हंसक (haMsaka)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 हंसक m.
  (-कः)
	 1. An ornament for the feet,  described as being made
like a goose's foot.
	 2. The flamingo.
 E.
  कन् added to the last.

Capeller Eng

English

 हंसक m.
  little or miserable goose,  goose i.g.
   (f. 
हंसिका)
 s.
  anklet. 

Yates

English

 हंसक (कः) 1.
m.
  An ornament for
the feet
 a flamingo.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   हंसक  haMsaka  m.
   flamingo  
   हंसक  haMsaka  m.
   kind of measure   
   हंसक  haMsaka  m.
   goose  
   हंसक  haMsaka  m.
   gander   
   हंसक  haMsaka  m.
   swan  
   हंसक  haMsaka  m.
 n.
   ornament for the feet or ankles     
            

Wilson

English

 हंसक
m.
  (-कः)
1 An ornament for the feet,  described as being made like a goose's foot.
2 The flamingo.
E.
  कन् added to the last.

Apte

English

हंसकः [haṃsakḥ],  1 A goose,  flamingo.

An ornament for the ankles (नूपुर or पादकटक)
 सरित इव सविभ्रमप्रपातप्रणदित- हंसकभूषणा विरेजुः Śi.*
  7.23 (where the word is used in the first sense also)
 Dk.*
  2.5
 पादलग्नेनेव कलहंसयुगेन हंसक- युगलेन परिष्कृताभ्यां पादकमलाभ्यां ...... Cholachampū p.6.

A particular beating of time in music
 L.
  D. B. See हंस above for other senses.

Apte 1890

English

 हंसकः 1 A goose,  flamingo. 
2 An ornament for the ankles (नूपुर or पादकटक)
 सरित इव सविभ्रमप्रपातप्रणदितहंसकभूषणा विरेजुः Śi. 7. 23 (where the word is used in the first sense also
 see हंस above for other senses). 

Monier Williams Cologne

English

 हंसक m.
  a goose,  gander,  swan,  flamingo (also ‘a little or poor goose &c.
  ’),  Kāv.
 
 BhP.
  

 (in music) a kind of measure,  Saṃgīt.
 

 N.
  of a son of Brahma-datta,  Hariv.
 

 हंसक mn.  an ornament for the feet or ankles (said to be formed like a goose's foot),  Śiś.
  vii,  23

Monier Williams 1872

English

 हंसक,  अस्,  m. a goose,  gander,  flamingo
 an
ornament for the feet or ankles (said to be formed
like a goose's foot).

Benfey

English

 हंसक हंस + क,  m.
 
 1. The fla-
mingo.
 2. An ornament for the feet.

Apte Hindi

Hindi

हंसकः
पुं*
  - "हंस + कन्,  हंस + कै + क वा"
"कारंडव,  मराल "

हंसकः
पुं*
  - -
"पैरों का आभूषण,  नूपुर,  पायजेब"

L R Vaidya

English

 haMsaka {% m. %} 1. A goose,  a flamingo
 2. an ornament for the ankles,  सरित इव सविभ्रमश्रयातप्रणदितहंसकभूषणा विरेजुः Sis.vii.23 (where the word is used in both the senses).(हंसक may be used in all the senses of हंस.)

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 हंसक 2. Fußring Pādāravindaś. 27. — [S I,  399,  1
 nach dem Ko. *m.]

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नूपुरं तु तुलाकोटिः पादतः कटकाङ्गदे ॥ ६६५ ॥
मञ्जीरं हंसकं शिञ्जिन्यंशुकं वस्त्रमम्बरम् ।
सिचयो वसनं चीराच्छादौ सिक्चेलवाससी ॥ ६६६ ॥
पटः प्रौतोऽञ्चलोऽस्यान्तो वर्तिर्वस्तिश्च तद्दशाः ।
-wordlist-
 
नूपुर (क्ली),  तुलाकोटि (पुंक्ली),  पादकटक (पुंक्ली),  पादाङ्गद (क्ली),  मञ्जीर (पुंक्ली),  हंसक (पुंक्ली),  शिञ्जिनी (स्त्री),  अंशुक (क्ली),  वस्त्र (पुंक्ली),  अम्बर (क्ली),  सिचय (पुं),  वसन (क्ली),  चीर (पुं),  आच्छाद (पुं),  सिञ्च् (स्त्री),  चेल (क्ली),  वासस् (क्ली),  पट (त्रि),  प्रोत (पुं),  अञ्चल (पुंक्ली),  वर्ति (पुंस्त्री),  वस्ति (पुंस्त्री),  दशाः (पुंस्त्रीब)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

सिञ्जिनी
सिञ्जिनी,  पादकटक,  तुलाकोटि,  नूपुर,  मञ्जीर,  हंसक,  चरणाभरण
सिञ्जिनी पादकटकस्तुलाकोटिस्तु नूपुरम् ।
मञ्जीरं हंसकं स्त्रीणां चरणाभरणं स्मृतम् ॥ ५६१ ॥
verse 2.1.1.561
page 0064

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 हंसकः,  पुं,
   (हंस इव कायति मधुरध्वनित्वात् ।कैशब्दे + कः ।) पादकटकः । यथा,  --“पादाङ्कदं तुलाकोटिर्मञ्जीरो नूपूरोऽस्त्रियाम् ।हंसकः पादकटकः किङ्किणी क्षुद्रघण्टिका ॥
”इत्यमरः । २ । ६ । १०९ ॥
“षट् नूपुरे । केचित्तु पादाङ्गदादिचतुष्कं चरण-भूषणे नूपुर इति ख्याते । हंसकादिद्वयं रवशून्येहंसाकृतिचरणभूषणे इत्याहुः । हंस इवकायति मधुरध्वनित्वात् हंसकः । कै शब्दे डः ।हंसाकृतित्वात् हंस इव हंसकः इति वा ।इवार्थेविकारसंघ इत्यादिना कः ।” इति भरतः ॥
(हंस इवेति । इवे प्रतिकृताविति कन् । स्वार्थेकन् वा) राजहंसः । इति शब्दचन्द्रिका ॥
(यथा,  माघे । ७ । २३ ।“सरित इव सविभ्रमप्रवात-प्रणदितहंसकभूषणा विरेजुः ॥
”तालप्रभेदः । यथा,  --“लघुर्गुरुर्लघुर्यत्र स तालो हंसकः स्मृतः ॥
”इति सङ्गीतदामोदरः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 हंसक पु०
  हंस इव कायति कै--क । १ पादकटके नूपूरादौअमरः । संज्ञायां कन् । २ राजहंसे शब्दच० । स्वार्थे क ।३ हंसशब्दार्थे “लघुर्गुरुर्लघुर्यत्र स तालो हंसकः स्मृतः”संगातदा० उक्ते ४ तालभेदे ।

Capeller

German

 हंसक m.
  dass. (f.  हंहिका)
 *Fußring.

Stchoupak

French

 हंसक-
 m.
  oie (=हंस-) 
 petite oie 
 anneau pour chevilles 
 f.
 
-इका- = हंसी-।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.