स्फुट (sphuTa)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 स्फुट mfn.
   (-टः-टा-टं)
	 1. Blown,  opened,  expanded,  (as a flower.)
	 2.
Apparent,  manifest,  evident.
	 3. Known,  understood.
	 4. Plain,  dis-
tinct.
	 5. Spread,  diffused.
	 6. White,  bright.
	 7. Burst,  broken. 
	 8.
Rent,  torn. 
	 9. Loud.
	 10. (In astronomy, ) True or apparent, 
as स्फुटसूर्य्यगतिः true or apparent motion of the sun. 
	 f.
  (-टा) The
expanded hood of a snake.
 E.
  स्फुट् to blow,  as a flower,  &c.,  aff.
   क.

Capeller Eng

English

 स्फुट a.
  open,  blossomed,  blown
 clear,  distinct,  plain. 
Abstr.  °ता f.
  °त्व n.
 

Yates

English

 स्फुट (टः-टा-टं)
a. Blown
 apparent
spread
 white
 broken.  1.
f.
 
Expanded hood of a snake.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

स्फुट 	-	  sphuTa 	-	 adj.
  	-	 visible
चेतन 	-	  cetana 	-	 adj.
  	-	 visible
अध्यक्ष 	-	  adhyakSa 	-	 adj.
  	-	 visible
दर्शत 	-	  darzata 	-	 adj.
  	-	 visible
प्रत्यक्ष 	-	  pratyakSa 	-	 adj.
  	-	 visible
आलक्ष्य 	-	  AlakSya 	-	 adj.
  	-	 visible
लक्ष्य 	-	  lakSya 	-	 adj.
  	-	 visible
प्रकाश 	-	  prakAza 	-	 adj.
  	-	 visible
विलोक्य 	-	  vilokya 	-	 adj.
  	-	 visible
प्रकट  { प्रकट } 	-	  prakaTa  { prakaTa } 	-	 adj.
  	-	 visible
विचक्षण 	-	  vicakSaNa 	-	 adj.
  	-	 visible
अक्षिगत 	-	  akSigata 	-	 adj.
  	-	 visible
अक्षिभु 	-	  akSibhu 	-	 adj.
  	-	 visible
अनुद्रष्टव्य 	-	  anudraSTavya 	-	 adj.
  	-	 visible
अभिलक्षित 	-	  abhilakSita 	-	 adj.
  	-	 visible
अभिविज्ञेय 	-	  abhivijJeya 	-	 adj.
  	-	 visible
अभ्युत्थित 	-	  abhyutthita 	-	 adj.
  	-	 visible
आभात 	-	  AbhAta 	-	 adj.
  	-	 visible
आलोकनीय 	-	  AlokanIya 	-	 adj.
  	-	 visible
उदित 	-	  udita 	-	 adj.
  	-	 visible

स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  real
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  blossomed
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  extensive
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  wide
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  visible
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  blown
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  possessed by
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  plain
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  white
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  open
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  apparent
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  full of
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  distinct
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  diffused
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  strange
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  opened
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  true
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  filled with
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  manifest
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  correct
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  spread
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  expanded
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  extraordinary
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  evident
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  clear
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 adj.
  	-	  broad
स्फुट 	-	 sphuTa 	-	 m.
  	-	  expanded hood of a serpent

Wilson

English

 स्फुट r. 1st cl. (स्फेटते) r. 6th cl. (स्फुटति) To blow,  to
blossom,  to open as a bud or flower. r. 10th cl. (स्फोटयति or with आङ्
prefixed आस्फोटयति) also (इर) स्फुटिर r. 1st cl. (स्फोटति)
and (इ) स्फुटि r. 1st cl. (स्फुण्टति)
1 To divide,  to break,  to tear,  to pierce.
2 To hurt or kill. स्फुटि r. 10th cl. (स्फुण्टयति) To laugh at or
with,  to jest,  to joke.

 स्फुट
mfn.
   (-टः-टा-टं)
1 Blown,  opened,  expanded,  (as a flower.)
2 Apparent,  manifest,  evident.
3 Known,  understood.
4 Plain,  distinct.
5 Spread,  diffused.
6 White.
7 Burst,  broken. 
8 Rent,  torn. 
9 (In astronomy, ) True or apparent,  as स्फुटसूर्य्यगतिः true or apparent
motion of the sun. 
f.
  (-टा) The expanded hood of a snake.
E.
  स्फुट to blow,  as a flower,  &c. aff.
   क.

Apte

English

स्फुट [sphuṭa],  a.
  [स्फुट्-क]

Burst,  rent asunder,  broken,  split. 

