स्वत्व (svatva)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 स्वत्व n.
  (-त्वं)
	 1. Self-existence,  independent being or condition. 
	 2. Own
right or property,  ownership,  proprietary right,  (in law.)
 E.
  स्व
own,  and त्व aff.
   of the abstract
 also स्वत्ता ।

Yates

English

 स्व-त्व (त्वं) 1.
n.
  Self-existence
 inde-
pendence
 own property.

Spoken Sanskrit

English

स्वत्व 	-	 svatva 	-	 m.
  	-	  owner
स्वत्व 	-	 svatva 	-	 n.
  	-	  relationship to one's self
स्वत्व 	-	 svatva 	-	 n.
  	-	  proprietary right to
स्वत्व 	-	 svatva 	-	 n.
  	-	  independence
स्वत्व 	-	 svatva 	-	 n.
  	-	  property in
स्वत्व 	-	 svatva 	-	 n.
  	-	  self-existence
स्वत्व 	-	 svatva 	-	 n.
  	-	  title

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 स्वत्व
n.
  (-त्वं)
1 Self-existence,  independant being or condition. 
2 Own right or property,  ownership,  proprietary right.
E.
  स्व own,  and त्व aff.
   of the abstract
 also स्वत्ता.

Apte

English

स्वत्वम् [svatvam],  1 Self-existence.

Ownership,  proprietory right. Comp.
   -निवृत्तिः,  -हानिः loss of proprietory right. -बोधनम् proof of ownership. -हेतुः cause of proprietory right.

Apte 1890

English

 स्वत्वं 1 Self-existence. 
2 Ownership,  proprietory right. 

Monier Williams Cologne

English

 स्व—त्व॑ n.
  proprietary right to,  property in (loc.  ),  Kathās.
 
 BhP.
  

 self-existence,  independence,  Kāṭh.
 
 MaitrS.

 relationship to o°'s self,  MW.
  

Benfey

English

 स्वत्व स्व + त्व,  n.
 
 1. Self-existence.
 2. Independence.
 3. Ownership,  pro-
prietary right.

Apte Hindi

Hindi

स्वत्वम्
नपुं*
   - स्व + त्व
अपनी विद्यमानता

स्वत्वम्
नपुं*
   - स्व + त्व
"स्वामित्व,  स्वामित्व के अधिकार"

