| YouTube Channel

स्पृह् (spRh)

 
शब्दसागरः
English
स्पृह् r. 10th cl. (स्पृहयति-ते) To wish, to desire, to long for, (with a dative.)
Capeller Eng
English
स्पृह् स्पृहयति स्पृहय°ते be eager
strive after or
long for (dat. ,
gen.
 , or
acc.
 ), envy (dat. ,
gen.
 or
loc.
 ). — सम्
desire ardently (acc. )
Apte
English
स्पृह् [spṛh], 1
U.
 (स्पृहयति-ते) To wish, long for, desire for, yearn, envy (with
dat.
 )
स्पृहयामि खलु दुर्ललितायास्मै
Ś.*
 7
तपःक्लेशायापि स्पृहयन्ति K.
न मैथिलेयः स्पृहयांबभूव भर्त्रे दिवो नाप्यलकेश्वराय
R.*
 16.42
Bh.*
 2.45.
Apte 1890
English
स्पृह् {c10c} U. (स्पृहयति-ते) To wish, long for, desire for, yearn, envy (with dat.)
स्पृहयामि खलु दुर्ललितायास्मै Ś. 7
तपःक्लेशायापि स्पृहयंती K.
न मैथिलेयः स्पृहयांबभूव भर्त्रे दिवो नाप्यलकेश्वराय R. 16. 42, Bh. 2. 45.
Monier Williams Cologne
English
1. स्पृह् (connected with √ स्पर्ध्, स्पृध्)
cl.
 10.
P.
 (Dhātup. xxxv, 19) स्पृह॑यति (mc. also °ते
pr.
p.
 स्पृहयत् or स्पृहयमाण, once in
Āpast.
 स्पृहन्ती
pf. स्पृहयाम्-आस or -बभूव,
MBh.
&c.
aor.
 अपस्पृहत्
inf.
 स्पृहयितुम्
Gr.
 ),
to be eager, desire eagerly, long for (dat.
gen.
 , or
acc.
 ),
RV.
&c.
&c.
to envy, be jealous of (dat.
gen.
 , or
acc.
 ),
MBh.
Kāv.
&c.
स्पृह् [cf. Gk. σπέρχω
Germ.
 springen
Eng.
 spring.]
2. स्पृह् See पुरु-स्पृ॑ह् and नि स्पृ॑ह्.
Monier Williams 1872
English
स्पृह् स्पृह् (connected with rts. 1. स्पृध्,
स्पर्ध्), cl. 10. P. A. स्पृहयति, -ते,
स्पृहयाम्-आस, स्पृहयाम्-बभूव, अपस्पृहत्,
स्पृहयितुम्, to desire, wish for, long for (with dat.
or gen., e. g. राज्याय न स्पृहये, I do not desire
dominion)
to envy (with dat. or gen., e. g. न
तेषां स्पृहयामि, I do not envy them
कुवेराय
स्पृहयति, he envies Kuvera): Pass. स्पृह्यते, to
be desired, &c.
[cf. perhaps Gr. σκέρχομαι
Lat.
spero
Old Germ. spulgen.]
Macdonell
English
स्पृह् SPṚH [collateral of SPṚDH], 🞄spṛháya, P. (Ā. metr.) be eager, long, 🞄for (ac., d., g.)
be jealous, envy (ac., d., g.). 🞄sam, desire eagerly (ac.).
Benfey
English
स्पृह् स्पृह्, i. 10, स्पृहय (old
Caus. of स्पर्ध्, with ह् for ध्, and ऋ
for अर्), Par., with dat. and gen.
1. To
envy, Pañc. 137, 16.
2. To desire, to
long for, Rām. 3, 53, 39
Śāk. 103, 4. --
Cf. probably Lat. spero,
spes
O.H.G. spulgen.
Apte Hindi
Hindi
स्पृह्
चुरा* उभ* - -
"कामना करना, लालायित होना, इच्छा करना, उत्सुक होना, चाहना"
L R Vaidya
English
spfh {% vt. 10U (pres. स्पृहयति-ते) %} To envy, to desire, to long for, (with a dat.), स्पृहयामि खलु दुर्ललितायास्मै Sak.vii., न मैथिलेयः स्पृहयांबभूव भर्त्रे दिवो नाप्यलकेश्वराय R.xvi.42.
Bopp
Latin
स्पृह् 10. P. interdum A. स्पृहयामि, स्पृहये desiderare,
appetere, c. dat. vel gen. R. Schl. II. 95. 17.: ना ऽयोध्याय
न राज्याय स्पृहये ऽद्य त्वया सह.
2) invidere, c. dat.
vel gen. RAGH. 16. 42.: न मैथिलेयः स्पृहयाम्बभूव
भर्त्रे दिवो ना ऽप्य् अलकेश्वराय
MAH. 1. 5317.: स्पृह-
यामि…पुरुषाणां सचक्षुषाम्. (Fortasse lat. spero.)
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 स्पृह्
मूलधातुः:
 स्पृह
धात्वर्थः:
 ईप्सायाम्
गणः:
 चुरादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 उभयपदी
रूपम्:
 स्पृहयति-ते
अनुबन्धादिविशेषः:
 अदन्तः
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 स्पृह्, रुच्
verb
वस्तुविषयक-इच्छानुकूलव्यापारः।
"न स्पृहयामि अहं भोजनम् अद्य।"
Synonyms:
 इष्, ईह्, समीह्, वाञ्छ्, स्पृह्, आकाङ्क्ष्, काङ्क्ष्, अभिलष्, कम्, वश्
verb
इच्छानुकूलः व्यापारः।
"अहं भवतः आर्थिकं साहाय्यम् इच्छामि।"
Synonyms:
 ईर्ष्य्, स्पृह्, अभिसंज्वर्
verb
अन्यस्य उपलब्धिं दृष्ट्वा मात्सर्योपजनितः असूयानुकूलः मनोव्यापारः।
"रामस्य उत्कर्षं दृष्ट्वा श्यामः ईर्ष्यति।"
Capeller
German
स्पृह् s. स्पर्ह्.
Grassman
German
√spṛh, eifrig begehren, Verlangen haben nach [Dat.].
Stamm spṛhaya:
-anti ná svápnāya {622, 18}.
-et ná duruktā́ya 〰 {41, 9}.
Impf. aspṛhaya:
-am tásmai 〰 púnar {961, 2}.
Burnouf
French
*स्पृह् स्पृह्। स्पृहयामि, स्पृहये 10. Désirer,
d. ou g.
Envier, porter envie à qqn. , g. ou d.
Stchoupak
French
स्पृह्-
-स्पृहयति (-ते) -- désirer, être avide (de, dat. gén.
acc.)
envier, être jaloux (de, id.).