स्वर्ण (svarNa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishस्वर्ण - svarNa - - gold
सुवर्णकार - suvarNakAra - - goldsmith
स्वर्णपदक - svarNapadaka - - goldmedal
पारज् - pAraj - gold
वर्णि - varNi - gold
ऋक्थ - Rktha - - gold
गर्मुत् - garmut - - gold
द्रू - drU - - gold
ककन्द - kakanda - - gold
सुरभि - surabhi - - gold
अग्नि - agni - - gold
अवष्टम्भ - avaSTambha - - gold
कन्दल - kandala - - gold
काचिघ - kAcigha - - gold
टु - Tu - - gold
दलप - dalapa - - gold
तार्क्ष्य - tArkSya - - gold
तवीष - tavISa - - gold
धत्तूर - dhattUra - - gold
पीयु - pIyu - - gold
स्वर्ण - svarNa - - gold
स्वर्ण - svarNa - - particular fire
स्वर्ण - svarNa - - kind of red chalk
स्वर्ण - svarNa - - kind of plant
स्वर्ण - svarNa - - gold
सुवर्णकार - suvarNakAra - - goldsmith
स्वर्णपदक - svarNapadaka - - goldmedal
पारज् - pAraj - gold
वर्णि - varNi - gold
ऋक्थ - Rktha - - gold
गर्मुत् - garmut - - gold
द्रू - drU - - gold
ककन्द - kakanda - - gold
सुरभि - surabhi - - gold
अग्नि - agni - - gold
अवष्टम्भ - avaSTambha - - gold
कन्दल - kandala - - gold
काचिघ - kAcigha - - gold
टु - Tu - - gold
दलप - dalapa - - gold
तार्क्ष्य - tArkSya - - gold
तवीष - tavISa - - gold
धत्तूर - dhattUra - - gold
पीयु - pIyu - - gold
Apte
Englishस्वर्णम् [svarṇam], [सुष्ठु अर्णो वर्णो यस्य]
Gold.
A golden coin.
A kind of red chalk (गौरिक)
असृक्क्षरन्ति धाराभिः स्वर्णधारा इवाचलाः 7.7.15.
A kind of plant (Mar. धोत्रा). -अङ्गः the Āragvadha tree.-अरिः sulphur. -कणः a kind of bdellium (Mar. कणगुग्गुळ).-कणः, -कणिका a grain of gold. -काय golden-bodied. (-यः) of Garuḍa. -कारः, -कृत् a goldsmith.-गर्भः (= हिरण्यगर्भः) of Brahmā. -गैरिकम् a kind of red chalk.
चूडः the blue jay.
a cock. -जम् tin. -दीधितिः fire. -द्वीपः of Sumātra. -धातुः red ochre.-नाभः ammonite (शालग्राम)
* 5.4.1. -पक्षः of Garuḍa. -पद्मा the celestial Ganges. -पाठकः borax.-पुष्पः the Champaka tree. -फला a kind of Musa (Mar. सोनकेळ). -बन्धः a deposit of gold. -बिन्दुः of Viṣṇu.
भूमिका Ginger.
Cassia bark (Mar. दालचिनी). -भृङ्गारः a golden vase. -माक्षिकम् a kind of mineral substance
ताम्रं लोहं च वङ्गं च काचं च स्वर्णमाक्षिकम् Śiva B.3.11. -यूथी, -यूथिका yellow jasmine
8.2.18. -रीतिः bell-metal. -रेखा, -लेखा a streak of gold. -रेतस् the sun. -वज्रम् a sort of steel. -वणिज्
a gold-merchant.
a money-changer. -वर्णा, -र्णम् turmeric.
Apte 1890
Englishस्वर्णं [सुष्ठु अर्णो वर्णो यस्य] 1 Gold.
2 A golden coin.
Comp.
अंगः the Āragvadha tree.
अरिः sulphur.
कणः,
कणिका a grain of gold.
काय a. golden-bodied. (
यः) N. of Garuḍa.
कारः,
कृत् a goldsmith.
गैरिकं a kind of red chalk.
चूडः {1} the blue jay. {2} a cock.
जं tin.
दीधितिः fire.
पक्षः N. of Garuḍa.
पद्मा the celestial Ganges.
पाठकः borax.
पुष्पः the Campaka tree.
बंधः a deposit of gold.
बिंदुः N. of Viṣṇu.
भृंगारः a golden vase.
माक्षिकं a kind of mineral substance.
यूथी
यूथिका yellow jasmine.
रेखा,
लेखा a streak of gold.
