / हरिचन्दन
shug pa
देवदारु / पारिजात / रुचक / हरिचन्दन
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
वृक्षाः कल्पः पारिजातो मन्दारो हरिचन्दनः
संतानश्च धनुर्देवायुधं तदृजु रोहितम् १७९
-wordlist-
इन्द्रवृक्ष (पुं), कल्प (पुं), पारिजात (पुं), मन्दार (पुं), हरिचन्दन (पुंक्ली), सन्तान (पुं), इन्द्रधनुस् (क्ली), देवायुध (क्ली), रोहित (क्ली)
--source--
अगुर्वगरु राजार्हं लोहं कृमिजवंशिके
अनार्यजं जोङ्गिकं मङ्गल्या मल्लिगन्धि यत् ६४०
कालागुरुः कालतुण्डः श्रीखण्डो रोहणद्रुमः
गन्धसारो मलयजश्चन्दने हरिचन्दने ६४१
तैलपर्णिकगोशीर्षौ पत्त्राङ्गं रक्तचन्दनम्
कुचन्दनं ताम्रसारं रञ्जनं तिलपर्णिका ६४२
-wordlist-
अगुरु (पुंक्ली), अगरु (पुंक्ली), राजार्ह (क्ली), लोह (क्ली), कृमिज (क्ली), वंशिक (स्त्रीक्ली), अनार्यज (क्ली), जोङ्गक (क्ली), मङ्गल्या (स्त्री), कालागुरु (पुं), काकतुण्ड (पुं), श्रीखण्ड (क्ली), रोहणद्रुम (पुं), गन्धसार (पुं), मलयज (पुंक्ली), चन्दन (पुंक्ली), हरिचन्दन (पुंक्ली), तैलपर्णिक (पुं), गोशीर्ष (पुं), पत्त्राङ्ग (क्ली), रक्तचन्दन (क्ली), कुचन्दन (क्ली), ताम्रसार (क्ली), रञ्जन (क्ली), तिलपर्णिका (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
मन्दार
मन्दार, पारिजातक, हरिचन्दन, कल्पवृक्ष, सन्तान, सुरतरु
मन्दारपारिजातकहरिचन्दनकल्पवृक्षसन्तानाः
verse 1.1.1.135
page 0017
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हरिचन्दनं,
पुं,
क्ली,
(हरेरिन्द्रस्य प्रियं चन्दनम् ।)देवतरुविशेषः यथा, --“पञ्चैते देवतारवो मन्दारः पारिजातकः ।सन्तानः कल्पवृक्षश्च पुंसि वा हरिचन्दनम्
”इति स्वर्गवर्गे अमरः ५३
देवभूमावेव सम्भवात् देवतरुः चन्दयतिआह्वादयति चन्दनं चदि आह्वादे दीप्तौनन्द्यादित्वादनः हरेरिन्द्रस्य चन्दनं हरि-चन्दनम् इति तट्टीकायां भरतः
*
चन्दन-विशेषः तत्पर्य्यायः तैलपर्णिकम् गोशी-र्षम् इति मनुष्यवर्गे अमरः १३१
घौणि हरिचन्दने चन्दनविशेषाणां पृथक्पृथक् नामानीत्यन्ये तथा तिलस्येव पर्ण-मस्य तिलपर्णो वृक्षभेदः ततो जातं तैलपर्णि-कम् धवलं सुशीतलं चन्दनं तैलपर्णिकम् ।गोः शीर्षं गोशीर्षं तदाकारे मलयैकदेशे जातंगोशीर्षम् कालताम्रव्यामिश्रवर्णमुत्पलगन्धिअतिसुरभि शीतलतया सदैव सर्षैर्वेष्टितं गो-शीर्षम् कपिलवर्णत्वात् हरि तच्चन्दन-ञ्चेति हरिचन्दनम् हरेरिन्द्रस्य चन्दनं वा ।हरिर्मण्डूकस्तदाकारे पर्व्वतभागे जातत्वाद्वाहरिचन्दनम् इति भरतः
तत्पर्य्यायान्तरंसुरार्हम् हरिगन्धम् इन्द्रचन्दनम् दिव्यम्५ दिविजम् महागन्धम् नन्दनजम् ८लोहितजम् हरिचन्दनं कोकणे प्रसि-द्वम् अस्य गुणाः ।“हरिचन्दनन्तु दिव्यं हिमं तदिह दुर्व्वहं मनुजैः ।पित्ताटोपविलोपि वमथुभ्रमशोषमान्द्यमेदो-हृत्
”इति राजनिर्घण्टः
*
(पीतचन्दनम् कलम्व इति लोके ।“कालीयकन्तु कालीयं पीताभं हरिचन्दनम् ।हरिप्रियं कालसारं तथा कालानुसार्य्यकम्
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे
)पारिभाषिकहरिचन्दनं यथा, --“घृष्टञ्च तुलसीकाष्ठं कर्पूरागुरुयोगतः ।अथवा केशरैर्योज्यं हरिचन्दनमुच्यते
”इति पाद्मे पातालखण्डे १२ अध्यायः
हरिचन्दनं,
क्ली,
(हरिचन्दनं तद्वद्वर्णोऽस्त्यस्येति ।अच् ।) ज्योत्स्ना कुङ्कुमम् इति मेदिनी
पद्मकेशरम् इति हलायुधः
कान्ताङ्गम् ।इति शब्दरत्नावली
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हरिचन्दन
न०
हरेरिन्द्रस्य प्रियं चन्दनम् चन्दयतियदि--ल्यु त० वा देवतरुभेदे अमरः हरेर्विष्णोःप्रियं चन्दनम् श्वेतचन्दने गोशीर्षनामके मलयेक-देशजाते चन्दनभेदे ज्योत्स्नायां कुङ्कुमे मेदि० ।६ पद्मकेशरे हला० सुन्दराङ्गे
न०
शब्दर० “हरिच-न्दनन्तु दिव्यं हिमं तदिह दुवेहं मनुजैः पित्ताटोप-विलोपिवमथुभ्रवशोषमान्द्यमेदोहृत्” राजनि० “घृष्टच तुलसीकाष्ठं कर्पूरागुरुयोगतः अथ वा केश-रैर्योज्यं हरिचन्दनमुच्यते” पद्मपु० पा० ख० १२ अ०उक्ते संयुक्तद्रव्यगणे
Capeller
German
हरिचन्दन
m.
n.
eine Art Sandel (zum
Färben).