स्रोतस् (srotas)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 स्रोतस् n.
  (-तः)
	 1. A current,  a natural or rapid stream. 
	 2. A river in
general.
	 3. The flow or course of water.
	 4. Water.
	 5. A spring.
	 6.
A wave.
	 7. An organ of sense.
	 8. The trunk of an elephant.
 E.
  स्नु-
तसि aff.
  
 or स्नु to flow,  Unādi aff.
   असुन्,  and तुट् augment
 also
with a final vowel स्रोत,  and palatial sibilant श्रोतस् ।

Capeller Eng

English

 ्रो॑तस् n.
  current,  stream,  river,  channel
 aperture of the
body (as eyes,  ears,  etc.)
 organ of sense.

Yates

English

 स्रोतस् (तः) 5.
m.
  A current,  river, 
spring,  water
 organ of sense.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  spout of a jar
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  current or bed of a river
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  stream
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  rush
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  course or current of nutriment in the body
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  water
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  pedigree
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  channel or course for conveying food
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  violent motion or onset of
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  organ of sense
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  aperture in the human or animal body
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  torrent
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  lineage
स्रोतस् 	-	 srotas 	-	 n.
  	-	  river

Wilson

English

 स्रोतस्
n.
  (-तः)
1 A current,  a natural or rapid stream. 
2 A river in general.
3 The flow or course of water.
4 Water.
5 A spring.
6 An organ of sense.
E.
  स्रु to flow,  Uṇādi aff.
   असुन्,  and तुट् augment
 also with a
final vowel स्रोत,  and palatial sibilant श्रोतस्.

Apte

English

स्रोतस् [srōtas],  n.
  [स्रु-तसि]

(a) A stream,  current,  flow or course of water
 पुरा यत्र स्रोतः पुलिनमधुना तत्र सरिताम् U.*
  2.27
 Ms.*
  3.163. (b) A torrent,  rapid stream
 नदत्याकाशगङ्गायाः स्रोतस्युद्दामदिग्गजे R.*
  1.78
 स्रोतसेवोह्यमानस्य प्रतीपतरणं हि तत् V.*
  2.5.

A stream,  river (in general)
 स्रोतसामस्मि जाह्नवी Bg.*
  1.31.

A wave.

Water.

The canal of nutriment in the body.

An organ of sense
 निगृह्य सर्वस्रोतांसि Rām. 
 तद्वन्न रिक्तमतयो यतयो$पि रुद्धस्रोतोगणास्तमरणं भज वासुदेवम् Bhāg.*
  4.22.39.

The trunk of an elephant.

Rush,  onset
 कराल- स्रोतो जगदाच्छिद्य धावत् Bhāg.*
  3.21.18.

The spout of a jar.

An aperture in animal body (रन्ध्र)
 स्रोतोभ्यो बहु रक्तं तु तस्य सुस्राव पात्यतः Rām.*
  4.11.46
 Mb.
 *  1.3.152.

Going
 ऊर्ध्वस्रोतस इत्येते देवा वैकारिकाः स्मृताः Mb.
 *  14.38. 13.

Lineage. Comp.
   -अञ्जनम् (स्रोतोञ्जनम्) antimony. -ईशः the ocean.  -रन्ध्रम् an aperture of the proboscis or trunk of an elephant,  a nostril
 स्रोतोरन्ध्रध्वनित- सुभगं दन्तिभिः पीयमानः Me.*
  44 (see Malli. thereon)
 (written श्रोतोरन्ध्र also,  q. v. ). -वह् f.
 ,  -वहा a river
 स्रोतोवहां पथि निकामजलामतीत्य जातः सखे प्रणयवान् मृगतृष्णिकायाम् Ś.*
  6.15
2.17
 कार्या सैकतलीनहंसमिथुना स्रोतोवहा मालिनी 6. 16
 R.*
  6.52.

