धातुः: स्मि
मूलधातुः: ष्मिङ्
धात्वर्थः: ईषद्धसने
गणः: भ्वादिः
कर्मकत्वं: अकर्मकः
इट्त्वं: अनिट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: स्मयते
अनुबन्धादिविशेषः: इकारान्तः


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

ष्मिङ् (अर्थः)  ईषद्धसने
एतदादयः स्वरन्त्यन्ता अनुदात्ता आत्मनेपदिनः (स्मयते सिष्मिये सिष्मियिढ्वे सिष्मियिध्वेसिष्मिये सिष्मियिवहे) "अचि श्नुधातु'' इत्यादिना इयङ् ( स्मेता स्मेष्यतेस्मयताम् अस्मयत स्मयेत स्मेषीष्ट अस्मेष्ट सिष्मयिष्यते) "स्तौतिण्योरेव'' इत्यषत्वम् "स्मिपूङ्रञ्ज्वशां सनि'' इतीट्, ( सेष्मीयते सेष्मेति ) ( मुण्डो विस्मापयते असिष्मपत् ) "नित्यं स्मयतेः'' इति हेत्वेककारके स्मयत्यर्थे आत्वं, तत्र पुक्, "भीस्म्योर्हेतुभये'' इति हेत्वेककारयोर्नित्यं तङ् अत्र भयग्रहणं चित्तविकारोपलक्षणं, तेन बिभेतेर्हेतुभये स्मयतेर्हेतुस्मय इत्यर्थो भवति यदा तु हेतुत एव स्मयो न भवति तदात्वं न, नापि तङ्नियम इति ( मुण्डो रूपेण विस्माययतीति भवति ) ( स्मेरं ) मुखम् "नमिकम्पि'' इति रः स्मित्वा स्मितम् ) अयमनादरे चुरादिः  929

ष्मिङ्  ईषद्धसने 
- स्मयते । विसिष्मिये । स्मेता । विस्मापयते । विस्माययति । सिस्मयिषते । स्मेरम् । विस्मयः । स्मयः ।। 953 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ष्मिङ् अनादरे”@} <a href="#foot_krm02">2</a> सक। </li> <li>सेट्। </li> <li>उभ।) ‘ईषद्धासे स्मयेतेति स्माययेदित्यनादरे’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>‘मैत्रायादिसम्मतः पाठोऽयं चुरादिषु’ इति व्याख्यातारः। </li> <li>रूपाणि यथा- सम्भवमूह्यानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१८८८)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१५७३। (पा।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १५)</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ष्मिङ् ईषद्धसने”@} <a href="#foot_krm02">2</a> षोपदेशोऽयम्। </li> <li>‘ईषद्धासे स्मयेतेति स्माययेदित्यनादरे।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति दैवे, तद्व्याख्याने पुरुषकारे च ‘स्मिङ्’ इति पठितम्। </li> <li><a href="#foot_krm04">4</a> सिस्मयिषकः-षिका, <a href="#foot_krm05">5</a> विस्मापयमानः, <a href="#foot_krm06">6</a> स्मयमानो विवक्षति, <a href="#foot_krm07">7</a> स्मयः, <a href="#foot_krm08">8</a> स्मेरः, स्मितम् इति विशेषरूपाणि। </li> <li>सामान्यरूपाणि भौवादिककवतिवत् <a href="#foot_krm09">9</a> बोध्यानि।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (१८८७)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१-भ्वादिः-९४८। अक। अनि। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो। १५)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[१। ‘स्मिपूङ्रञ्ज्वशां सनि’ (७-२-७४) इति सन्नन्ते इडागमः। ‘सनि ग्रहगुहोश्च’ (७-२-१२) इत्यस्यापवादः।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [[२। ‘भीस्म्योर्हेतुभये’ (१-३-६८) इति आत्मनेपदम्। ‘नित्यं स्मयतेः’ (६-१-५७) इति णिजन्ते सर्वत्र आकारः प्रकृतेः। आत्वे कृते पुगागमोऽपि भवति।]]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[३। ‘लक्षणहेत्वोः क्रियायाः’ (३-२-१२६) इति लक्षणे शानच्।]]</li> <li id="foot_krm07">07 => [[४। ‘अज्विधौ भयादीनामुपसंख्यानम्’ (वा। ३-३-५६) इति अच्। अत्र ल्युडपवादो- ऽयमिति केचित्। स्मयनम् इत्यपि लक्ष्येऽस्ति इति केचित्।]]</li> <li id="foot_krm08">08 => [[५। ‘नमिकम्पिस्म्यजसकमहिंसदीपो रः’ (३-२-१६७) इति ताच्छ{??} रप्रत्ययः।]]</li> <li id="foot_krm09">09 => (१९८)</li></ul>

स्मि (ष्मि꣡ङ् अनादरे इत्येके - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = स्मायनम्
अनीयर् = स्मायनीयः - स्मायनीया
ण्वुल् = स्मायकः - स्मायिका
तुमुँन् = स्माययितुम्
तव्य = स्माययितव्यः - स्माययितव्या
तृच् = स्माययिता - स्माययित्री
क्त्वा = स्माययित्वा
ल्यप् = प्रस्माय्य
क्तवतुँ = स्मायितवान् - स्मायितवती
क्त = स्मायितः - स्मायिता
शानच् = स्माययमानः - स्माययमाना

स्मि (ष्मि॒ङ् ईषद्धसने - भ्वादिः - अनिट्)
ल्युट् = स्मयनम्
अनीयर् = स्मयनीयः - स्मयनीया
ण्वुल् = स्मायकः - स्मायिका
तुमुँन् = स्मेतुम्
तव्य = स्मेतव्यः - स्मेतव्या
तृच् = स्मेता - स्मेत्री
क्त्वा = स्मित्वा
ल्यप् = प्रस्मित्य
क्तवतुँ = स्मितवान् - स्मितवती
क्त = स्मितः - स्मिता
शानच् = स्मयमानः - स्मयमाना

हासे
2.1.16
जक्षिति कक्खति तकति प्रहसति कखति घघति स्मयते

<table> <tr> <td> </td> <td>स्मयते { स्मि }</td> <td> smayate { smi }</td> <td>verb</td> <td> bloom</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>स्मयते { स्मि }</td> <td> smayate { smi }</td> <td>verb</td> <td> expand</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>स्मयते { स्मि }</td> <td> smayate { smi }</td> <td>verb</td> <td> shine</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>स्मयते { स्मि }</td> <td> smayate { smi }</td> <td>verb</td> <td> be proud or arrogant</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>स्मयते { स्मि }</td> <td> smayate { smi }</td> <td>verb</td> <td> become red or radiant</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>स्मयते { स्मि }</td> <td> smayate { smi }</td> <td>verb 1</td> <td> blush</td> </td> </tr> <tr> <td> </td> <td>स्मयते { स्मि }</td> <td> smayate { smi }</td> <td>verb 1</td> <td> laugh</td> </td> </tr><tr> <td> </td> <td>स्मयते { स्मि }</td> <td> smayate { smi }</td> <td>verb 1</td> <td> smile</td> </td> </tr> </table> <table width='800px' > <tr> <td> </td> </tr> </table> <table > <colgroup> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> <col width=160px> </colgroup>

स्मयते (smayate)

Spoken Sanskrit

Hindi

धातुपाठः (Krishnacharya)

Akhyata Chandrika