| YouTube Channel

हर (hara)

 
शब्दसागरः
English
हर
mfn.
(रः-रा or -री-रं) Who or what takes or seizes, carries or
conveys, divides, removes, &c.
m.
(-रः)
1. ŚIVA.
2. AGNI.
3. An
ass.
4. (In Arithmetic, ) A divisor
also the denominator of a
fraction.
E.
हृ to take,
aff.
अप्, अच् or टच्.
Capeller Eng
English
हर (only —°,
f.
आ,
r.
ई) carrying, bringing
taking,
receiving, seizing, robbing
ravishing, charming
removing, destroying.
m.
seizer or destroyer,
E.
of Śiva, a man's name.
Yates
English
हर (रः) 1.
m.
Shiva
Agni
an
ass
(in arith.) division.
a. One
who takes or seizes.
Spoken Sanskrit
English
हर - hara -
adj.
- conveying
वह - vaha -
adj.
- conveying
वहन - vahana -
adj.
- conveying
वाहस् - vAhas -
adj.
- conveying
आवह - Avaha -
adj.
- conveying
ह्रिति - hriti -
f.
- conveying
पर्याहार - paryAhAra -
m.
- conveying
प्रणयन - praNayana -
n.
- conveying
प्रापण - prApaNa -
n.
- conveying
सञ्चारण - saJcAraNa -
n.
- conveying
नृवाहण - nRvAhaNa -
adj.
- conveying men
नृवाहस् - nRvAhas -
adj.
- conveying men
वीरवह् - vIravah -
adj.
- conveying men
वायुवाहिनी - vAyuvAhinI -
f.
- air-conveying
रेतस्य - retasya -
adj.
- conveying seed
इन्द्रवह् - indravah -
adj.
- conveying indra
मूत्रवह - mUtravaha -
adj.
- conveying urine
वाहिन् - vAhin -
adj.
- conveying along
सत्यवाहन - satyavAhana -
adj.
- conveying truth
सन्तरुत्र - santarutra -
adj.
- conveying across
हर - hara -
adj.
- wearing
आलम्बिन् - Alambin -
adj.
- wearing
धारिन् - dhArin -
adj.
- wearing
धृत् - dhRt -
adj.
- wearing
निवासिन् - nivAsin -
adj.
- wearing
भृत् - bhRt -
adj.
- wearing
वाहिन् - vAhin -
adj.
- wearing
वासिन् - vAsin -
adj.
- wearing
वस् - vas -
adj.
- wearing
धारणा - dhAraNA -
f.
- wearing
धाम - dhAma -
n.
- wearing
धारण - dhAraNa -
n.
- wearing
भरण - bharaNa -
n.
- wearing
रचन - racana -
n.
- wearing
विरचन - viracana -
n.
- wearing
शीलन - zIlana -
n.
- wearing
धर - dhara - suffix - wearing
परिमर्द - parimarda -
m.
- wearing out
अधिरुक्म - adhirukma -
adj.
- wearing gold
पादत्रधारण - pAdatradhAraNa -
n.
- wearing shoes
हर - hara -
adj.
- removing
हर - hara -
adj.
- carrying
हर - hara -
adj.
- wearing
हर - hara -
adj.
- carrying off
हर - hara -
adj.
- receiving
हर - hara -
adj.
- bearing
हर - hara -
adj.
- taking away
हर - hara -
adj.
- captivating
हर - hara -
adj.
- ravishing
हर - hara -
adj.
- bringing
हर - hara -
adj.
- destroying
हर - hara -
adj.
- obtaining
हर - hara -
adj.
- conveying
हर - hara -
adj.
- taking
हर - hara -
m.
- denominator of a fraction
हर - hara -
m.
- divisor
हर - hara -
m.
- division
हर - hara -
m.
- stallion
हर - hara -
m.
- ass
हर - hara -
m.
- destroyer
हर - hara -
m.
- seizer
हर - hara -
m.
- denominator [ Arith., Alg. ]
हर - hara -
m.
- fire
Wilson
English
हर
mfn.
(-रः-री or रा-रं) Who or what takes or seizes, carries
or conveys, &c.
m.
