| YouTube Channel

स्वन (svana)

 
शब्दसागरः
English
स्वन
m.
 (-नः) Sound in general.
E.
 स्वन् to sound,
aff.
 अप् ।
Capeller Eng
English
1 स्वन॑
m.
 sound, roar, thunder, in l. l. any kind of sound
or noise.
2 स्व॑न
m.
 roaring water.
Yates
English
स्वन (नः) 1.
m.
 Sound in general.
Spoken Sanskrit
English
स्वन - svana -
adj.
 - ill-sounding
स्वन - svana -
m.
 - particular fire
स्वन - svana -
m.
 - roar
स्वन - svana -
m.
 - sound
स्वन - svana -
m.
 - roaring water
स्वन - svana -
m.
 - noise
Wilson
English
स्वन r. 1st. cl. (स्वनति)
1 To sound.
2 (स्वनयति) To dress, to adorn.
With वि or अव prefixed, in a limited sense, the initial is changed, (अवष्वणति or विष्वणति) To make a noise whilst eating.
स्वन
m.
 (-नः) Sound in general.
E.
 स्वन to sound,
aff.
 अप्.
Apte
English
स्वनः [svanḥ], [स्वन्-अप्] Sound, noise
शिवाघोरस्वनां पश्चाद् बुबुधे विकृतेति ताम्
R.*
 12.39
शङ्खस्वनः
&c.
Comp.
 -चक्रः a manner of coitus. -उत्साहः a rhinoceros.
Apte 1890
English
स्वनः [स्वन्-अप्] Sound, noise
शिवाघोरस्वनां पश्चाद् बुबुधे विकृतेति तां R. 12, 39
शंखस्वनः &c.
Comp.
उत्साहः a rhinoceros.
Monier Williams Cologne
English
स्वन॑
m.
 (ifc. f(ऊ). ) sound, noise (in the older language applied to the roar of wind, thunder, water
&c.
in later l° to the song of birds, speech, and sound of any kind
cf.
Naigh.
 i, 11),
RV.
&c.
&c.
a partic. Agni,
MBh.
(स्व॑न), roaring water,
VS.
TBr.
स्वन॑
mfn.
 ill-sounding,
L.
Monier Williams 1872
English
स्वन, अस्, m. sound, noise
voice, speech (in
Naigh. I. 11. enumerated among the वाङ्-नामानि).
—स्वन-चक्र, अस्, m. a particular form of sexual
union.
—स्वन-दुह्, see Vopa-deva III. 165.
—स्व-
न-वत्, आन्, अती, अत्, having sound, sounding, thun-
dering.
—स्वनोत्साह (°न-उत्°), अस्, m. a rhinoceros
(= गण्डक
also read शनोत्साह).
Macdonell
English
स्वन svan-á,
m.
 roar (in V. of wind, water, 🞄fire, etc.)
C.: sound (of every kind), crash 🞄(of thunder), rumbling (of a chariot), murmur 🞄(of a crowd), roar (of animals), tone (of 🞄musical instruments), song (of birds): -vat, 🞄a. sounding, resounding.
Benfey
English
स्वन स्वन् + अ,
m.
 Sound, Nal. 25, 5.
--
Comp.
कर-,
m.
 the sound produced
by clapping the hands, Rām. 5, 83, 5.
दुस्-,
adj.
 sounding disagreeably, MBh.
5, 7241.
मञ्जु-,
adj.
 ,
f.
 ना, sweet-
sounding, Vikr. 60, 12.
महा-, I.
adj.
loud-sounding, Nal. 21, 5.
II.
m.
 1.
a loud sound. 2. a kind of drum.
महा-मेघ-,
adj.
 having the sound
of a large cloud, Indr. 1, 5. -- Cf. Lat.
sonus.
Hindi
Hindi
ध्वनि
Apte Hindi
Hindi
स्वनः
पुं*
 - स्वन् + अप्
"शब्द, कोलाहल"
L R Vaidya
English
svana {% m. %} Sound, noise, मनोभिरामाः शृण्वंतौ रथनेमिस्वनोन्मुखैः R.i.39.
Bopp
Latin
स्वन m. (r. 1. स्वन् s. अ) sonus, sonitus, strepitus. N. 21.
5. 25. 5.
Lanman
English
svaná, m. sound
roar (of wind).
[√svan.]