वणिज् m. {1} a goldmerchant. {2} a money-changer.
वर्णा turmeric.
Monier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
Englishस्वर्ण स्वर्ण, अम्, n. (contracted fr. सु-
वर्ण, q. v.), gold
a gold coin.
—स्वर्ण-कण,
अस्, m. a grain of gold
‘having golden grains or
seeds, ’ a kind of plant (= कण-गुग्गुलु).
—स्वर्-
ण-कणिका, f. a particle of gold, grain of gold.
—स्वर्ण-कदली, f. = सुवर्ण-कदली.
—स्वर्-
ण-काय, अस्, आ, अम्, golden-bodied
(अस्), m.
Garuḍa.
—स्वर्ण-कार, अस्, or स्वर्ण-कृत्, त्,
m. a gold-worker, goldsmith (forming a particular
caste).
—स्वर्ण-केतकी, f. a sort of Ketakī tree
with golden-coloured or yellow blossoms.
—स्वर्ण-
क्षीरी, f. ‘having gold-like milk or sap, ’ a kind of
Soma or moon-plant with yellow juice (used for
medicinal purposes and said to be brought from the
Himālaya mountains
cf. हिमा-वती).
—स्वर्ण-
गैरिक, अम्, n. a kind of yellow ochre or red
chalk.
—स्वर्ण-ग्राम, N. of a country situated
to the east of Dacca.
—स्वर्ण-ग्रीवा, f. ‘golden-
necked, ’ N. of a river issuing from the eastern side
of the Nāṭaka mountain.
—स्वर्ण-चूड, अस्, m.
‘golden-crested, ’ the blue jay
a cock.
—स्वर्ण-ज,
अम्, n. ‘gold-produced, ’ the metal tin.
—स्वर्ण-
जीवन्ती, f. a kind of plant (= तृण-ग्रन्थि)।
—स्वर्ण-दीधिति, इस्, m. ‘golden-rayed, ’ fire.
—स्वर्ण-द्रु, उस्, m. a kind of tree with yellow
blossoms (= आरग्-बध).
—स्वर्ण-पक्ष, अस्,
m. ‘golden-winged, ’ Garuḍa.
—स्वर्ण-पद्मा, f.
‘bearing golden lotuses, ’ the celestial Ganges.
—स्वर्-
ण-पाठक, अस्, m. borax (= टङ्कण).
—स्वर्ण-
पारेवत, अम्, n. a kind of tree (= महा-पारे-
वत).
—स्वर्ण-पुष्प, अस्, ई, अम्, having golden-
coloured flowers or yellow blossoms
(अस्), m. the
tree Ārag-badha
the Campaka tree
(आ), f. the
gum-arabic tree and other plants, = कलि-कारी
=
स्वर्णुली
= सातला
(ई), f. the tree Ārag-badha
the golden Ketakī tree
a sort of moon-plant.
—स्वर्ण-प्रस्थ, N. of an island.
—स्वर्ण-
फला, f. ‘having golden fruit, ’ a kind of plant.
—स्वर्ण-बणिज्, क्, m. a gold-merchant, money-
changer.
—स्वर्ण-बन्ध or स्वर्ण-बन्धक,
अस्, m. a deposit of gold.
—स्वर्ण-भृङ्गार, अस्,
m. a golden vase
a kind of plant (= स्वर्ण-
भृङ्गराज).
—स्वर्ण-महा, f. a particular river
(mentioned in the eighty-second chapter of the
Kālikā-Purāṇa).
—स्वर्ण-माक्षिक, अम्, n. a
mineral substance (= सुवर्ण-म्°, q. v.).
—स्वर्ण-
यूथी or स्वर्ण-यूथिका, f. yellow jasmine.
—स्वर्-
ण-रेखा, f. a streak of gold
N. of a woman.
—स्वर्ण-लता, f. ‘golden creeper, ’ a kind of plant
(= ज्योतिष्मती).
—स्वर्ण-वर्ण, अस्, आ, अम्,
gold-coloured
(आ), f. turmeric.
—स्वर्ण-वल्कल,
अस्, m. ‘having golden bark, ’ the plant Bignonia
Indica.
—स्वर्ण-वल्ली, f. a kind of plant (=
रक्त-फला).
—स्वर्ण-विन्दु, उस्, m. a spot of
yellow or gold
‘having a gold mark or dot, ’ epithet
of Viṣṇu.
—स्वर्णविन्दु-तीर्थ, अम्, n., N. of a
Tīrtha.
—स्वर्ण-शृङ्ग, अस्, ई, अम्, golden-horned.