(-रः)
1 ŚIVA.
2 AGNI.
3 An ass.
4 (In arithmetic, ) A divisor
also the denominator of a fraction.
E.
हृ to take,
aff.
अप् or टच्.
Apte
English
हर [hara],
a.
(-रा, -री
f.
) [हृ-अच्]
Taking away, removing, depriving one of
as in खेदहर, शोकहर.
Bringing, conveying, carrying, taking
अपथहराः
Ki.*
5.5
R.*
12.51.
Seizing, grasping.
Attracting, captivating.
Claiming, entitled to
as in रिक्थहर
&c.
परिहृतमयशः पातितमस्मासु घातितो$र्धराज्यहरः
Mu.*
2.19.
Occupying
समादिदेशैकवधूं भवित्रीं प्रेम्णा शरीरार्धहरां हरस्य
Ku.*
1.5.
Dividing.
रः Śiva
श्रुताप्सरोगीतिरपि क्षणे$स्मिन् हरः प्रसं- ख्यानपरो बभूव
Ku.*
3.4, 67
1.5
Me.*
7.
N.
of Agni or fire.
An ass.
A divisor.
The denominator of a fraction.
The act of seizing, taking.
A seizer, ravisher.
Comp.
-अद्रिः the Kailāsa mountain. -ईश्वरः Śiva and Viṣṇu forming one person. -गौरी one of the forms of Śiva and Pārvatī conjoined (अर्धनारीनटेश्वर). -चूडामणिः 'Śiva's crest-gem', the moon. -तेजस्
n.
quick-silver.
नेत्रम् Śiva's eye.
the number 'three'. -प्रियः Nerium Odorum (करवीर). -बीजम् Śiva's seed', quick-silver. -वल्लभः the white thorn-apple (धत्तूर). -वाहनः a bull. -शेखरा 'Śiva's crest', the Ganges. -सखः
N.
of Kubera
-सूनुः Skanda
व्याजहार हरसूनुसंनिभः
R.*
11.83.
Apte 1890
English
हर a. (रा
री f.) [हृ-अच्] 1 Taking away, removing, depriving one of
as in खेदहर, शोकहर.
2 Bringing, conveying, carrying, taking
अपथहराः Ki. 5. 50
R. 12. 51.
3 Seizing, grasping.
4 Attracting, captivating.
5 Claiming, entitled to
as in रिक्थहर &c.
Mu. 2. 19.
6 Occupying
Ku. 1. 50.
7 Dividing.
रः 1 Śiva
Ku. 1. 50, 3. 40, 67, Me. 7.
2 N. of Agni or fire.
3 An ass.
4 A divisor.
5 The denominator of a fraction.
6 The act of seizing, taking.
7 A seizer, ravisher.
Comp.
गौरी one of the forms of Śiva and Pārvatī conjoined (अर्धनारीनटेश्वर).
चूडामणिः ‘Śiva's crest-gem’, the moon.
तेजस् n. quick-silver.
नेत्रं {1} Śiva's eye. {2} the number ‘three’.
वीजं ‘Śiva's seed’, quick-silver.
शेखरा ‘Śiva's crest’, the Ganges.
सूनुः Skanda
R. 11. 83.
Monier Williams Cologne
English
हर a mf(आ, rarely ई)n. (only ifc.
fr.
1. हृ) bearing, wearing, taking, conveying, bringing (See कवच-, वार्त्ता-ह्°), taking away, carrying off, removing, destroying (See बल-, शक्ति-ह्°)
receiving, obtaining (See अंश-ह्°)
ravishing, captivating (See मनो-ह्°)
हर
m.
‘Seizer’, ‘Destroyer’,
N.
of Śiva,
ĀśvGṛ.
Mn.
MBh.
&c.
of a Dānava,
MBh.
Hariv.
of a monkey,
R.
of various authors
&c.
,
Cat.
(in
arithm.
) a divisor,
Col.
the denominator of a fraction, division, ib.
a stallion (?),
L.
an ass,
L.
fire,
L.
हर b
&c.
See
p.
