| YouTube Channel

स्वस्तिकः (svastikaH)

 
Apte
English
स्वस्तिकः [svastikḥ], [स्वस्ति शुभाय हितं क]
A kind of mystical mark () on persons or things denoting good luck.
A lucky object.
The meeting of four roads.
The crossing of the arms, making a sign like the cross
स्तनविनिहितहस्तस्वस्तिकाभिर्वधूभिः
Māl.
 4.1
Śi.*
 1.43.
A palace of particular form.
A particular symbol made with ground rice and shaped like a triangle.
A kind of cake.
A voluptuary, libertine.
Garlic.
A kind of bard (who utters words of eulogy)
पुरःसरैः स्वस्तिकसूतमागधैः
Rām.*
 2.16.46 (com. स्वस्तिका जयजयेति वादिनो बन्दिनः).
कः, कम् A mansion or temple of a particular form with a terrace in front.
A particular mode of sitting practised by Yogins (in which the toes are placed in the inner hollow of the knees).
A seat (पीठ) prepared for a deity
Mb.
 * 12.4.7. (com. स्वस्तिकान् सर्वतोभद्राद्यङ्कितानि देवतापीठानि).
Comp.
 -कर्ण
a.
 marked on the ear with the figure स्वस्तिक. -पाणि
a.
crossing hands like स्वस्तिकं.
holding auspicious things in hands
श्रुत्वा चेदं वचनं पार्थिवस्य सर्वं पुरं स्वस्तिकपाणिभूतम्
Mb.
 * 4.68.27 (com. स्वस्तिकं मङ्गलारार्तिकादि दधिदूर्वादि च पाणौ यस्य तत् स्वस्तिकपाणिभूतम्).
Apte 1890
English
स्वस्तिकः [स्वस्ति शुभाय हितं क] 1 A kind of mystical mark on persons or things denoting good luck.
2 A lucky object.
3 The meeting of four roads.
4 The crossing of the arms, making a sign like the cross
स्तनविनिहितहस्तस्वस्तिकाभिर्वधूभिः Māl. 4. 10
Śi. 10. 43.
5 A palace of a particular form.
6 A particular symbol made with ground rice and shaped like a triangle.
7 A kind of cake.
8 A voluptuary, libertine.
9 Garlic.
कः,
कं 1 A mansion or temple of a particular form with a terrace in front.
2 A particular mode of sitting practised by Yogins.
Apte Hindi
Hindi
स्वस्तिकः
पुं*
 - स्वस्ति शुभाय हितं क
एक विशेष रुप का मन्दिर या भवन जिसके सामने चबूतरा बना हो
स्वस्तिकः
पुं*
 - स्वस्ति शुभाय हितं क
एक योगासन
स्वस्तिकः
पुं*
 - -
"स्वस्तिपाठ करने वाला, चारण"
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 स्वस्तिकः
noun
एकं प्राचीनं मङ्गलसूचकं चिह्नं यद् शुभकाले भित्तिकायां आरेखन्ति।
"मङ्गलकलशे स्वस्तिकः आरेखितः अस्ति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: स्वस्तिकः
Root: स्वस्तिक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ स्वस्तिकः इति पक्षिविशेषः
Meaning(s):
⇒ Kind of bird
Shloka(s):
2|3|28|2 ► आतापी चिल्लिकोऽथ स्यात् स्वस्तिकः पुष्टिवर्धनः॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/खगाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|3|28|2 ⇢ स्वस्तिकः (स्वस्तिक) (पुं) ⇒ Kind of bird ⇒ स्वस्तिकः इति पक्षिविशेषः
➠ 2|3|28|2 ⇢ पुष्टिवर्धनः (पुष्टिवर्धन) (पुं) ⇒ Kind of bird ⇒ स्वस्तिकः इति पक्षिविशेषः
Related word(s):
जातिः ➡ पक्षी
Tamil
Tamil
ஸ்வஸ்திக: : மங்கலச் சின்னம், நாற்சந்தி.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्वस्तिकः,
पुं,
क्ली,
 (स्वास्त क्षेमं कायति कथय-तीति । कै + कः ।) आढ्यानां गृहविशेषः ।इत्यमरः । २ । २ । १० ॥
तस्य लक्षणं यथा, --“स्वस्तिकं प्राङ्मुखं यत् स्यादविन्द्यानुगतं भवेत् ।तत्पार्श्वानुमतौ चान्यौ तत्पर्य्यन्तगतोऽपरः ॥
”इति भरतधृतमाञ्झः ॥
अन्यद्वास्तुशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
सितावरशाकः । इतिराजनिर्घण्टः ॥
(“शितिवारः शितिवरः स्मस्तिकः जुनिषणक्षः ।श्रावारकः सूचिपत्रः पर्णकः कुक्कुटः शिखा ॥
”इति भावप्रकाशस्य पूर्व्वखण्डे प्रथमे भागे ॥
)योगाङ्गासनविशेषः । तस्य त्वचणं आमनशब्देद्रष्टव्यम् ॥
स्वस्तिकः,
पुं,
 (स्वस्ति क्षेमं खायतीति । कै + कः)मङ्गलद्रव्यम् । तत्तु तण्डुलचूर्णनिर्म्मितत्रिकोणा-काराधिवासद्रव्यम् । चतुष्पयः । गृहभेदः ।इति मेदिनी ॥
पिष्टकविकारः । रततालिकः ।इति विश्वः ॥
जिनानां चतुर्व्विंशतिचिह्नान्त-र्गतचिह्नविशेषः । यथा, --“वृषो गजोऽश्वः प्लवगः क्रौञ्चोऽब्जं स्वस्तिकःशशी ।मकरः श्रीवत्सः खङ्गी महिषा सूकरस्तथा ॥
श्येनो वज्रं मृगच्छागौ नद्यावर्त्तो घटोऽपि च ।कूर्म्मो नीलोत्पलं शङ्खः फणी सिंहोऽर्हतांध्वजाः ॥
”इति हेमचन्द्रः ॥
रसोनकः । इति त्रिकाण्डशेषः । (सर्पफणा-स्थितनीलरेखाविशेषः । यथा, रामायणे ।१ । १९५ ।“शिरोभिः पृथुभिनीगा व्यक्तस्वस्तिकलक्षणैः ।वमन्तः पावकं घोरं ददंशुर्दशनैः शिलाः ॥
”)