—स्वर्ण-शेफालिका, f. a kind of yellow Śephā-
likā
the tree Cassia Fistula (= आरग्-बध)।
—स्वर्णाङ्ग (°ण-अङ्°), अस्, m. ‘golden-bodied, ’
the Ārag-badha tree.
—स्वर्णारि (°ण-अरि), इस्, m.
‘enemy to gold, ’ sulphur.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiस्वर्णम्
- सुष्ठु अर्णो वर्णो यस्य
सोना
स्वर्णम्
- सुष्ठु अर्णो वर्णो यस्य
सोने का सिक्का
Anekartha-Dvani-Manjari
Sanskritअष्टापद
क्ली
अष्टापद, स्वर्ण, सारिफल, कृषिजाति
शरभोऽष्टापदश्चैव स्वर्णमष्टापदं मतम् ।
अष्टापदं सारिफलं कृषिजातिरुदाहृता ॥ ९८ ॥
verse 1.1.1.98
page 0007
चन्द्र
पु
चन्द्र, शशाङ्क, स्वर्ण
शशाङ्कस्वर्णयोश्चन्द्रः किटिः सूकर-लोहयोः ॥ १७ ॥
verse 3.1.1.17
page 0014
Indian Epigraphical Glossary
Englishअभिधानचिन्तामणिः
Sanskritस्याद्रूप्यं कलधौतताररजतश्वेतानि दुर्वर्णकं
खर्जूरं च हिमांशुहंसकुमुदाभिख्यं सुवर्णं पुनः ।
स्वर्णं हेमहिरण्यहाटकवसून्यष्टापदं काञ्चनं
कल्याणं कनकं महारजनरैगाङ्गेयरुक्माण्यपि ॥ १०४३ ॥
कलधौतलोहोत्तमवह्निबीजान्यपि गारुडं गैरिकजातरूपे ।
तपनीयचामीकरचन्द्रभर्मार्जुननिष्ककार्तस्वरकर्बुराणि ॥ १०४४ ॥
जाम्बूनदं शातकुम्भं रजतं भूरि भूत्तमम् ।
रूप्य (क्ली), कलधौत (क्ली), तार (क्ली), रजत (क्ली), श्वेत (क्ली), दुर्वर्णक (क्ली), खर्जूर (क्ली), हिमांश्वाह्वय (क्ली), हंसाह्वय (क्ली), कुमुदाह्वय (क्ली), सुवर्ण (पुंक्ली), स्वर्ण (पुंक्ली), हेमन् (क्ली), हेम (पुंक्ली), हिरण्य (पुंक्ली), हाटक (पुंक्ली), वसु (क्ली), अष्टापद (पुंक्ली), काञ्चन (क्ली), कल्याण (क्ली), कनक (क्ली), महारजन (क्ली), रै (पुंस्त्री), गाङ्गेय (क्ली), रुक्मन् (क्ली), कलधौत (क्ली), लोहोत्तम (क्ली), वह्निबीज (क्ली), गारुड (क्ली), गैरिक (क्ली), जातरूप (क्ली), तपनीय (क्ली), चामीकर (क्ली), चन्द्र (पुंक्ली), भर्मन् (क्ली), अर्जुन (क्ली), निष्क (क्ली), कार्तस्वर (क्ली), कर्बुर (क्ली), जाम्बूनद (क्ली), शातकुम्भ (क्ली), रजत (क्ली), भूरि (क्ली), भूत्तम (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritहेमन्
हेमन्, स्वर्ण, जातरूप, सुवर्ण, भर्मन्, रुक्म, हाटक, शातकुम्भ, गाङ्गेय, गैरिक, भूरि, चन्द्र, रै, कल्याण, निष्क, अष्टापद, जाम्बूनद, हिरण्य, कनक, महारजत, काञ्चन, कार्तस्वर, चामीकर, कर्बुर, तपनीय
हेम स्वर्णं जातरूपं सुवर्णं,
भर्मं रुक्मं हाटकं शातकुम्भम् ।
गाङ्गेयं स्याद्गैरिकं भूरि चन्द्रं,
राः कल्याणं निष्कमष्टापदं च ॥ १७३ ॥
जाम्बूनदं हिरण्यं कनकमहारजतकाञ्चनानि स्युः ।
कार्तस्वरचामीकरकर्बुरतपनीयनामानि ॥ १७४ ॥
verse 2.1.1.173
page 0022
नाममाला