Opened,  expanded,  full-blown
 स्फुटपरागपरागत- पङ्कजम् Śi.*
  6.2, 5.

Manifested,  displayed,  made clear.

Clear,  plain,  distinctly visible or manifest
 अत्र स्फुटो न कश्चिदलंकारः K. P.*
   1
 Ku.*
  5.44
 Me.*
  72
 Ki.*
  11.44.

Bursting into view
 कदम्बयष्टिः स्फुटकोरकेव U.*
  3. 42.

White,  bright,  pure
 मुक्ताफलं वा स्फुटविद्रुमस्थम् Ku.*
  1.44.

Well-known,  famous
 स्फुटनृत्यलीलमभवत् सुतनोः Śi.*
  9.79 (=  प्रथित).

Spread,  diffused.

Loud.

Apparent,  true.

Corrected.

Extraordinary,  strange. -टा,  -टः The expanded hood of a snake. -टम् ind.
  Clearly,  evidently,  distinctly,  certainly,  manifestly. Comp.
   -अर्थ a.
 

intelligible,  obvious.

significant. -तार a.
  bright or gemmend with stars.-पुण्डरीकम् the expanded (lotus of the) heart
 अध्याशयो वा स्फुटपुण्डरीकं पुराधिराजं तदलंचकार Bu. Ch.1.9. -फलम् (in geom. )

distinct or precise area of a triangle.

the clear or net result of any calculation.  -वल्कली the heart-plant (Mar.  मालकांगोणी). -सारः the true latitude of a star or planet (?). -सूर्यगतिः f.
  the apparent or true motion of the sun. 

Apte 1890

English

 स्फुट a. [स्फुट्-क] 1 Burst,  rent asunder,  broken,  split. 
2 Opened,  expanded,  full-blown
 स्फुटपरागपरागतपंकजं Śi. 6. 2,  5. 
3 Manifested,  displayed,  made clear. 
4 Clear,  plain,  distinctly visible or manifest
 अत्र स्फुटो न कश्चिदलंकारः K. P. 1
 Ku. 5. 44
 Me. 70
 Ki. 11. 44. 
5 Bursting into view
 कदंबयष्टिः स्फुटकोरकेव U. 3. 42. 
6 White,  bright,  pure
 मुक्ताफलं वा स्फुटविद्रुमस्थं Ku. 1. 44. 
7 Well-known,  famous
 स्फुटनृत्यलीलमभवत्सुतनोः Śi. 9. 79 (= प्रथित). 
8 Spread,  diffused. 
9 Loud. 
10 Apparent,  true. 
11 Corrected. 
टा The expanded hood of a snake. 
टं ind. Clearly,  evidently,  distinctly,  certainly,  manifestly. 
Comp. 
अर्थ a. {1} intelligible,  obvious. {2} significant. 
तार a. bright or gemmed with stars. 
फलं (in geom.) {1} distinct or precise area of a triangle. {2} the clear or net result of any calculation. 
वल्कली the heart-plant. 
सारः the true latitude of a star or planet (?). 
सूर्यगतिः f. the apparent or true motion of the sun. 

Monier Williams Cologne

English

 स्फुट mfn.
   open,  opened,  Suśr.
 
 BhP.
  

 expanded,  blossomed,  blown,  MBh.
  
 Uttarar.

 plain,  distinct,  manifest,  evident,  clear,  MBh.
  
 VarBṛS.
  &c.
  

 (in astron.
  ) apparent,  real,  true,  correct,  Sūryas.
 

 spread,  diffused,  extensive,  wide,  broad,  Kum.
  
 Bhartṛ.
 
 Śiś.

 extraordinary,  strange,  Kpr.
  

 full of,  filled with,  possessed by (instr. or comp. ),  Divyāv.
 
 Lalit.

 white,  L.
 

 स्फुट m.
  the expanded hood of a serpent,  L.
  (also f(आ). ,  Pañcat.
 )

