| YouTube Channel

स्यम (syama)

 
Wilson
English
स्यम (उ) स्यमु r. 6th cl. (स्यमति) To sound. r. 10th cl.
(स्यमयति-ते) To consider, to think.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
Syama, see Śyāma.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 स्यम्
मूलधातुः:
 स्यम
धात्वर्थः:
 वितर्के
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 स्मायते
अनुबन्धादिविशेषः:
 आकुस्मीयः
धातुप्रदीपः
Sanskrit
स्यमँ स्यम वितर्के
- स्यामयते न्यासकृत् तु स्य (श्य) ल वितर्क इति नाचार्य्यराजर्त्वक्संयुक्तज्ञात्याख्येभ्य (62133) इति स्वरसूत्रे स्या (श्या) लसंप्रतिपत्त्यर्थं पठितवान् (19) 156
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्यम, उ ण श ध्वनने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(तुदा०-पर०-सक०-सेट् क्त्वावेट् ।) अन्तः-स्थादियुक्तः । उ, स्यमित्वा स्यान्त्वा । ण, स्येमतुः सस्यमतुः । श, स्यमती स्यमन्ती । इतिदुर्गादासः ॥
स्यम, ञ क वितर्के । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरा०-उभ०-सक०-सेट् ।) अन्तःस्थादियुक्तः । अस्यस्वार्थे ञौ ह्रस्वो न स्यात् प्रेरणे ञौ तु स्यादे-वेति प्राञ्चः । स्वमते मनीषादित्वात् सिद्धिः ।ञ क, स्यामयति स्यामयते लोकः पुरुषं स्थाणु-त्वेन । इति दुर्गादासः ॥
स्यम, त् क ध्वाने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदन्त-चुरा०-पर०-सक०-सेट् ।) अन्तःस्थादियुक्तः ।स्यमयति । इति दुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
स्यम ध्वनने
भ्वा०
पर०
 अक० सेट् क्ता वेट् फणादि० । स्यमति अस्यमीत् स्योमतु सस्यमतुः ।
स्यम वितर्के
चु०
 उ०
सक०
 सेट् । स्यामयति ते असिस्यमत् त ।
स्यम ध्वाने अद०
चु०
उभ०
सक०
 सेट् । स्यमयति असिस्य०मत् त ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
स्यमँ स्यम वितर्के
- स्यामयते भ्वादौ स्यमु स्वन (1565) इति मित्-स्यमति, स्यमयति 161
धातुवृत्तिः
Sanskrit
स्यमँ स्यम (अर्थः) वितर्के
( स्यामयते ) स्यमतीति शब्दार्थः शपि 159
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“स्यम वितर्के”@} 2 आकुस्मीयः।
‘स्यल--’ इति न्यासकारः 3।
‘स्यमेः स्यमति शब्दार्थे वितर्के स्यामयेत णौ।।’ 4 इति देवः।
स्यामकः-मिका, सिस्यामयिषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि कलयतिवत् 5 ज्ञेयानि।
युचि 6 स्यामनः।
7
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१९७३)
02
=>
 (१०-चुरादिः-१६९४। अक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 (६-२-१३३)
04
=>
 (श्लो। १४८)
05
=>
 (१७६)
06
=>
 [[ड्। ‘अस्यामनः क इव गूरयतेऽत्र मुष्टिम्…।।’ धा। का। ३-३५।]]
07
=>
 [पृष्ठम्१४००+ २७]