Sanskritहेमन्, अष्टापद, स्वर्ण, कनक, अर्जुन, काञ्चन, सुवर्ण, हिरण्य, भर्म, जातरूप, हाटक, तपनीय, कलाधौत, कार्तस्वर, शिलोद्भव
हेम चाष्टापदं स्वर्णं कनकार्जुनकाञ्चनम् ।
सुवर्णं हिरण्यं भर्मं जातरूपं च हाटकम् ॥ ९३ ॥
तपनीयं कलाधौतं कार्तस्वरशिलोद्भवम् ।
verse 0.1.1.93
page 0047
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritस्वर्णं, (सुष्ठु अर्णो वर्णो य स्य ।) सुवर्णम् ।धुस्तूरः । इत्यमरः । २ । ९ । ९४ ॥
गौरसुवर्ण-शाकम् । नागकेशरम् । इति राजनिर्घण्टः ॥
* ॥
स्वर्णस्योत्पत्तिर्यथा, --“एकदा सर्व्वदेवाश्च समूबुः स्वर्गसंसदि ।तत्र कृत्वा च नृत्यञ्च गायन्त्यप्सरसां गणाः ॥
विसोक्य रम्भां सुश्रोणीं सकामो वह्निरेव च ।पपात वीर्य्यं चच्छाद लज्जया वाससा तथा ॥
उत्तलौ स्वर्णपुञ्जश्च वस्त्रं क्षिप्त्वा ज्वलत्प्रभः ।क्षणेन वर्द्धयामास स सुमेरुर्बभूव ह ॥
हिरण्यरेतसं वह्निं प्रवदन्ति मनीषिणः ॥
”इति ब्रह्मवैवंर्त्ते श्रीकृष्णजन्मखण्डे १३१ । ३३-३७ ॥
तस्य गुणाः ।“सुवर्णं तिक्तमधुरं कषायं गुरु लेखनम् ।हृद्यं रसायनं बल्यं चक्षुष्यं कान्तिदं शुचि ॥
आयुर्मेधावयःस्थैर्य्यवाग् विशुद्धिद्यतिप्रदम् ।क्षयोन्मादगदार्त्तानां शमनं परमुच्यते ॥
”इति राजवल्लभः ॥
* ॥
सुवर्णस्य शोधनमारणविधिर्यथा । मारणाययोग्यं सुवर्णमाह ।“दाहे रक्तं सितं छेदे निकषे कुङ्कुमप्रभम् ।तारशुक्लाग्निभं स्निन्धं कोमलं गुरु हेम सत् ॥
”सत् उत्तमम् ।“तच्छेतं कठिनं रूक्षं विवर्णं समलं दलम् ।दाहे च्छेदेऽसितं श्वेतं कषे स्फुटलघु त्यजेत् ॥
”अथ शोधनविधिः ।“पत्तलीकृतपत्राणि हेम्नो वह्नौ प्रतापयेत् ।निषिञ्चेत्तप्ततप्तानि तैले तक्रे च काञ्जिके ॥
गोमूत्रे च कुलत्थानां कषाये तु त्रिधा त्रिधा ।एवं हेम्नः परेषाञ्च धातूनां शोधनं भवेत् ॥
” * ॥
अथाशुद्धस्य सुवर्णस्य दोषमाह ।“बलं सवीर्य्यं हरते नराणांरोगतजं पोषयतीह काये ।असौख्यकार्य्ये च सदा सुवर्ण-मशुद्धमेतन्मरणञ्च कुर्य्यात् ॥
”अथ स्वर्णमारणविः ।“स्वर्णस्य द्विगुणं सूतमम्लेन सह मर्दयेत् ।तद्गोलकसमं गन्धं निदध्यादधरोत्तरम् ॥
”स्वर्णस्य अतितनूकृतपत्रस्य । गन्धं गन्धकचूर्णम् ।“गोलकञ्च ततो रुद्ध्वा सरावदृढसंपुटे ॥
त्रिंशद्वनोपलैर्दद्यात् पुटान्येवं चतुर्द्दश ।निरुत्थं जायते भस्म गन्धो देयः पुनः पुनः ॥
”रुद्ध्वा सवस्त्रकुष्टितचिक्वणमृत्तिकया । वनो-पलः गोइटा इति लोके । निरुत्थं यत् पुनर्नजीवति ॥
* ॥
अथान्यप्रकारः ।“काञ्चने गलिते नागं षोडशांशेन निःक्षिपेत् ।चूर्णयित्वा तथाम्लेन घृष्ट्वा कृत्वा तु गोलकम् ॥
गोलकेन समं गन्धं दत्त्वा चैवाधरोत्तरम् ।सरावसंपुटे धृत्वा पुटे त्रिशद्धनोपलैः ॥
एवं सप्तपुटैर्हेम निरुत्थं भस्म जायते ।अत्रापि पूर्व्ववद्गन्धः प्रदातव्यः पुनः पुनः ॥