Apte 1890

English

 स्रोतस् n. [स्रु-तसि] 1 (a) A stream,  current,  flow or course of water
 पुरा यत्र स्रोतः पुलिनमधुना तत्र सरितां U. 2. 27,  Ms. 3. 163. (b) A torrent,  rapid stream
 नदत्याकाशगंगायाः स्रोतस्युद्दामदिग्गजे R. 1. 78
 स्रोतसेवोह्यमानस्य प्रतीपतरणं हि तत् V. 2. 5. 
2 A stream,  river (in general)
 स्रोतसामस्मि जाह्नवी Bg. 10. 31. 
3 A wave. 
4 Water. 
5 The canal of nutriment in the body. 
6 An organ of sense
 निगृह्य सर्वस्रोतांसि Rām. 
7 The trunk of an elephant. 
Comp. 
अंजनं (स्रोतोंजनं) antimony. 
ईशः the ocean. 
रंध्रं an aperture of the proboscis or trunk of an elephant,  a nostril
 स्रोतोंरध्रध्वनितसुभगं दांतीभिः पीयमानः Me. 42 (see Malli. thereon)
 (written श्रोतोरंध्र also q. v.). 
वह् f.,  
वहा a river
 स्रोतोवहां पथि निकामजलामतीत्य जातः सखे प्रणयवान् मृगतृष्णिकायां Ś. 6. 15
 2. 17
 कार्या सैकतलीनहंसमिथुना स्रोतोवहा मालिनी 6. 16
 R. 6. 52. 

Monier Williams Cologne

English

 स्रो॑तस् n.
  the current or bed of a river,  a river,  stream,  torrent,  RV.
   &c.
   &c.
  

 water,  Naigh.
  i,  12

 rush,  violent motion or onset of (comp. ),  Kāv.
 
 Pur.
 
 Sarvad.

 the course or current of nutriment in the body,  channel or course for conveying food (See ऊर्ध्व- and तिर्यक्-स्र्°)

 an aperture in the human or animal body (reckoned to be 9 in men and 11 in women),  Suśr.
 

 the spout of a jar,  Suśr.
 

 an organ of sense,  ŚvetUp.
   
 R.
  &c.
  

 lineage,  pedigree (?),  MBh.
  

Monier Williams 1872

English

 स्रोतस्,  अस्,  n. a natural stream of water,  current, 
flow or course of water
 a rapid stream,  torrent
 a
stream or river or spring (in general)
 a wave
water,  (in Naigh. I. 12. enumerated among the
उदक-नामानि)
 the course or current of nutriment
in the body,  stream of life,  (see ऊर्ध्व-स्°,  तिर्-
यक्-स्°)
 an organ of sense
 [cf. 1. श्रोतस्।]
—स्रोत-ईश,  अस्,  m. ‘lord of streams, ’ the ocean.
—स्रोतस्-वत्,  आन्,  अती,  अत्,  possessing a stream or
current
 (अती),  f. a river.
—स्रोतस्-विन्,  ई,  इनी,  इ, 
having a stream or current
 (इनी),  f. a river.
—स्रोतो-
जव,  अस्,  m. rapidity of current.
—स्रोतो-ऽञ्जन, 
अम्,  n. ‘stream-collyrium, ’ antimony (especially as a
collyrium for the eyes,  said to be produced in the
river Yamunā,  cf. यामुन).
—स्रोतो-वह्,  वाट्,  f. a
river (= स्रोतो-वहा below).
—स्रोतो-वह,  अस्,  आ, 
अम्,  flowing like a stream or river
 (आ),  m. a river
in general.

Macdonell

English

 स्रोतस् sró-tas,  n.
  [√ sru] current
 riverbed
 🞄stream,  river
 rush,  violent onset of 🞄(desire,  —°)
 canal (in the body)
 aperture (of 🞄the body)
 organ of sense (rare): -tā,  f.
  nature 🞄of a stream: in.  gradually
 -vin-ī,  f.
  🞄(having a current),  river.

Benfey

English

 स्रोतस् स्रोतस्,  i. e. स्रु + तस्,  n.
 
 1.
A current,  stream,  Vikr. d. 24.
 2. The
course of water,  Mālat. 79,  18.
 3. A
torrent,  Mālat. 60,  11
 a river.
 4. A
wave,  Śāk. d. 50.
 5. A spring.
 6.
Water.
 7. An organ of sense (? cf. 
श्रोतस् and Mallinātha ad Megh. 43), 
MBh. 1,  814.
 -- Comp.
 