 स्फुट m.
  N.
  of a man g. अश्वादि

Monier Williams 1872

English

 स्फुट,  अस्,  आ,  अम्,  burst,  split open,  broken, 
rent,  torn,  opened,  expanded
 open,  blossomed, 
blown
 clearly displayed,  clear
 plain,  distinct,  mani-
fest,  evident
 well known or understood
 bright
white
 loud
 spread,  diffused
 (in astronomy) ap-
parent,  true
 corrected
 (आ),  f. the expanded hood
of a serpent
 (अम्),  ind. distinctly,  manifestly,  evi-
dently,  certainly.
—स्फुट-ता,  f. openness,  mani-
festation
 perspicuity
 blossoming.
—स्फुट-तार, 
अस्,  आ,  अम्,  having stars clearly seen,  bright with
stars.
—स्फुट-पौरुष,  अस्,  आ,  अम्,  one who has
displayed valour or energy.
—स्फुट-फल,  अम्, 
n. (in geometry) clear or precise result (of any
calculation)
 distinct or precise area (of a triangle
&c.).
—स्फुट-बन्धनी,  f. a kind of plant,  heart-
pea (= पारावत-पदी).
—स्फुट-वल्कली,  f. the
plant heart-pea.
—स्फुट-सार,  अस्,  m. (probably)
the true latitude of a star or planet.
—स्फुट-सूर्य-
गति,  इस्,  f. apparent or true motion of the sun.
—स्फुटार्थ (°ट-अर्°),  अस्,  आ,  अम्,  having a clear
meaning,  intelligible,  obvious,  significant.
—स्फुटी-
करण,  अम्,  n. the act of displaying clearly,  making
distinct
 making true or correct,  correction.

Macdonell

English

 स्फुट sphuṭ-a,  a.
  open
 expanded,  full-blown
 🞄manifest,  evident,  plain,  distinct,  clear,  🞄intelligible (ord. mg.)
 spreading,  extensive,  🞄broad (rare)
 °— or -m,  ad. evidently etc.: 🞄-tara‿akṣara,  a.
  very clear (speech)
 -tā,  🞄f.  manifestness,  distinctness: -ṃ gam,  become 🞄manifest.

Benfey

English

 स्फुट स्फुट् + अ,  and perhaps at the
same time a form of स्पष्ट,  with उ, 
by the influence of the labial,  फ् by
that of स्,  cf.  स्फटिक, 
 I. adj.
 
 1.
Broken,  rent.
 2. Opened,  expanded
(as a flower),  Utt. Rāmac. 81,  5.
 3.
Spread.
 4. Loud,  Rām.  6,  8,  45.
 5.
Manifest,  evident,  Kir. 11,  44.
 6.
Plain,  distinct,  Pañc. iii. d. 109,  i. d.
180 (without duplicity).
 7. White, 
bright,  Bhartṛ. 3,  23.
 8. Known. 
 II.
टम्,  adv. Distinctly,  Pañc. 167,  15
 evi-
dently,  Hit. iii. d. 89
 certainly,  Nalod.
2,  41.
 III. f.
  टा,  A snake's expanded
hood,  Pañc. iii. 135.
 -- Comp.
 
अति-परि-, 
adj.
  very distinct
 with न,  half con-
cealed,  Śāk. d. 110.

Apte Hindi

Hindi

स्फुट
वि* - स्फुट् + क
"फट पड़ा,  टूट कर टुकड़े हुआ,  टूटा हुआ,  खंडित"

स्फुट
वि* - स्फुट् + क
"खिला हुआ,  फुला हुआ,  प्रफुल्लित"

स्फुट
वि* - स्फुट् + क
"प्रकटीकृत,  प्रदर्शित,  स्पष्ट किया हुआ"

स्फुट
वि* - स्फुट् + क
"साफ,  स्पष्ट,  साफ दिखाई देने वाला या व्यक्त"

स्फुट
वि* - स्फुट् + क
प्रत्यक्ष

स्फुट
वि* - स्फुट् + क
"श्वेत,  उज्जवल,  शुभ्र"

स्फुट
वि* - स्फुट् + क
"सुविदित,  प्रसिद्ध"

स्फुट
वि* - स्फुट् + क
"प्रसारित,  विकीर्ण"

स्फुट
वि* - स्फुट् + क
उच्च

स्फुट
वि* - स्फुट् + क
"दृश्यमान,  सत्य"

स्फुटम्
अव्य* - -
"स्पष्ट रुप से,  विशदतया,  साफ तौर पर,  निश्चय ही,  प्रकट रुप से"

स्फुट
वि* - स्फुट्+क्
"अदभुत, असाधारण"

L R Vaidya

English

 sPuwa {% a. (f. टा) %} 1. Burst,  broken,  rent,  opened,  expanded
opened,  blossomed
clearly displayed,  cleared
plain,  distinct,  manifest,  व्यालुपंति स्फुटजललवस्यंदिनश्चंद्रकांताः Megh.ii.7
well-known,  celebrated,  स्फुटनृत्यलीलमभवत्सुतनोः Sis.ix.79
bright,  white,  मुक्ताफलं वा स्फुटविद्रुमस्थम् K.S.i.44
loud
spread,  diffused.(स्फुटम् is used as an indeclinable in the sense of ‘distinctly,  manifestly,  evidently,  certainly.’)

