| YouTube Channel

हठः (haThaH)

 
Apte
English
हठः [haṭhḥ], 1 Violence, force.
Oppression, rapine.
Obstinacy.
Absolute necessity.
Going in the rear of an enemy.
Pistia Stratiotes (आकाशमूली).
An unexpected gain
अकस्मादिह यः कश्चिदर्थं प्राप्नोति पूरुषः । तं हठेनेति मन्यन्ते स हि यत्नो न कस्यचित् ॥
Mb.
 * 3.32.16 (com. अचिन्तितस्यातर्कितस्य च लाभो हठः). (हठेन and हठात् are used adverbially in the sense of 'forcibly', 'violently', 'suddenly', 'against one's will'
अम्बालिका च चण्डवर्मणा हठात् परिणेतुमात्मभवनमनीयत् Dk.
वानरान् वारयामास हठेन मधुरेण च Rām.
Comp.
 -आदेशिन्
a.
 prescribing forcible measures against. -आयात
a.
 absolutely necessary, indispensable. -पर्णी moss. -बुद्धिः the belief in the unexpected gain (without doing any effort)
तथैव हठदुर्बुद्धिः शक्तः कर्मण्यकर्मकृत्
Mb.
 * 3.32.15. -योगः a particular mode of Yoga or practising abstract meditation, (so called, as distinguished from राजयोग q.v., because it is very difficult to practise
it may be performed in various ways, such as by standing on one leg, holding up the arms, inhaling smoke with the head inverted
&c.
 ). -वादिन्
m.
 one using force obstinately
दुर्ग्राह्यविद्विषद्दुर्गग्राहिणा हठवादिना Śiva B.31.59. -वादिकः a चार्वाक type person
see हठबुद्धिः (प्राग्जन्माभावात् अकृतमेवोप- स्थास्यतीति वदन्)
Mb.
 * 3.32.13. -विद्या the science of forced meditation.
Apte 1890
English
हठः 1 Violence, force.
2 Oppression, rapine. हठेन and हठात् are used adverbially in the sense of ‘forcibly’, ‘violently’, ‘suddenly, ‘against one's will’
अंबालिका च चंडवर्मणा हठात् परिणेतुमात्मभवनमनीयत Dk.
वानरान् वारयामास हठेन मधुरेण च Rām.
Comp.
योगः a particular mode of Yoga or practising abstract meditation, (so called, as distinguished from राजयोग q. v., because it is very difficult to practise
it may be performed in various ways, such as by standing on one leg, holding up the arms, inhaling smoke with the head inverted &c.).
विद्या the science of forced meditation.
Apte Hindi
Hindi
हठः
पुं*
 - हठ्+ अच्
"प्रचण्डता, बल "
हठः
पुं*
 - -
"अत्याचार, लूटखसोट"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आग्रहः, हठः, निर्बन्धः, स्वैरिता, दुराग्रहः, निर्बन्धशीलम्, दृढता, अवश्यता, प्रतिनिविष्टता, प्रतीपता, दुरवग्रहः, प्रग्रहः, दुर्ग्रहः, आसक्तिः, अनुग्रहः
noun
सातत्येन कथनं यत् यथैव अस्ति यथैव भविष्यति यथैव भवेत् इति।
"तुलसी कृष्णमूर्तेः पुरत एव धनुर्धारणस्य आग्रहम् अकरोत्।"
Tamil
Tamil
ஹட2: : பலாத்காரம், பிடிவாதம், கடுமை, ஒரு யோகாப்பியாசம்.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
हठः,
पुं,
 (हठ + पुंसीति घः ।) बलात्कारः ।इत्यमरः । २ । ८ । १०८ ॥
प्रश्नी । इति मेदिनी ॥
(हठयोगः । यथा, हठयोगप्रढीपिकायाम् ।१ । १० ।“अशेषतापतप्तानां समाश्रयमठो हठः ।अशेषयोगयुक्तानामाधारकमठो हठः ॥
)