| YouTube Channel

हपुषा (hapuSA)

 
Monier Williams Cologne
English
हपुषा or हबुषा
f.
N.
 of a partic. substance forming an article of trade (commonly called Habush, and said to be of a long form and black colour, and smelling like raw meat or fish
it is of two kinds),
Car.
Suśr.
&c.
Monier Williams 1872
English
हपुषा हपुषा, f., N. of a particular sub-
stance forming an article of trade (commonly called
Habush, and said to be of a long form and black
colour, and smelling like raw meat or fish
it is of
two kinds).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हपुषा,
स्त्री,
 वणिग्द्रव्यविशेषः । तत्तु मरीच-वृन्तवद्दीर्घकृष्णवर्णवस्तु । हबुष् इति ख्यातम् ।इति वैद्याः ॥
हौहवेर इति हिन्दीभाषा ।तत् द्विविधम् । तन्मध्ये प्रथमं फलं मत्स्यसदृशंविस्रगन्धम् । द्वितीयमश्वत्थफलसदृशं मत्स्य-गन्धम् । तयोर्न्नामानि गुणाश्च ।“हपुषा वपुषा विस्रा पराश्वत्थफला स्मृता ।मत्स्यगन्धा प्लीहहन्त्री विषघ्नी ध्वाङ्क्षनाशिनी ॥
हपुषा दीपनी तिक्ता मृदूष्णा तुवरा गुरुः ।पित्तोदरप्रमेहार्शोग्रहणीगुल्मशूलहृत् ॥
पराप्येतद्गुणा प्रोक्ता रूपभेदो द्वयोरपि ॥
”इति भावमिश्रकृतभावप्रकाशः ॥
* ॥
अपि च ।“हपुषा हवुषा विस्रा विस्रगन्धा विगन्धिका ।अन्या चासौ स्वल्पफला कच्छुघ्नी ध्वाङ्क्षनाशिनी ॥
प्लीहशत्रुर्विषघ्नी च कफघ्नी चापराजिता ।पूर्व्वा तु पञ्चनाम्नी स्यादपरा सप्तधाभिधा ॥
हपुषा कटुतिक्तोष्णा गुरुश्लेष्मवलासजित् ।प्रदरोदरविष्टम्भशूलगुल्मार्शसां हरा ॥
”इति श्रीनरहरिपण्डितविरचितराजनिर्घण्ठेशताह्लादिवर्गश्चतुर्थः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
हपुषा स्त्री हेति पुष्यति पुष--क । मरीचवृन्तवद्दीर्घकृष्णवर्ण-वस्तुनि बणिग्द्रव्यविशेषे । पृषो० षस्य सः तत्रार्थे ।“हपुषा हपुसा विश्रा पराऽश्वत्थफला स्मृता । मत्स्य-गन्धा प्लीहहन्त्री विषथ्नी धाङ्क्षनाशिनी । हपषा दीपनी तिक्ता मृदूष्णा तुवरा गुरुः । पित्तीदरप्रमेहार्शोग्रहणीगुल्मशूलहृत् । पराप्येतद्गुणा प्रोक्ता रूपभेदोद्वयोरपि” भावप्र० ।