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 sphuṭa, 
(1) adj. (orig. no doubt MIndic form of ppp. of spharati,  sphurati,  and so orig. suffused,  esp. with light
 but has come to be used in very general sense
 = Pali phuṭa
 see also phuṭa,  sphūṭa,  parisphuṭa,  °sphūṭa,  pratisphuṭa),  full,  filled,  usually with prec. instr.,  much less often in comp.: prītiprāmodyena SP 〔199.4,  485.8〕
 stūpaiḥ sā lokadhātuḥ °ṭā bhaviṣyati 〔203.1〕,  full of stūpas
 yehi sphuṭo 〔205.10〕
 (space in general,  māra-senayā …) sphuṭaṃ LV 〔307.15〕
 sphuṭa … yakṣādyaiḥ 〔315.9〕 (vs)
 gagaṇaṃ sphuṭaṃ tair naranāyakebhiḥ 〔367.14〕 (vs)
 gagaṇaṃ sphuṭa devasaṃghaiḥ 〔416.9〕 (vs)
 devatāhi Mv 〔ii.333.9〕
 taṃ (sc. mārgaṃ) prāṇakehi °ṭaṃ (mss. °ṭe) Mv 〔i.270.13〕,  (the way) was filled with living things (insects)
 (aghā) aghasphuṭā,  evil and filled with evil,  LV 〔51.(10—)11〕
 〔351.22〕
 〔410.14〕
 pādapehi Mv 〔ii.327.6〕
 dhvajapatākaiḥ 〔ii.328.4〕
 patākapaṭṭaiḥ 〔ii.344.1〕
 a personʼs body,  lakṣaṇehi 〔ii.327.7〕
 〔336.6〕
 piṭakaiḥ,  with sores,  pustules,  Av 〔ii.167.1〕
 gandhena Suv 〔7.6〕
 sphuṭo 'bhavad Ānando bhikṣur Māreṇa pāpīyasā Divy 〔201.21〕,  cf. 24,  completely occupied,  possessed,  by the Evil One
 maitryā,  suffused with love (regularly by the Buddha),  Mv 〔iii.429.3〕
 Av 〔i.79.14〕
 maitrāya with v.l. maitryāya Mv 〔ii.350.15〕
 avabhāsena (or in Mv obhāsena),  with radiance,  LV 〔300.10〕
 Mv 〔i.41.7〕
 〔230.2〕
 〔240.12〕
 〔iii.334.10〕
 〔341.14〕
 Divy 〔157.19〕
 Suv 〔8.5〕
 jvālābhir SP 〔407.10〕
 ābhayā SP 〔423.3〕
 LV 〔277.11〕
 prabhājālaiḥ LV 〔280.9〕
 (yaśasā sarvā Śrāvastī) sphuṭā Av 〔ii.20.7〕
 in cpds.,  prīti-sphuṭāḥ SP 〔330.2〕 (vs)
 sarvaśarīraṃ vikṛti-sphuṭaṃ Av 〔ii.173.10〕 (prose)
(2) adj. or (prob.) subst. (nt.),  in dvandva cpd. khaṇḍa-sphuṭa-,  ruined and broken (parts),  of a stūpa
 here replaces BHS and Pali (khaṇḍa-)phulla,  q.v. (cf. Skt. sphuṭati,  bursts open,  and,  in the same context of Divy,  sphuṭita or sphuṭitaka,  q.v.): (stūpe) khaṇḍa-sphuṭa-pratisaṃskāra- (q.v.),  repair of …,  Divy 〔22.11,  18〕
 〔23.1,  3,  8,  10〕. This use of sphuṭa is doubtless secondary,  due to influence of sphuṭati,  sphuṭita(ka). Cf. chuṭṭa.

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  स्फुट्
मूलधातुः:
   स्फुट
धात्वर्थः:
  विकसने
गणः:
  भ्वादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  स्फोटते

धातुः:
  स्फुट्
मूलधातुः:
   स्फुट
धात्वर्थः:
  विकसने
गणः:
  तुदादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  स्फुटति
अनुबन्धादिविशेषः:
  कुटादिः

धातुः:
  स्फुट्
मूलधातुः:
   स्फुट
धात्वर्थः:
  भेदने
गणः:
  चुरादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  उभयपदी
रूपम्:
  स्फोटयति-ते

धातुप्रदीपः

Sanskrit

स्फुटँ स्फुट विकसने 
- स्फोटते । पुस्फुटे । स्फुटतीति विशरणे भविष्यति ।। 257  ।।

स्फुटँ स्फुट  विकसने 
- स्फुटति  पुस्फोट  स्फुटिता  अस्फुटीत्  भ्वादिषु पाठात् स्फोटति  अस्फुटत् अस्फोटीत्  स्फोटत इति  92