उद्-,  and ऊर्-
ध्व-,  adj.
  the course (of life) of which
is going upwards,  Bhāg. P. 3,  10,  18
MBh. 14,  1054.
गर्ग-,  n.
  the name
of a place of pilgrimage,  MBh. 9,  2132.
तिर्यक्स्रोतस्,  i. e.
तिर्यञ्च्-,  m.
  the
course (of life) of which is going
athwart,  the animals,  Mārk. P. 47,  18.
त्री-,  adj.
  having three courses,  epithet
of the Gaṅgā,  Śāk. d. 165.
मूल-,  n.
 
principal current,  Rājat. 5,  96.

Apte Hindi

Hindi

स्रोतस्
नपुं*
   - स्रु + तसि
"सरिता,  धारा,  प्रवाह,  जलप्रवाह"

स्रोतस्
नपुं*
   - स्रु + तसि
"धार,  प्रवाहिणी"

स्रोतस्
नपुं*
   - स्रु + तसि
"सरिता,  नदी"

स्रोतस्
नपुं*
   - स्रु + तसि
लहर

स्रोतस्
नपुं*
   - स्रु + तसि
जल

स्रोतस्
नपुं*
   - स्रु + तसि
शरीरस्थ पोषण-नलिका

स्रोतस्
नपुं*
   - स्रु + तसि
ज्ञानेन्द्रिय

स्रोतस्
नपुं*
   - स्रु + तसि
हाथी की सूंड

स्रोतस्
नपुं*
   - -
शरीर के रंध्र

स्रोतस्
नपुं*
   - -
वंश परम्परा

L R Vaidya

English

 srotas {% n. %} 1. A current,  a stream,  a course of water,  पुरा यत्र स्रोतः पुलिनमधुना तत्र सरिताम् Ut.ii.
a torrent,  a rapid stream,  स्रोतसेवोह्यमानस्य प्रतीपतरणं महत् Vikr.ii.
a wave
a spring
water
an organ of sense
the trunk of an elephant,  स्रोतोरंध्रध्वनितसुभगं दंतिभिः पीयमानः Megh.i.42 (where Mall. observes- स्रोतः शब्देनेंद्रियवाचिना तद्विशेषो घ्राणं लक्ष्यते).

Bopp

Latin

 स्रोतस् n. (a r. स्रु s. अस् inserto त्) flumen,  cursus. H. 1.
2. BH. 10. 31.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 srotas,  nt.,  a high number (between vivāha and ojas): Sukh 〔31.1〕.

Lanman

English

 srótas,  n. stream. [√sru,  1152a.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

rgyud
१) आहार २) उपचार ३) एकसंतान ४) गति ५) चरित ६) तन्तु ७) तन्त्र ८) धार ९) निबन्ध १०) प्रवेश ११) युग १२) वर्तनी १३) विचार १४) संतति १५) संतान १६) सन्धि १७) समुदाचार १८) स्रोतस् १९)

chu'i rgyun
स्रोतस्

chu rgyun
१) निज्ञर २) प्रवाह ३) वारिधारा ४) सलिल ५) स्रोतस्

chu'i rgyun
१) उदकधारा २) वारिधारा ३) स्रोतस्

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
नदी हिरण्यवर्णा स्याद्रोधोवक्रा तरङ्गिणी ॥ १०७९ ॥
सिन्धुः शैवलिनी वहा च ह्रदिनी स्रोतस्विनी निम्नगा
स्रोतो निर्झरिणी सरिच्च तटिनी कूलंकषा वाहिनी ।
कर्बुर्द्वीपवती समुद्रदयिताधुन्यौ स्रवन्तीसर-
स्वत्यौ पर्वतजापगा जलधिगा कुल्या च जम्बालिनी ॥ १०८० ॥
-wordlist-
 