1289.
Monier Williams 1872
English
हर हर, हरक, &c. See p. 1175.
हर, अस्, or ई, अम्, bringing, conveying, carry-
ing, taking, seizing
captivating
removing, taking
away, depriving of
dividing
(अस्), m. the act of
carrying, taking, seizing
a seizer
N. of Śiva
of
Agni
of one of the eleven Rudras
an ass
(in
arithmetic) a divisor
the denominator of a fraction,
division
[cf. Lat. hœres.]
—हर-गौरी, f. one of
the forms of Śiva or of Śiva and Pārvatī conjoined (=
अर्ध-नारीश).
—हर-चापारोपण (°प-आर्°),
अम्, n., N. of a Nāṭaka or drama.
—हर-चूडा-
मणि, इस्, m. ‘Śiva's crest-gem, the moon.
—हर-
जित्, त्, m. a proper N.
—हर-तेजस्, अस्, n. Śiva's
energy
quicksilver.
—हर-दत्त, अस्, m., N. of
the author of the Pada-mañjarī
of the Mitākṣarā
commentary.
—हरदत्ताचार्य (°त-आच्°), अस्, m.
a proper N.
—हर-दास, अस्, m. a proper N.
—हर-नेत्र, अम्, n. Śiva's eye
the number
three.
—हर-रूप, अस्, m. ‘having the form of
Hara, Śiva.
—हर-वीज, अम्, n. ‘Śiva's seed,
quicksilver.
—हर-शेखरा, f. ‘Śiva's crest, the
Ganges.
—हर-सिंह, अस्, m., N. of a king.
—हराद्रि (°र-अद्°), इस्, m. ‘Śiva's mountain,
the mountain Kailāsa (fabled as the favourite resort
of Śiva).
Macdonell
English
हर har-a,
a.
—° (ā, sts. ī) bearing, wearing
🞄taking, conveying
bringing (news) to (prati)
🞄taking away, depriving or robbing of
surpassing
🞄removing, dispelling, destroying
🞄receiving, obtaining
(taking =) captivating
🞄m. Destroy, ep. of Śiva
N.
(hár) -aṇa, 🞄a. (ā, ī) conveying, containing
taking away, 🞄removing
n.
bringing, fetching
offering
🞄carrying off, stealing, theft, abduction (of a 🞄girl)
withholding
confiscation (of property)
🞄obtainment
removal or destruction of (—°).
Benfey
English
हर हर, i. e. हृ + अ,
I.
adj.
Taking,
Pañc. i. d. 278
seizing, carrying,
Kir. 5, 50
depriving of (
विभ्रम-,
surpassing the beauty), Bhartṛ. 1, 5.
II.
m.
1. Śiva, Vikr. d. 48.
2. Agni.
3. An ass (cf. खर).
--
Comp.
अंश-,
m.
a co-heir, Yājñ. 2, 132
133.
मूल-,
adj.
uprooting (viz. happiness),
Man. 8, 353.
रिक्थ-,
m.
an heir, ib.
9, 185.
सर्व-पाप-,
adj.
removing,
or the remover of, all sin.
स्मर-,
m.
Śiva, Kāvya. Prak. 103, 14.
Hindi
Hindi
शंकर
Apte Hindi
Hindi
हर
वि* - हृ + अच्
"ले जाने वाला, हटाने वाला, वञ्चित करने वाला, खेदहर, शोकहर "
हर
वि* - -
"लाने वाला, ले जाने वाला, ग्रहण करने वाला"
हर
वि* - -
"पकड़ने वाला, ग्रहण करने वाला "
हर
वि* - -
"आकर्षक, मनोहर "
हर
वि* - -
"अध्यर्थी, दावेदार, अधिकारी"
हर
वि* - -
अधिकार करने वाला
हर
वि* - -
बाँटने वाला
हरः
पुं*
- -
शिव
हरः
पुं*
- -
अग्नि
हरः
पुं*
- -
गधा
हरः
पुं*
- -
भाजक
हरः
पुं*
- -
भिन्न की नीचे की संख्या
हरः
पुं*
- ह्र+अच्
शिव
हरः
पुं*
- ह्र+अच्
अग्नि
हरः
पुं*
- ह्र+अच्
गधा
हरः
पुं*
- ह्र+अच्
भाजक
हरः
पुं*
- ह्र+अच्
"पकड़ना, लेना"
L R Vaidya
English
hara {% (I) a. (f. रा or री) %} 1. Bringing, conveying, R.xii.5, 11, Kir.v.50
2. taking, seizing
3. captivating
4. removing, depriving of
5. dividing.