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  प्रकट,  प्रस्फुट,  स्फुट
adjective
 
यत् प्रकाशितं ज्ञातं वा।
 "वृत्तं प्रकटं जातम् अतः भयं किमर्थम्।"

Synonyms:
  विस्तीर्ण,  पृथु,  विशाल,  वितत,  विस्तृत,  उरु,  बहुल,  मन्थर,  वटूरिन्,  स्थूर,  स्फुट
adjective
 
यस्य विस्तारः अधिकः अस्ति।
 "एषः मार्गः विस्तीर्णः अस्ति।"

Synonyms:
  सुस्पष्ट,  स्फुट,  प्रव्यक्त,  उल्वण,  प्रकट,  विशद,  अवदात,  इद्ध
adjective
 
यद् केन अपि व्यवधानेन विना सम्पूर्णतया दृश्यते स्पष्टीकरोति वा।
 "आचार्यः छात्रान् पाचनतन्त्रं कृष्णफलके तस्य सुस्पष्टं चित्रम् आलिख्य पाठितवान्।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

bkas pa
१) पाटन २) प्रच्छिन्न ३) स्फुट

kha bye ba
१) उत्फुल्ल २) काकास्यक (?) ३) क्षेवथु ४) पुष्प ५) प्रकाश ६) पुल्लित ७) विकस्ति ८) स्फुट ९) स्फुटित

khyab pa
१) अनुयायिन् २) आकुल ३) आक्रामि ४) आशु ५) गत ६) प्रभूत ७) प्रसर ८) प्रसृत ९) विभू १०) विषृत ११) विष्कम्भ १२) विसारिन् १३) व्यापन १४) व्यापिन् १५) व्याप्त १६) व्याप्तत्व १७) व्याप्ति १८) व्याप्तिमत् १९) संकुल २०) स्फरन २१) स्फुट २२) स्फुरण २३) स्फुरत् २४)

gas pa
१) बिभेद २) स्फुट ३)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
प्रबुद्धोज्जृम्भफुल्लानि व्याकोशं विकचं स्मितम् ॥ ११२७ ॥
उन्मिषितं विकसितं दलितं स्फुटितं स्फुटम् ।
प्रफुल्लोत्फुल्लसंफुल्लोच्छ्वसितानि विजृम्भितस् ॥ ११२८ ॥
स्मेरं विनिद्रमुन्निद्रविमुद्रहसितानि च ।
-wordlist-
 
प्रबुद्ध (क्ली),  उज्जृम्भ (क्ली),  फुल्ल (क्ली),  व्याकोश (क्ली),  विकच (क्ली),  स्मित (क्ली),  उन्मिषित (क्ली),  विकसित (क्ली),  दलित (क्ली),  स्फुटित (क्ली),  स्फुट (क्ली),  प्रफुल्ल (क्ली),  उत्फुल्ल (क्ली),  सम्फुल्ल (क्ली),  उच्छ्वसित (क्ली),  विजृम्भित (क्ली),  स्मेर (क्ली),  विनिद्र (क्ली),  उन्निद्र (क्ली),  विमुद्र (क्ली),  हसित (क्ली)

--source--
 
अबाधोच्छृङ्खलोद्दामानियन्त्रितमनर्गलम् ॥ १४६६ ॥
निरङ्कुशे स्फुटे स्पष्टं प्रकाशं प्रकटोल्बणे ।
व्यक्तं वर्तुलं तु वृत्तं निस्तलं परिमण्डलम् ॥ १४६७ ॥
-wordlist-
 
अबाध (क्ली),  उच्छृङ्खल (क्ली),  उद्दाम (क्ली),  अयन्त्रित (क्ली),  अनर्गल (क्ली),  निरङ्कुश (क्ली),  स्फुट (क्ली),  स्पष्ट (क्ली),  प्रकाश (क्ली),  प्रकट (क्ली),  उल्बण (क्ली),  व्यक्त (क्ली),  वर्तुल (क्ली),  वृत्त (पुंक्ली),  निस्तल (क्ली),  परिमण्डल (क्ली)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

विशद
विशद,  प्रकट,  स्पष्ट,  प्रकाश,  स्फुट
विशदं प्रकटं स्पष्टं प्रकाशं स्फुटमिष्यते ।
verse 4.1.1.752
page 0086

वीकाश
वीकाश,  स्फुट,  रहस्
वीकाशः स्फुटरहसोः काष्ठा कालप्रकर्षयोः ॥ ८३७ ॥
verse 5.1.1.837
page 0096