L R Vaidya

English

 sva-tva {% n. %} 1. self-existence
 2. ownership (in law).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 स्वत्वं,  क्ली,
   (स्वस्य भावः । स्व + त्व ।) शास्त्र-सम्मतयथेष्टविनियोगार्हत्वम् । सप्तपदार्थाति-रिक्तपदार्थः । निरूपकतासम्बन्धेन स्वामित्वम् ।यथा । स्वत्वञ्च यथेष्टविनियोगार्हत्वेन शास्त्र-बोधितत्वमिति प्राञ्चः ॥
 अतिरिक्तपदार्थ इतिशिरोमणिः ॥
 स्वामित्वञ्च तन्निरूपकत्वम् ।निरूपकतया तदेव वा । तच्च द्रव्यगतं गुण-गतञ्च द्रव्यस्य दानादिश्रुतेः । नीलं बा वृषमुत्-सृजेदित्यादौ लौहित्यादिगुणविशिष्टपारिमा-षिकनीलवृषोत्सर्गश्रुतेश्च । वस्तुतस्तु आत्म-समवेतं स्वामित्वमेवातिरिक्तपदार्थः । विक्रय-दानादीनां तन्नाशकत्वे क्रयप्रतिग्रदादीनाञ्चतद्धेतुत्वे सम्बन्धलाघवसम्भवात् तदेव निरूप-कतया स्वत्वव्यवहारहेतुः । अतएव निबन्धादौभाविन्यपि स्वत्वमिति । अन्यथा प्रतिमासं प्रति-वर्षंवा देयत्वेन प्रतिश्रुतधाम्यादिरूपस्य भावित्वेतत्र तदुत्पत्त्यनुपपत्तेरिति चूडामणिसम्मतोलीलावतीरहस्यपन्थाः सम्नीचीनः । तत्र स्वत्व-धारावारणाय सजातीयस्वत्वं प्रतिस्वत्वं विरोधिसजातीयमिति करणात् पराजितनृपतिराज्या-न्तर्व्वर्त्तितत्तत्पुरुषीयक्र मागतस्थावरादौ जया-दिना जेतुर्नृपतेः करग्रहणोपयोगिस्वत्वोत्पादेतथा क्रीते अतिगृहीतराज्यान्तर्व्वर्त्तिनि तादृश-स्थावरादौ च क्रेत्रादेः क्रयाद्यधीनस्वत्वोत्-पादेऽपि न व्यभिचार इति संक्षेपः । इतिदायभागटीकायां श्रीकृष्णतर्कालङ्कारः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 स्वत्व न०
  स्वस्य भावः त्व । द्रव्याणां यथेष्टक्रयविक्रयादिक्रि-यासु विनियोजके १ धर्मभेदे २ स्वाभित्वे च,  तच्च सम्बन्ध-भेदेन द्रव्यगतमात्मगतञ्च । स्वत्वपदार्थस्तु दायभा० टोकायांश्रीकृष्णतर्कालङ्कारेण निरूपितो यथा“स्वत्वञ्च यथेष्टविनियोगार्हत्वेन शास्त्रबोधितत्वमितिप्राञ्चः । अतिरिक्तः पदार्थ इति शिरोमणिः । स्वामि-त्वञ्च तन्निरूपक्तत्वं निरूपकतया तदेव वा तच्च द्रव्यगतंगुणगतञ्च द्रव्यस्य दानादिश्रुतेः नीलं वा वृषमुत्सृजे-दित्यादौ लौःहत्यादिगुणावशिष्टपारिभाषिकनीलवृषोत्-सर्गश्रुतेश्च । वस्तुतस्तु आत्मसमवत स्वामित्वामतिरिक्तःपदार्थः विक्रयदानादीनां तन्नाशकत्वेतद्धेतुत्वे च सम्ब-न्धलाघवात् तदेव निरूपकरया स्वत्वव्यवहारहेतुः विष-यतया ज्ञाततावत् । अतएव निबन्धादौ भाविन्यपिस्वत्वम् अन्यथा प्रतिमासं प्रतिवर्षं वा देयत्वन प्रति-श्रुतस्य धान्यादिरूपस्य भावित्वेन तत्र तदुत्पत्त्यनुपपत्तेरिति चूडामणिसम्मतोलीलावतीरहस्यसिद्धः समी-चीलः पन्थाः ।तच्च स्वत्व लौकिकमिति मिता० व्यवस्थापितं यथा“स्वत्वमेव तावन्निरूप्यते किं शास्त्रैकसमधिगम्यं स्वत्वमुतप्रमाणान्तरसमधिगम्यमिति । तत्र शास्त्रैकसमधिगम्य-मिति तावद्युक्तं गौतमवचनात् । स्वामी ऋक्थक्रयसंविभागपरिग्रहाधिगमेषु ब्राह्मणस्याधिकं लब्ध क्षत्र-गस्य विजित निर्विष्टं वैश्यशूद्रयोरिति” प्रभाणान्तर-गम्ये स्वत्वे नेदं वचनम् । तथा स्तेनातिदेशे मनुः“योऽदत्तादायिनो हस्ताल्लिप्सेत ब्राह्मणो धनम् । या-जनाध्यापनेनापि यथा स्तनस्तथैव सः” इत्यदत्तादायिनःसकाशात् याजनादिकरणन द्रव्यमर्जयतां दण्डविधान-मनुपपन्नं स्यात् स्वत्वस्य लौकिकत्वे । अपि च ।