hara {% (II) m. %} 1. Śiva, K.S.i.50, vii.44, Megh.i.7, 44
2. fire
3. an ass
4. the denominator of a fraction (in math.).
भूतसङ्ख्या
Sanskrit
११, अक्षौहिणी, अज, ईश, ईशान, ईश्वर, गिरिश, गिरीश, गुणी, गौरीश, त्र्यम्बक, धूर्जटि, पशुपति, पिनाकिन्, भर्ग, भव, महस्, महादेव, महेश, महेश्वर, मृड, रुद्र, शङ्कर, शम्भु, शर्व, शशिभूषण, शितिकण्ठ, शिव, शूलिन्, श्रीकण्ठ, हर
Bopp
Latin
हर (r. हृ s. अ)
1) Adj. in fine comp. rapiens.
2) Subst. m.
cognomen dei Sivi.
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskrit
अज
पु
अज, हर, छाग, अच्युत
श्रीकण्ठस्थावरौ स्थाणू हरश्छागाच्युता अजाः
verse 3.1.1.2
page 0013
स्थाणु
पु
स्थाणु, स्तम्भ, हर
स्थाणू स्तम्भहरौ प्रोक्तौ दन्तविप्राण्डजा द्विजाः ३२
verse 3.1.1.32
page 0015
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
हर poet. Padyāvalī.
हर
Āśaucadaśakaṭīka.
Indian Epigraphical Glossary
English
hara (IE 7-1-2), ‘eleven’.
Lanman
English
hara, a.
—1. taking, receiving
—2. (like
the Eng. carrying away, taking) charming
—3. carrying off, removing, destroying
as m. Hara, the Destroyer, a name
of Śiva, 55^21. [√1hṛ, see its mgs.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
हर m. °Räuber, S I, 258, 8.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शंभुः शर्वः स्थाणुरीशान ईशो रुद्रोड्डीशौ वामदेवो वृषाङ्कः
कण्ठेकालः शंकरो नीलकण्ठः श्रीकण्ठोग्रौ धूर्जटिर्भीमभर्गौ १९५
मृत्युंजयः पञ्चमुखोऽष्टमूर्तिः श्मशानवेश्मा गिरिशो गिरीशः
षण्ढः कपर्दीश्वर ऊर्ध्वलिङ्ग एकत्रिदृग्भालदृगेकपादः १९६
मृडोऽट्टहासी घनवाहनोऽहिर्बुध्नो विरूपाक्षविषान्तकौ
महाव्रती वह्निहिरण्यरेताः शिवोऽस्थिधन्वा पुरुषास्थिमाली १९७
स्याव्द्योमकेशः शिपिविष्टभैरवौ दिक्कृत्तिवासा भवनीललोहितौ
सर्वज्ञनाट्यप्रियखण्डपर्शवो महापरा देवनटेश्वरा हरः १९८
पशुप्रमथभूतोमापतिः पिङ्गजटेक्षणः
पिनाकशूलखट्वाङ्गगङ्गाहीन्दुकपालभृत् १९९
गजपूषपुरानङ्गकालान्धकमखासुहृत्
-wordlist-
शम्भु (पुं), शर्व (पुं), स्थाणु (पुं), ईशान (पुं), ईश (पुं), रुद्र (पुं), उड्डीश (पुं), वामदेव (पुं), वृषाङ्क (पुं), कण्ठेकाल (पुं), शङ्कर (पुं), नीलकण्ठ (पुं), श्रीकण्ठ (पुं), उग्र (पुं), धूर्जटि (पुं), भीम (पुं), भर्ग (पुं), मृत्युञ्जय (पुं), पञ्चमुख (पुं), अष्टमूर्ति (पुं), श्मशानवेश्मन् (पुं), गिरिश (पुं), गिरीश (पुं), षण्ढ (पुं), कपर्दिन् (पुं), ईश्वर (पुं), ऊर्ध्वलिङ्ग (पुं), एकदृश् (पुं), त्रिदृश् (पुं), भालदृश् (पुं), एकपाद् (पुं), मृड (पुं), अट्टहासिन् (पुं), घनवाहन (पुं), अहिर्बुध्न (पुं), विरूपाक्ष (पुं), विषान्तक (पुं), महाव्रतिन् (पुं), वह्निरेतस् (पुं), हिरण्यरेतस् (पुं), शिव (पुं), अस्थिधन्वन् (पुं), पुरुषास्थिमालिन् (पुं), व्योमकेश (पुं), शिपिविष्ट (पुं), भैरव (पुं), दिग्वासस् (पुं), कृत्तिवासस् (पुं), भव (पुं), नीललोहित (पुं), सर्वज्ञ (पुं), नाट्यप्रिय (पुं), खण्डपर्शु (पुं), महादेव (पुं), महानट (पुं), महेश्वर (पुं), हर (पुं), पशुपति (पुं), प्रमथपति (पुं), उमापति (पुं), पिङ्गजट (पुं), पिङ्गेक्षण (पुं), पिनाकभृत् (पुं), शूलभृत् (पुं), खट्वाङ्गभृत् (पुं), गङ्गाभृत् (पुं), अहिभृत् (पुं), इन्दुभृत् (पुं), कपालभृत् (पुं), गजासुहृद् (पुं), पूषासुहृद् (पुं), अनङ्गासुहृद् (पुं), कालासुहृद् (पुं), अन्धकासुहृद् (पुं), मखासुहृद् (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ईशान
ईशान, शशिशेखर, पशुपति, शूली, शिव, शङ्कर, शर्व, शम्भु, उमापति, गिरिश, श्रीकण्ठ, उग्र, हर, सर्वज्ञ, त्रिपुरान्तक, त्रिनयन, रुद्र, कपर्दिन्, भव, भूतेश, परमेश्वर, अन्धकरिपु, दक्षाध्वरध्वंसकृत्, स्थाणु, स्रष्टृ, धूर्जटि, वामदेव, कामध्वंसिन्, व्योमकेश, कपालिन्, नीलग्रीव, वह्निरेतस्, पिनाकिन्, भीम, भर्ग, कृत्तिवासस्, वृषाङ्क, अहिर्बुध्न, विरूपाक्ष, शिपिविष्ट, गणाधिप, गङ्गाधर, महादेव, मृड, नीललोहित
ईशानः शशिशेखरः पशुपतिः शूली शिवः शङ्करः,
शर्वः शम्भुरुमापतिश्च गिरिशः श्रीकण्ठ उग्रो हरः
सर्वज्ञस्त्रिपुरान्तकस्त्रिनयनो रुद्रः कपर्दी भवो,
भूतेशः परमेश्वरोऽन्धकरिपुर्दक्षाध्वरध्वंसकृत् ११
स्थाणुः स्रष्टा धूर्जटिर्वामदेवः,
कामध्वंसी व्योमकेशः कपाली
नीलग्रीवो वह्निरेताः पिनाकी,
भीमो भर्गः कृत्तिवासा वृषाङ्कः १२
अहिर्बुध्नो विरूपाक्षः शिपिविष्टो गणाधिपः
गङ्गाधरो महादेवो मृडः स्यान्नीललोहितः १३
verse 1.1.1.11
page 0003
नाममाला
Sanskrit
स्कन्दपितृ, शङ्कर, शम्भु, शिव, स्थाणु, महेश्वर, त्र्यम्बक, धूर्जटि, शर्व, पिनाकिन्, प्रमथाधिप, त्रिपुरारि, विशालाक्ष, गिरीश, नीललोहित, रुद्र, इन्दुमौलि, यज्ञारि, त्रिनेत्र, वृषभध्वज, उग्र, शूलिन्, कपालिन्, शिपिविष्ट, भव, हर, उमापति, विरूपाक्ष, विश्वरूप, कपर्दिन्
तत्पिता शङ्करः शम्भुः शिवः स्थाणुर्महेश्वरः
त्र्यम्बको धूर्जटिः शर्वः पिनाकी प्रमथाधिपः ६८
त्रिपुरारिर्विशालाक्षो गिरिशो नीललोहितः
रुद्रेन्दुमौलिर्यज्ञारिस्त्रिनेत्रो वृषभध्वजः ६९
उग्रः शूली कपाली शिपिविष्टो भवो हरः
उमापतिर्विरूपाक्षो विश्वरूपः कपर्द्यपि ७०
verse 0.1.1.68
page 0036
Mahabharata
English
Hara^1, an Asura. § 130 (Aṃśāvat.): I, 67, 2659 (Dānavottamaḥ, incarnate as king Subāhu).