नाममाला

Sanskrit

स्फुट,  साधु,  स्पष्ट,  विशद,  पुष्कल,  अमल
स्फुटं साधु खलु स्पष्टं विशदं पुष्कलामलौ ॥ १७३ ॥
verse 0.1.1.173
page 0084

एकाक्षरनाममाला

Sanskrit

हि,  स्फुट,  दान
स्फुटे दानेऽथाव्ययो ही दुःखहेतौ च विस्मये ।
विषादे चाव्ययो हं त्वनुनये कोपभाषणे ॥ ४७ ॥
verse 1.1.1.47
page 0122

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 स्फुट,  इ क नर्म्मणि । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(चुरा०-पर०-सक०-सेट् ।) नर्म्मेह परीहासः ।इ क,  स्फुण्टयति सखायं लोकः । अयमन्यैर्नमन्यते । इति दुर्गादासः ॥

 स्फुट,  इर् विश(स)रणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वा०-पर०-अक०-भेदने सक०-सेट् ।) इर, अस्फुटत् अस्फोटीत् । विशरणं भेदनम् ।स्फोटयति गात्रं बाणः । विसरण इति दन्त्य-मध्यपाठे विकसन इत्यर्थः । स्फोटति मल्लिका-कलिका ॥

 स्फुट,  क भिदि । इति कविकल्पद्रुमः । (चुरा०-पर०-सक०-सेट् ।) क,  स्फोटयति कण्टकःपदम् । इति दुर्गादासः ॥

 स्फुट,  ङ विसरणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (भ्वा०-आत्म०-अक०-सेट् ।) ङ,  स्फोटन्ते नवकुद्म-लानि कुटजप्रायेषु वृक्षेष्विति हलायुधः । इतिदुर्गादासः ॥

 स्फुट,  त् क विसरणे । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(अदन्तचुरा०-पर०-अक०-सेट् ।) विसरणंविकमनम् । स्फुटयति चम्पककलिका । अपु-स्फुटत् । इति दुर्गादासः ॥

 स्फुट,  शि विकासे । इति कविकल्पद्रुमः । (तुदा०-पर०-अक०-सेट् ।) विकास इति कस जगताविति दन्त्यान्तस्य घञि रूपं विपूर्व्वेणार्था-न्तरवाचितया विकसनमित्यर्थः । शि,  स्फुटतिकेतकीकोरकः । अस्फुटीत् पुष्फोट । इतिदुर्गादासः ॥

 स्फुट,  क हिंसे । आङ्पूर्व्वोऽयम् । इति कविकल्प-द्रुमः ॥
 (चुरा०-पर०-सक०-सेट् ।) आङ् उप-सर्गः । क,  आस्फोटयति । इति दुर्गादासः ॥

 स्फुटः,  त्रि,  (स्फुटति प्रकाशते इति । स्फुट् + कः ।)व्यक्तः । यथा,  रघुः । ३ । ६३ ।“अवेहि मां प्रीतमृते तुरङ्गमात्किमिच्छसीति स्फुटमाह वासवः ॥
”)प्रफुल्लः । इति मेदिनी ॥
 शुक्लः । इत्यजयः ॥
भिन्नः । इति स्फुटधात्वर्थदर्शनात् ॥
 * ॥
 स्फुट-ग्रहा यथा,  --“स्यात् संस्कृतो मध्यफलेन मध्योमन्दस्फुटः स्यात् चलकेन्द्रमुक्तम् ।विधाय शैघ्र्येण चलेन चैवंखेटस्फुटः स्यादसकृत् फलाभ्याम् ॥
”कुजस्य विशेषमाह ।“दलीकृताभ्यां प्रथमं फलाभ्यांततोऽखिलाभ्यामसकृत् कुजस्तु ।स्फुटौ रवीन्दू मृदुनैव वेद्यौशीघ्राख्यतुङ्गस्य तयोरभावात् ॥
”इति सिद्धान्तशिरोभणिः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 स्फुट भेदे चु०
  उभ०
  सक०
  सेट । स्फोटयति ते अपुस्फुटत् त ।

 स्फुट विकाशे भ्वा०
  प० अक० सेट् । स्फोटति इरित् अस्फुटत्अस्फोटीत् ।

 स्फुट विकाशे तु० कुटा० प० अक० सेट् । स्फुटति अस्फुटीत् पुस्फोट ।

 स्फुट विदलने भ्वा०
  आत्म० अक० सेट् । स्फोटते अस्फोटिष्ट ।

 स्फुट परीहासे चुरा० उभ०
  अक० सेट् इदित् । स्फुण्टयति ते अपुस्फुण्टत् त ।

 स्फुट हिंसे चु०
  उभ०
  सक०
  सेट् प्रायेणाङ्पूर्वः । आस्फोट-यति ते आपुस्फुटत् त ।