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 स्वन्
मूलधातुः:
 स्वन
धात्वर्थः:
 अवतंसने
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 स्वनति
अनुबन्धादिविशेषः:
 फणादिः, घटादिः च
धातुः:
 स्वन्
मूलधातुः:
 स्वन
धात्वर्थः:
 शब्दे
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 परस्मैपदी
रूपम्:
 स्वनति
अनुबन्धादिविशेषः:
 फणादिः
Sanskrit Tibetan
Tibetan
skad snyan
१) कलस्वर २) कोलाहल ३) स्वन
khrol
१) मुखरा २) स्वन
sgra
१) ° कार २) गीत ३) ग्रहन ४) घोष ५) टंकार ६) ध्वनि ७) नाद ८) निर्घोष (?) ९) निर्णाद १०) प्रणाद ११) प्रतिध्वनि १२) रुत १३) वचन १४) वर्ण १५) शब्द १६) स्फोट १७) स्वन १८) स्वर १९)
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
शब्दो निनादो निर्घोषः स्वानो ध्वानः स्वरो ध्वनिः ।
निह्रादो निनदो ह्रादो निस्वानो निस्वनः स्वनः ॥ १३९९ ॥
रवो नादः स्वनिर्घोषः संव्याङ्भ्यो राव आरवः ।
क्वणनं निक्वणः क्वाणो निक्वाणश्च क्वणो रणः ॥ १४०० ॥
-wordlist-
शब्द (पुं), निनाद (पुं), निर्घोष (पुं), स्वान (पुं), ध्वान (पुं), स्वर (पुं), ध्वनि (पुं), निह्राद (पुं), निनद (पुं), ह्राद (पुं), निस्वान (पुं), निःस्वन (पुं), स्वन (पुं), रव (पुं), नाद (पुं), स्वनि (पुं), घोष (पुं), संराव (पुं), विराव (पुं), आराव (पुं), आरव (पुं), क्वणन (क्ली), निक्वण (पुं), क्वाण (पुं), निक्वाण (पुं), क्वण (पुं), रण (पुं)
Mahabharata
English
Svana, name of a fire. § 490 (Āṅgirasa): III, 219, 14144.
पुराणम्
English
स्वन / SVANA. Son of the agni (fire) called satya. It is said that this agni is the agent which causes disease to living things. This agni got the name svana because human beings produce svana (pitiable cry) when they are afflicted by diseases. (M.B. Vana Parva, Chapter 219, Verse 15).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्वन, ण शब्दे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-पर०-अक०-सेट् ।) वकारयुक्तः । स्वेनतुःसस्वनतुः । अत्र स्वन ण स्वन च इत्युभयपाठोलेखकप्रमादकृतः । इति दुर्गादासः ॥
स्वन, त् क ध्वाने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदन्तचुरा०-पर०-अक०-सेट् ।) वकारयुक्तः । स्वन-यति । इति दुर्गादासः ॥
स्वन, मि तंसने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-पर०-अक०-सेट् ।) वकारयुक्तः । शब्दे इत्यनु-वर्त्तते । तंसने भूषणे कर्त्तरि शब्देऽर्थेऽयमि-त्यर्थः । स्वेनतुः सस्वनतुर्नूपुरौ । मि, स्वनयतिस्वानयति कङ्कणं बधूः । अन्यत्र स्वानयतिघण्टां जनः । इति दुर्गादासः ॥
स्वनः,
पुं,
 (स्वननमिति । स्वन शब्दे + “स्वनह-सोर्व्वा ।” ३ । ३ । ६२ । इति अप् ।) शब्दः ।इत्यमरः । १ । ७ । २२ ॥
(यथा, महाभारते ।१ । १२३ । ४६ ।“श्राकाशे दुन्दुभीनाञ्च बभूव तुमुलः स्वनः ॥
”)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
स्वन शब्दे
भ्वा०
पर०
 अक० सेट् । स्वनति अस्वनीत् अस्वा-नीत् । फणा० स्वेनतुः सस्वनतुः । अयं भूषणे वा घटा०(स्वा)स्वनयति ।
