स्वर्णमाक्षिकं (svarNamAkSikaM)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritस्वर्णमाक्षिकं, (स्वर्णवत् पीतं माक्षिकम् ।)स्वनामख्यात उपधातुः । तस्य नामानि गुणाश्च ।“स्वर्णमाक्षिकमाख्यातं तापिञ्जं मधुमाक्षिकम् ।तीक्ष्णं माक्षिकधातुश्च मधुधातुश्च स स्मृतः ॥
किञ्चित्सुवर्णसाहित्यात् स्वर्णमाक्षिकमीरि-तम् ।उपधातुः सुवर्णस्य किञ्चित्स्वर्णगुणान्वितम् ॥
तथा च काञ्चनाभावे दीयते स्वर्णमाक्षिकम् ।किन्तु तस्यानुकल्पत्वात् किञ्चिद्धीनगुणास्ततः ॥
न केवलं स्वर्णगुणा वर्त्तन्ते स्वर्णमाक्षिके ।द्रव्यान्तरस्य संसर्गात् सन्त्यन्येऽपि गुणास्ततः ॥
*सुवर्णमाक्षिकं स्वादु तिक्तं वृष्यं रसायनम् ।चक्षुष्यं वस्तिरुक्कण्ठपाण्डुमेहविषोदरम् ।अर्शः शोथं विषं कण्डुं त्रिदोषमपि नाश-येत् ॥
” * ॥
अशुद्धस्वर्णमाक्षिकस्य दोषमाह ।“मन्दानलत्वं बलहानिमुग्रांविष्टम्भितां नेत्रगदान् सकुष्ठान् ।मालां तथैव व्रणपूर्बिकाञ्चकुर्य्यादशुद्धं खलु माक्षिकञ्च ॥
” * ॥
तद्दोषशान्त्यर्थं शोधनमाह ।“माक्षिकस्य त्रयो भागा भागैकं सैन्धवस्य च ।मातुलुङ्गद्रवैर्व्वाथ जम्बीरस्य द्रवैः पचेत् ॥
चालयेल्लोहजे पात्रे यावत् पात्रं सुलोहितम् ।भवेत्ततस्तु संशुद्धिं स्वर्णमाक्षिकमृच्छति ॥
” * ॥
तन्मारणं थथा, --“कुलत्थस्य कषायेण घृष्ट्वा तैलेन वा पुटेत् ।”तैलेनैवाजमूत्रेण म्रियते स्वर्णमाक्षिकम् ॥
इति भावप्रकाशः ॥
(तथास्य शोधनं यथा, --“स्वर्णमाक्षिकचूर्णन्तु वस्ते बद्ध्वा विपाचयेत् ।कालमाविषशालिञ्च क्वाथे दौलाविधानतः ।तदधः पतितं शस्तमेवं शुध्यति माक्षिकम् ॥
”इति वैद्यकरसेन्द्रसारसंग्रहे जारणमारणाधि-कारे ॥
)
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.