 स्फुट विकाशे अद० चु०
  उभ०
  सक०
  सेट् । स्फुटयति ते अपुस्फुटत् त ।

 स्फुट त्रि०
  स्फुट--क । १ विकशिते २ व्यक्ते मेदि० । ३ भिन्ने ४ शुक्लेच अजयः । ५ ज्योतिषोक्तेषु मेषादिराशिषु अंशविशेषस्थितेषु सूर्य्यादिग्रहेषु पु०
  तेषां ६ तत्तर्दशकसादिषु गतौ स्त्री ।७ उत्प्रेक्षाया द्योतने न०
  । ८ सर्पफणायां स्त्री रामाश्रयाःग्रहाणां स्फुटताकरणप्रयोजनं सि० शि० उक्तं यथा“यात्राविवाहोत्सवजातकादौ खेटैः स्फुटैरेव फलस्फुटत्वम् । स्यात् प्रोच्यते तेन नभश्चराणां स्फुटक्रियादृग्गणितैक्यकृद् वा” इत्युपक्रमे स्पष्टाधिकारे प्रपञ्चितंग्रहाणां मृदूच्चादिकमुक्त्वोक्तम् “मृदूच्चेन हीनो ग्रहोमन्दकेन्द्रं चलोच्चं ग्रहोनं भवेच्छीघ्रकेन्द्रम् । तुला-जादिकेन्द्रे फलं स्वर्णमेवं मृदु ज्ञेयमस्माद्विलोमं च शी-घ्रम् । त्रिभिर्मैः पदं तानि चत्रारि चक्रे क्रमात्स्यादयुक् युग्मसंज्ञा च तेषाम् । अयुम्मे पदे यातमेव्यंतु युग्मे मुजो बाहुहीगं त्रिभं कोटिरुक्ता” इत्युक्त्वाभुजकोटिफलादिकमुक्त्वा । “स्यात् संस्कृतो मध्यफलेनमध्यो मन्दस्फुटः स्याच्चलवेन्द्रमुक्तम् । विधाय शै-घ्रेण फलेन चैव खेटः स्फुटः स्यादसकृत्फलाभ्याम् ।दलीकृताभ्यां प्रथमं फलाभ्यां तताऽखिल भ्य मसकृत्कुजस्तु । स्फुटौ रवीन्दू मृदुनैव वैद्यौ शीघ्राख्यतुङ्गस्यतयोरभावात्” सि० शि० । आदौ ग्रहस्य मन्दफल-मानीय तेन संस्कतोऽसौ मन्दसफुटः स्यात् । तं शी-घ्रोच्चाद्विशोध्य शीघ्रवन्द्रं कृत्वा ततः शीघ्रफलम् । तेनसंस्कृतो मन्दस्फटो ग्रहः स्यात् । तस्मात् स्फुटा०न्मध्योच्चं विशोध्य मन्दमानीय तेन गणितागतोमध्यसंस्कृता मन्दस्फुटः स्यात् । तेन पुनश्चलवेन्द्रंततश्चलफलं तेन मन्दस्फुटसंस्कृतः स्फुटः स्यात्एवमसकृत् यावदविशेषः । तत्तु दलीकृताभ्यां प्रथमंफलाभ्यामित्यादिना कुजस्य विशेष उक्तस्तत्रोपपत्तिरेववासना” प्रमिता० । ग्रहाणां तत्रोक्तः स्पष्टगत्यानयन-प्रकारस्तु खगोलशब्दे २४३२ पृ० दृश्यः ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

स्फुटँ स्फुट  विकसने
- स्फुटति,  स्फुटिता  अस्फुटीत्  स्फुटः  भ्वादौ स्फुटिर् विशरणे (1226)-स्फोटति,  स्फोटिता,  अस्फुटत्,  अस्फोटीत्  स्फोटः  93

धातुवृत्तिः

Sanskrit

स्फुटँ स्फुट  (अर्थः)  विकसने
( स्फोटते पुस्फुटे स्फोटितेत्यादि पुस्फुटिषते पुस्फोटिषते स्फुटित्वा स्फोटित्वा ) "रलो व्युपधात्'' इति कित्त्वविकल्पः ( पोस्फुट्ट्यते,  पोस्फुटीति पोस्फोट्टि अपोस्फोट् स्फोटयति अपुस्फुटत् अयं तुदादावपि,  विशरणार्थोग्रे परस्मैपदिषु,  भेदनार्थश्चुरादौ  257