स्वन ध्वाने अद०
चु०
उभ०
 अक० सेट् । स्वनयति--ते असस्वनत्--त ।
स्वन
पु०
 स्वन + अप् । शब्दे अमरः ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“स्वन शब्दे”@} 2 फणादिः।
सर्वाण्यपि रूपाणि ध्वनतिवत् 3 ज्ञेयानि।
स्वनः, 4 स्वानः, प्रस्वनी, 5 प्रस्वानः, 6 निस्वनः-निस्वानः, 7 स्वान्तम्, 8 स्वनितो-मृदङ्गः, 9 आस्वानितम्- आस्वनितः इति विशेषरूपाणि।
ण्यन्तात् शतरि- 10 स्वनयन्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१९८२)
02
=>
 (१-भ्वादिः-८२७। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 (९४०)
04
=>
 [[१०। ‘स्वनहसोर्वा’ (३-३-६२) इति अप्प्रत्ययो भवति विकल्पेन। अबभावे घञ्। घञ्पक्षे स्वानः इति। उपसृष्टात्तु प्रस्वानः इत्येव।]]
05
=>
 [पृष्ठम्१४०३+ २९]
06
=>
 [[१। ‘नौ गदनदपठस्वनः’ (३-३-६४) इति निशब्द उपपदे वा अप्प्रत्ययः। तेन रूपद्वयम्।]]
07
=>
 [[२। ‘क्षुब्धस्वान्त--’ (७-२-१८) इत्यादिना निष्ठायामनिट्त्वं निपात्यते, मनोऽभिधीयते चेत्। अन्यत्र स्वनितो मृदङ्गः। इदं च ण्यन्तात् निष्ठायामिति केचित्।]]
08
=>
 [[आ। ‘रामस्वनितसङ्काशः स्वान इत्यवदत् स ताम्।।’ भ। का। ५-५५।]]
09
=>
 [[३। आङ्पूर्वादस्मात् ‘रुष्यमत्वरसंघुषास्वनाम्’ (७-२-२८) इति निष्ठायामिड्- विकल्पः। आङ्पूर्वस्य स्वनेर्मनोऽभिधानेऽपि परत्वादयं विकल्पः
\n\n ‘क्षुब्धस्वान्त--’ (७-२-१८) इति निपातनं बाधते।]]
10
=>
 [[B। ‘…स नन्दसूनुः स्वनयन् कलापम्।।’ धा। का। २-१३।]]
1 {@“स्वन अवतंसने”@} 2 घटादिः।
‘दुर्गः एवं पठति’ इति स्वामी।
3 विष्वणः, ‘वेश्च स्वनो भोजने’ 4 इति भोजनार्थे स्वनतेः सकारस्य मूर्द्धन्यादेशे रूपमेवम्।
अवतंसनार्थे घटादौ मित्त्वार्थं पुनः पाठः।
तेन ण्यन्ते सर्वत्र ह्रस्वः इति विशेषः।
सर्वाण्यपि रूपाणि ध्वनतिवत् 5 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१९८३)
02
=>
 (१-भ्वादिः-८१७। सक। सेट्। पर।)
03
=>
 [[C। ‘अविषीदन्नवष्टब्धान् व्यष्टभ्नान्नरविष्वणान्।।’ भ। का। ९-७२।]]
04
=>
 (८-३-६९)
05
=>
 (९४०)
Capeller
German
स्वन॑
m.
 Schall, Ton, Geräusch, Gebrause,
Gebrumme, Geheul, Gesang.
Grassman
German
svaná, m., 1〉 Rauschen des Regens, des Feuers
2〉 Brausen das Meeres
3〉 Brausen oder Donnern der Maruts
4〉 Donner, pl. Gewitter
5〉 Toben des Dämons, des Gottlosen. — Vgl. vā́ta-svana.
-ás 1〉 vṛṣṭés {753, 3}. — 2〉 síndhos ūrmés {762, 1}. — 3〉 {143, 5}
{441, 5}
{782, 6}. — 2〉 4〉 {901, 3}.
-ā́t 1〉 {94, 11} (agnés). — 3〉 {38, 10}. — 4〉 {468, 4}
{853, 5}. — 5〉 áhes {52, 10}
áraruṣas {741, 5}.
-é 3〉 {414, 3}.
-ā́s 4〉 {829, 5}.
Burnouf
French
स्वन स्वन
m.
 son, bruit.
स्वनयामि (c. de स्वन्) faire résonner, faire retentir.
Résonner.
स्वनि
m.
 son, bruit.
स्वनित pp. de स्वन्। -- S.
n.
 son, bruit, retentissement.
Stchoupak
French
स्वन-
m.
 son, bruit (chant, parole, etc.)
-वन्त्- a. qui retentit
-इत- nt. = स्वन-।