स्पृहा (spRhA)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 स्पृहा f.
  (-हा) Wish,  desire.
 E.
  स्पृह् to wish,  अङ् and टाप् affs.

Capeller Eng

English

 स्पृहा f.
  desire,  longing for,  delight in (gen.  ,  loc.
 ,  or
—°)
 envy.

Yates

English

 स्पृहा (हा) 1.
f.
  Wish,  desire.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	 longing
प्रतिज्ञात 	-	  pratijJAta 	-	 adj.
  	-	 longing
वेन 	-	  vena 	-	 adj.
  	-	 longing
साकाङ्क्ष 	-	  sAkAGkSa 	-	 adj.
  	-	 longing
उत्कणिका 	-	  utkaNikA 	-	 f.
  	-	 longing
रुहरुहिका 	-	  ruharuhikA 	-	 f.
  	-	 longing
रुहिरुहिका 	-	  ruhiruhikA 	-	 f.
  	-	 longing
समुत्सुकता 	-	  samutsukatA 	-	 f.
  	-	 longing
आधी 	-	  AdhI 	-	 f.
  	-	 longing
अभिलाष 	-	  abhilASa 	-	 m.
  	-	 longing
राग 	-	  rAga 	-	 m.
  	-	 longing
रणरणक 	-	  raNaraNaka 	-	 m.
  	-	 longing
काम 	-	  kAma 	-	 m.
  	-	 longing  [ erotic,  sexual ]
ताम 	-	  tAma 	-	 m.
  	-	 longing
महारथ 	-	  mahAratha 	-	 m.
  	-	 longing
विमन्यु 	-	  vimanyu 	-	 m.
  	-	 longing
वनद् 	-	  vanad 	-	 m.
  	-	 longing
समीहित 	-	  samIhita 	-	 n.
  	-	 longing
अभिलषण 	-	  abhilaSaNa 	-	 n.
  	-	 longing
कामित 	-	  kAmita 	-	 n.
  	-	 longing

स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	 longing
स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	  pleasure or delight in
स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	  wish
स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	  kind of plant
स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	  desire
स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	  envy
स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	  longing for
स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	  eager desire
स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	  aspiration
स्पृहा 	-	 spRhA 	-	 f.
  	-	  covetousness

 
   स्पृहा  spRhA f.
   aspiration   
   श्वासता  zvAsatA f.
   aspiration    
   सोष्मता  soSmatA f.
   aspiration   
   सोष्मन्  soSman adj.
   having aspiration    
   श्वास  zvAsa m.
   breathing or aspiration   
   सर्ग  sarga m.
   aspiration at the end of a word   
   अल्पप्राण  alpaprANa m.
   slight breathing or weak aspiration      
            

Wilson

English

 स्पृहा
f.
  (-हा) Wish,  desire.
E.
  स्पृह to wish,  अङ् and टाप् affs.

Apte

English

स्पृहा [spṛhā],  [स्पृह्-अञ्] Desire,  eager desire,  ardent wish,  longing,  envy,  covetousness
 कथमन्ये करिष्यन्ति पुत्रेभ्यः पुत्रिणः स्पृहाम् V.*
  3.29
 R.*
  8.34.

Apte 1890

English

 स्पृहा [स्पृह्-अञ्] Desire,  eager desire,  ardent wish,  longing,  envy,  covetousness
 कथमन्ये करिष्यंति पुत्रेभ्यः पुत्रिणः स्पृहां Ve. 3. 29,  R. 8. 34. 

Monier Williams Cologne

English

 स्पृहा f.
  (ifc.  f(आ). ) eager desire,  desire,  covetousness,  envy,  longing for,  pleasure or delight in (dat. ,  gen.
   loc.
  ,  or comp. 
 acc.
   with √ कृ or बन्ध्,  ‘to long for,  be desirous of [loc.   or comp. ]’
 with √ कृ,  ‘to envy any one [loc.  ]’),  MBh.
  
 R.
  &c.
  

 a kind of plant (v.l. स्पृशा),  L.
 

Monier Williams 1872

English

 स्पृहा,  f. desire,  eager desire,  longing,  wish,  envy, 
covetousness.