Hara^2, Śiva, q.v.
Hara^3, a Rudra. § 665 (Mokshadh.): XII, 208, 7585.
पुराणम्
English
हर / HARA I. A famous dānava, born to kaśyapa of his wife Danū. He was reborn as King subāhu. (Ādi Parva, Chapter 67, Verse 23).
हर / HARA II. One of the eleven Rudras. (śānti Parva, Chapter 208, Verse 19).
हर / HARA III. A synonym of śiva.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हरः,
पुं,
(हरति पापानीति हृ + अच् ।)शिवः इत्यमरः ३१
(यथा, रघुः ३२ ।“स सेनां महतीं कर्षन् पूर्व्वसागरगामिनीम् ।बभौ हरजटाभ्रष्टां गङ्गामिव भगीरथः
”)अग्निः गर्द्दभः इति केचित्
हरणम् ।इत्यङ्कणास्त्रम्
त्रि, हरणकर्त्ता (यथा, भागवते १८ ११ ।“एते वयं न्यासहरा रसौकसांगतह्नियो गदया द्रावितास्ते
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हर
पु०
हृ--अच् रुद्रे अमरः अग्नौ गर्द्धभे विभाजकेच “अनोन्यहाराभिहतौ हरांशाविति” लीला० ।हृ--भावे अप् हरणे विभाजने
Capeller
German
हर (—°) nehmend
bringend, zuführend
entührend, hinreißend, entzückend
verscheuchend, entfernend, vernichtend.
m.
der Zerstörer (Bein. Śiva's.)
Burnouf
French
हर हर a. (हृ) [en compos.] qui prend, qui ravit, qui
ôte. -- S.
m.
Agni
Śiva.
Ane.
La division, t. d'arithm.
Gr.
χείρ.
हरक
m.
celui qui prend, qui saisit
voleur
homme qui
comprend [ce qu'on dit, ce qu'il lit, etc.].
Śiva.
हरचूडामणि
m.
la Lune.
हरण
n.
action de saisir, prise, enlèvement, rapt.
Bras.
Semence virile.
Eau bouillante.
Or.
Caurî ou petite
coquille servant de monnaie.
Présent fait à un novice lors de
l'initiation, à un fiancé, à une fiancée, etc.
हरवीज
n.
mercure.
हरशेखरा
f.
le Gange.
हराद्रि
m.
le mont Kailāsa.
Stchoupak
French
हर-
-आ- (-ई-) ag. ifc. qui porte, enlève, détruit, prend,
ravit, etc.
m.
le Destructeur, ép. de Śiva
n.
d'un Dānava
d'un singe.
°नेत्र- nt. œil de Śiva.
°पुर- nt.
n.
d'une ville.
°बल-
m.
n.
d'un homme.
°सख-
m.
ép. de Kubera.
°सूनु-
m.
Kārttikeya.
°स्वामिन्-
m.
n.
d'un homme.
हराद्रि-
m.
Kailāsa.
हरार्धता-
f.
fait d'être la moitié de Śiva.
हरास्पद- nt. séjour de Śiva, Kailāsa.
हराहर-
m.
n.
d'un Dānava.