लौकिकं चेत् स्वत्वं मम स्वमपहृतमनेनेति न मयात्अपहर्तुरेव स्वत्वादथान्यस्य स्वन्तेनापहृतमिति नाप-हर्तुः स्वम् । एवं तर्हि सुवर्णरजतादिस्वरूपवदस्य वास्वमन्यस्य वा स्वमिति सशथो न स्वात् तस्माच्छास्त्रैक-समधिगम्यं स्वत्वमिति । अत्रोच्यते । कौकिकमेव स्वत्व-लौकिकार्थक्रियासाधनत्वात् व्रोह्यादिवत् । आह-वनीयादीनां हि शास्त्रगस्यानां न लीकिलक्रियासाध-नत्वमस्ति । नन्वाहवनीयादीनामपि पाकादिसाधनत्वमस्त्वेव । नैतत् । न हि तत्राहवनींयादिरूपेणपाकादिसाधनत्वं किं तर्हि प्रत्यक्षादिपरिदृश्यमाना-ग्न्यादिरूपेण । इह तु सुवर्णादिरूपेण न क्रयादिसाधनत्वमपि तु स्वत्वेनैव । न हि यस्य यत्स्वं नभवति तत्तस्य क्रयाद्यर्थक्रियां साधयति । अपि चप्रत्यन्तवासिनामप्यदृष्टशास्त्रव्यवहाराणां स्वत्वव्य्वहारोदृश्यते क्रयविक्रयादिदर्शनात् । किञ्च । नियतोपायकंस्वत्वं लोकसिद्धमेवेति न्यायविदो मन्यन्ते । तथा हिंलिप्सासूत्रे तृतीयवर्णके द्रव्यार्थननियमानां क्रत्वर्थत्वेस्वत्वमेव न स्यात् स्वत्वस्यालौकिकत्वादिति पूर्वपक्ष-सम्भायमाशङ्ख्य द्रव्यार्जनस्य पितग्रहादना स्वत्वसाधनत्वंलोककिद्धमिति पूर्वपक्षः समर्थितो गुरुणा । ननु द्रव्या-र्जनस्य क्रत्वर्थत्वे स्वमेव न भवतीति याग एव न संप्रवत्तेत । प्रलपितमिदङ्गेनापि अर्जनं स्वत्वं नापादय-तीति विप्रतिसिद्धमिति वदता । तथा सिद्धद्वान्तेऽपि स्वत्वस्यलौलिकत्वमङ्गीकृत्यैव विचारप्रयोजनमुक्तम् । अतो नि-यमातिक्रमः पुरुषस्य न क्रतोविति । अस्य चार्थ एवंविवृतः । यदा द्रव्यार्जगनियमानां क्रत्वर्थत्वं तदानियषार्जितेनैव द्रव्येण क्रतुसिद्धिः । नियमातिक्रमा-र्जितेन द्रव्येण न क्रतुमिद्धिरिति न पुरुषस्य नियमातिक्रमदोषः पूर्वपक्षे । सिद्धान्ते तु अर्जननियमस्य पुरुषार्थत्वात्तदतिक्रमेणार्जितेनापि द्रव्येण क्रतुसिद्धिर्भवति ।पुरुषस्यैव नियमातिकसाद्दोष इति नियनातिक्रमार्जित-स्यापि स्वत्वमङीकृतम् अन्यथा क्रतुसिद्ध्यभावात्ग चैतावता चौर्य्यादिप्राप्तस्य पि स्वत्वं स्यादिति प्रन्तव्यम्लोके तत्र स्वत्वप्रसिद्ध्यभावाद् व्यवहारविसवादाच्च ।एवं प्रतिग्रहाद्युपायके स्वत्वे लौकिके स्थिते ब्राह्मणस्यप्रतिग्रहादय उपायाः । क्षत्रियस्य विजितादय उपायावैश्यस्य कृष्यादयः शूद्रस्य शुश्रूषादय इत्यदृष्टार्था नि-यमाः । ऋक्थादयस्तु सर्वसाधारणाः “स्वामी ऋक्थ-क्रयसंविभागपरिग्रहाधिगमेष्वित्युक्ताः । तत्राप्रति-बन्धा दायो रिक्थम् । क्रयः प्रसिद्धः संयिभागः सप्रतिबन्धो दायः । परिग्रहोऽनन्यपूवस्य जलतृणकाष्ठादेःस्वाकारः । अधिगमो निधादेः प्राप्निः । एतषु निमित्तेषु सत्सु खामी भवति । ज्ञातेषु ज्ञायते स्वामीब्राह्मणस्याधिकं लब्धमिति ब्राह्मणस्य प्रतिग्रहाद् अन”यल्लब्ध तदधिकमसाधारणम् । क्षत्रियस्य विजितमित्यत्राधिकमित्यनुवर्तते क्षत्रियस्य विजयदण्डादिलब्ध्रमसा-धारणम् । निर्विष्टं दैश्यशूद्रयोरिति । अत्राप्यधिक-मित्यनुवर्त्तते वैश्यस्य कृषिगोरक्षादिलब्धन्निर्विष्टं तद-साधारणं शूद्रस्य द्विजशुश्रुषादिना भृतिरूपेण यल्लब्धंतदसाधारणमेवमनुलोमजानां प्रतिलामजानञ्च लोक-प्रसिद्धेषु स्वत्वहेतुषु यद्यदसाधारणमुक्तम् “सूतानामश्व-सारथ्यम्” इत्यादि तत्तत् सर्वं निर्विष्टशब्देनोच्यते सर्वस्यापिभृतरूपत्वात् “निर्वेशी भृतिभोगयीरिति” त्रिकाण्डी-स्मरणात् । तत्तदसाधारणं वेदितव्यम् । यदपि पत्नी-दुहितरश्चेत्यादिस्मरणम् । तत्रापि स्वामिसम्बन्धितयाबहुषु दायविभागितया प्राप्तेषु लोकप्रसिद्धेऽपि स्वत्वेव्यमोहमिवृत्त्यर्थं स्मरणमिति सर्वमनवद्यम्” ।तच्च स्वत्वं जन्मनैवेति मिताक्षरादयः । पित्रादिमरणा-दिनैवति दायभागादयः । तत्रापि समुदायद्रव्ये स्वत्वमितिमिताक्षरादयः । प्रदेशभेदे इति दायभागादयः । तत्तद्-ग्रन्थ विस्तरा दृश्यः

Burnouf

French

 स्वत्व स्वत्व n.
  (sfx. त्व) le fait d'être à soi,  de
s'appartenir
		 existence indépendante
		 droit personnel.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.