नदी (स्त्री),  हिरण्यवर्णा (स्त्री),  रोधोवक्रा (स्त्री),  तरङ्गिणी (स्त्री),  सिन्धु (पुंस्त्री),  शैवलिनी (स्त्री),  वहा (स्त्री),  ह्रदिनी (स्त्री),  स्रोतस्विनी (स्त्री),  निम्नगा (स्त्री),  स्रोतस् (क्ली),  निर्झरिणी (स्त्री),  सरित् (स्त्री),  तटिनी (स्त्री),  कूलङ्कषा (स्त्री),  वाहिनी (स्त्री),  कर्षू (स्त्री),  द्वीपवती (स्त्री),  समुद्रदयिता (स्त्री),  धुनी (स्त्री),  स्रवन्ती (स्त्री),  सरस्वती (स्त्री),  पर्वतजा (स्त्री),  जलधिगा (स्त्री),  कुल्या (स्त्री),  जम्बालिनी (स्त्री)

--source--
 
वैतरणी नरकस्था स्रोतोम्भःसरणं स्वतः ॥ १०८६ ॥
-wordlist-
 
वैतरणी (स्त्री),  नरकस्था (स्त्री),  स्रोतस् (क्ली),  अम्भःसरण (क्ली)

--source--
 
हृषीकमक्षं करणं स्रोतः खं विषयीन्द्रियम् ॥ १३८३ ॥
-wordlist-
 
हृषीक (क्ली),  अक्ष (क्ली),  करण (क्ली),  स्रोतस् (क्ली),  ख (क्ली),  विषयि (क्ली),  इन्द्रिय (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

ख
ख,  अक्ष,  इन्द्रिय,  स्रोतस्,  हृषीक,  करण
खमक्षमिन्द्रियं स्रोतो हृषीकं करणं स्मृतम् ॥ ५३५ ॥
verse 2.1.1.535
page 0061

सिन्धु
सिन्धु,  स्रवन्ती,  तटिनी,  तरङ्गिणी,  नदी,  धुनी,  निर्झरिणी,  निम्नगा,  कूलङ्कषा,  शैवलिनी,  सरस्वती,  समुद्रकान्ता,  ह्रदिनी,  आपगा,  स्रोतस्,  स्रोतस्विनी,  कर्षू,  कुल्या,  द्वीपवती,  सरित्,  रोधस्,  वप्र,  भिद्य,  उद्ध्य,  नद
सिन्धुः स्रवन्ती तटिनी तरङ्गिणी, 
नदी धुनी निर्झरिणी च निम्नगा ।
कूलङ्कषा शैवलिनी सरस्वती, 
समुद्रकान्ता ह्रदिनी तथापगा ॥ ६६५ ॥
स्रोतः स्रोतस्विनी कर्षूः कुल्या द्वीपवती सरित् ।
रोधो वप्रस्तु विज्ञेयो भिद्य उद्ध्यो नदः स्मृतः ॥ ६६६ ॥
verse 3.1.1.665
page 0076

ओघ
ओघ,  प्रवाह,  वेणी,  धारा,  स्रोतस्,  रय
ओघः प्रवाहो वेणी च धारा स्रोतो रयः स्मृतः ।
verse 3.1.1.669
page 0076

Tamil

ஸ்ரோதஸ் : தாரை,  பிரவாஹம்,  ஓடை,  ஆறு,  பெருக்கு,  தண்ணீர்,  அலை,  புலன்கள்,  துதிக்கை.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 स्रोतस् न०
  स्रु--तसि । १ वेगेन स्वतो जलनिःसरणे अमरः ।२ रेतसि च ऊर्द्ध्वस्रोताः । ३ देहस्थच्छिद्रे च ।

Capeller

German

 स्रो॑तस् n.
  Strömmung,  Strom,  Fluss,  Kanal
o. Öffnung am Leibe,  Sinnesorgan. 

Grassman

German

 srótas,  n. [von sru],  Strömung,  Strom.
-as dhánvan 〰 kṛ́ṇute {95, 10}.
-asā apás {51, 11}.

Stchoupak

French

 स्रोतस्-
 nt. courant (d'un fleuve),  cours,  fleuve,  torrent 
 élan,  ruée
(de,  ifc.) 
 canal (du corps humain) 
 ouverture (id.) 
 organe des sens 
hérédité.
स्रोतः-पति- m.
  océan. 
स्रोतो-रन्ध्र- nt. ouverture dans la trompe d'un éléphant,  sa narine.
°वह्- -आ- f.
  fleuve.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.