स्फुटँ स्फुट (अर्थः)  विकसने
( स्फुटति पुस्फोट ) "शर्पूर्वाः खयः'' इति खयः शेषः (स्फोटते)इति शप्यात्मनेपदी स्फोटतीति विशरणार्थः परस्मैपदी तत्रैव भेदानार्थश्चुरादौ  91

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“स्फुट विकसने”@} 2 ‘-- विशरणे’ इति वोपदेवः। 
 ‘क्रमाद् विकासे शशपोः,  स्फुटति स्फोटते पदे।’ 3 इति देवः। 
 क्षीरतरङ्गिण्यां धातुरयं न दृश्यते। 
 सन्नन्ते सर्वत्र ‘रलो व्युपधात्--’ 4 इति कित्त्वविकल्पनात् रूपद्वयं ज्ञेयम्--पुस्फोटिषकः-पुस्फुटिषकः- षिका। 
 एवं शुद्धे क्त्वायामपि। 
 सर्वाण्यपि रूपाणि कुकतिवत् 5 ज्ञेयानि। 
 6
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१९५७)
 02 =>
  (१-भ्वादिः-२६०। अक। सेट्। आत्म।)
 03 =>
  (श्लो। ७०)
 04 =>
  (१-२-२६)
 05 =>
  (१९७)
 06 =>
  [पृष्ठम्१३९५+ २६]

1 {@“स्फुट विकसने”@} 2 कुटादिः। 
 ‘क्रमाद् विकासे शशपोः स्फुटति स्फोटते पदे।’ 3 इति देवः। 
 सर्वाण्यपि रूपाणि कौटिल्यार्थककुटतिवत् 4 बोध्यानि। 
 अस्य धातोः कुटादित्वात्,  ‘रलो व्युपधात्--’ 5 इति सन्नन्ते कित्त्वविकल्पो न। 
 णमुलि- 6 अङ्गुलिस्फोटम्। 
 स्फोटः = शाब्दिकसंमतं शब्दस्वरूपम्,  रोगविशेषश्च।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१९५८)
 02 =>
  (६-तुदादिः-१३७३। अक। सेट्। पर।)
 03 =>
  (श्लो। ७०)
 04 =>
  (२०४)
 05 =>
  (१-२-२६)
 06 =>
  [[आ। ‘वदन् बह्वङ्गुलिस्फोटं भ्रूविक्षेपं विलोकयन्।।’ भ। का। ५। ६३।]]

1 {@“स्फुट भेदने”@} 2 ‘स्फोटयेत् स्फोटतीति द्वे भेदे विशरणे क्रमात्।’ 3 इति देवः। 
 सर्वाण्यपि रूपाणि चौरादिककुहयतिवत् 4 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१९५९)
 02 =>
  (१०-चुरादिः-१७२३। सक। सेट्। उभ।)
 03 =>
  (श्लो। ७१)
 04 =>
  (२३७)

Capeller

German

 स्फुट offen,  aufgeblüht
 offenbar,  verständlich, 
deutilch
 n.
  adv. Abstr.
°ता f.
 , 
°त्व n.
 

Burnouf

French

 स्फुट स्फुट a. fendu,  brisé
		 épanoui,  éclos
manifeste,  évident. -- S. f.
  स्फुटा développement de la peau du
nāga.
स्फुटन n.
  action de briser,  de déchirer.
		 Epanouissement, 
éclosion. 
स्फुटवल्कली f.
  cardiosperme,  bot.
स्फुटि f.
  engelure,  tumeur.
		 Cucumis momordica,  bot.

Stchoupak

French

 स्फुट-
 a. ouvert 
 épanoui,  fleuri 
 distinct,  clair,  évident 
correct 
 pur,  sans taches 
 répandu,  vaste,  étendu,  fameux 
 -आ- f.
 
chaperon d'un serpent 
 -अम् manifestement,  certainement 
 -तरम्
compar id. 
 -ता- f.
  fait d'être distinct,  évident 
 -ई-कृ-
rendre clair,  mettre au jour 
 -इका- f.
  fragment qui s'est détaché.
°चन्द्र-तारक- a. (nuit) éclairée par la lune et les étoiles.
°फेन-राजि- m.
  (mer) que signalent les rangées d'écume.
°वक्तृ- ag. qui parle franchement.
°शब्दम् adv. de façon distincte.
स्फुटाक्षर- a. (langage) clair,  significatif. 
स्फुटागस्- a. qui faute ouvertement.
स्फुटार्थ- a. au sens évident.
-ई-करण- nt. manifestation 
 fait de mettre au jour.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.