काञ्चनारिरसैर्घृष्ट्वा समसूतकगन्धयोः ।कज्जलीहेमपत्राणि लेपयेत् समया तथा ॥
काञ्चनारित्वचः कल्कैर्मूषायुग्मं प्रकल्पयेत् ।धृत्वा तत् संपुटे गोलं मृन्मूषासंपुटे च तत् ॥
निधाय सन्धिरोधञ्च कृत्वा संशोष्य गोलकम् ।वह्निं खरतरं कुर्य्यादेवं दद्यात् पुटत्रयम् ॥
निरुत्थं जायते भस्म सर्व्वकर्म्मसु योजयेत् ।काञ्चनारिप्रकारेण लाङ्गलीं हन्ति काञ्चनम् ॥
णाङ्गली करिहारी ।ज्वालामुखी तथा हन्यात्तथा हन्ति मनःशिला ।शिलासिन्दूरयोश्चूर्णसमयोरर्कदुग्धकैः ॥
सप्तधा भावनां दद्याच्छोषयेच्च पुनः पुनः ।ततस्तु गलिते हेम्नि कल्कोऽयं दीयते समः ॥
पुनर्धमेदतितरां यथा कल्को विलीयते ।एवं बेलात्रयं दद्यात् कल्कं हेममृतिर्भवेत् ॥
एवं मारितस्य सुवर्णस्य गुणाः ।सुवर्णं शीतलं वृष्यं बल्यं गुरु रसायनम् ।स्वादु तिक्तञ्च तुवरं पाके च स्वादु पिच्छिलम् ।पवित्रं वृंहणं नेत्र्यं मेघास्मृतिमतिप्रदम् ॥
हृद्यमायुष्करं कान्तिवाग्विशुद्धिस्थिरत्वकृत् ।विषद्वयक्षयोन्मादत्रिदोषज्वरशोषजित् ॥
”वृष्यं वृषाय कामुकाय हितम् ॥
* ॥
असम्यङ्मारितं स्वर्णं बलं वीर्य्यञ्च नाशयेत् ।करोति रोमान्पृत्युञ्च तद्धन्याद् यत्नतस्ततः ॥
”इति भावप्रकाशः ॥
अन्यत् सुवर्णशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
वाचस्पत्यम्
SanskritBurnouf
Frenchस्वर्ण स्वर्ण (pour सुवर्ण) or.
स्वर्णकाय Garuḍa.
स्वर्णकार (कृ) orfèvre.
स्वर्णकृत् (कृ) orfèvre.
स्वर्णक्षीरी esp. de plante médicinale.
स्वर्णगैरिक ocre d'or.
स्वर्णचूड geai bleu.
स्वर्णज (जन्) étain.
स्वर्णदीधिति Agni
le feu.
स्वर्णपक्ष Garuḍa.
स्वर्णपद्मा (पद्म lotus) le Gange céleste, aux lotus
d'or.
स्वर्णपुष्प le champaca, bot. -- M. et [ई] cassia
fistula, bot. -- F. [आ] mimosa arabica, bot. -- F. [ई] esp.
d'asclepias.
स्वर्णयूथी jasmin jaune.
स्वर्णवर्णा curcuma longa, bot.
स्वर्णवल्कल bignonia indica.
स्वर्णविन्दु Viṣṇu.
स्वर्णसेफालिका cassia fistula.
स्वर्णारि (अरि) soufre.
Stchoupak
Frenchस्वर्ण-
nt. or
poids (d'un karṣa) d'or
sorte de crayon rouge
d'arbre ou de plante. -- Cf. -सुवर्ण-।
°कार- orfèvre.
°चूड- d'un roi.
°चूल- = सुवर्ण°।
°द्वीप- = सुवर्ण°।
°नाभ- ammonite
d'un Mantra.
°पुङ्ख- a. empenné d'or
flèche empennée d'or.
°प्रस्थ- d'un Upadvīpa.
°मूल- d'une montagne.
°यूथी- = सुवर्ण°।
°रेखा- d'une Vidyādharī
raie d'or (sur la pierre de touche).
°रोमन्- d'un prince.
°लाभ- d'un Mantra (= °नाभ-).
°शिख- = °चूल-।
°ष्ठीविन्- = सुवर्ण°।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