Macdonell

English

 स्पृहा spṛh-ā,  f.
  eager desire,  longing for,  🞄pleasure in (lc.,  —°
 rarely d.,  g.)
 envy (rare): 🞄-ṃ kṛ or bandh,  long for (lc.,  —°)
 -ṃ kṛ,  🞄envy any one (lc.): -vat,  a.
  desirous of,  🞄delighting in (lc.).

Benfey

English

 स्पृहा स्पृह् + आ,  f.
  Wish,  desire,  Hit.
ii. d. 121
 Pañc. 131,  19 (read स्पृहां).
 -- Comp.
 
अ-गत-,  adj.
 ,  f.
  हा,  not
having attained one's desire, 
Böhtl. Ind. Spr. 1156. निस्-,  वि-गत- (vb.
गम्),  and वीत-,  i. e.
वि-इत-,  adj.
 ,  f.
  हा, 
free from wish or desire,  Pañc. iii. d.
84 (निस्-)
 Kir. 3,  12 (
वीत-),  स-,  adj.
 , 
f.
  हा,  desirous,  Kir,  14,  36. °हम्,  adv.
passionately longing,  Śāk. 11,  19
 Vikr.
13,  18.

Hindi

आकांक्षा

Apte Hindi

Hindi

स्पृहा
स्त्री*
  - स्पृह् + अच् + टाप्
"इच्छा,  उत्सुकता,  प्रबल कामना,  लालसा,  ईर्ष्या,  अभिलाषा"

L R Vaidya

English

 spfhA {% f. %} Desire,  eager desire,  longing,  wish,  envy,  covetousness,  अधिवासस्पृहयेव R.viii.34.

Bopp

Latin

 स्पृहा f. (r. स्पृह् s. आ) desiderium. BH. 4. 14.

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  आकाङ्क्षा,  कामना,  अनुकामः,  अभिलिप्सा,  अभिलाषः,  अभिवाञ्छा,  आशंसा,  इच्छता,  इच्छत्वम्,  इच्छा,  इष्टिः,  ईप्सा,  ईहा,  वासना,  श्लाघा,  स्पृहा
noun
 
लब्धुं स्पृहणम्।
 "आकाङ्क्षाणाम् अन्तः कदापि न भवति।"

Synonyms:
  आशा,  प्रत्याशा,  आशंसा,  आकाङ्क्षा,  अपेक्षा,  स्पृहा,  आशाबन्धः,  मनोरथः,  व्यपेक्षा,  प्रतीक्षा,  सम्प्रतीक्षा,  निरीक्षा,  उदीक्षणम्,  ईप्सितम्,  मनस्विता
noun
 
मनसः अवस्था यस्यां कोऽपि किमपि वस्त्वोः प्राप्तिः आशंसते।
 "भवतः एषा आकाङ्क्षा नासीत् अस्माकम्। "

Synonyms:
  इच्छा,  आकाङ्क्षा,  वाञ्छा,  दोहदः,  स्पृहा,  ईहा,  तृट्,  लिप्सा,  मनोरथः,  कामः,  अभिलाषः,  तर्षः,  रुक्,  इषा,  श्रद्धा,  तृष्णा,  रुचिः,  मतिः,  दोहलम्,  छन्दः,  इट्
noun
 
मनोधर्मविशेषः।
 "निर्दुःखत्वे सुखे चेच्छा तज्ज्ञानादेव जायते। इच्छा तु तदुपाये स्यादिष्टोपायत्वधीर्यदि।।"

Sanskrit Tibetan

Tibetan

brkam pa
इच्च्छामि २) कृपण ३) गृद्धि ४) घस्मर ५) लुब्ध ६) लोलुप ७) स्पृहा

dga'
१) अभिरत २) आराम ३) इच्छन्ति ४) इच्छा ५) इष्ट ६) कान्त ७) नन्द ८) नन्दयति ९) नन्दिन् १०) निरत ११) निर्वृति १२) प्रभुदित १३) प्रामोद्य १४) प्रिय १५) प्रीत १६) प्रीति १७) मुदित १८) रति १९) रमसे २०) रोचते २१) सुख २२) स्नेह २३) स्पृहा २४)

dga' ba
१) अभिरत २) ३) आनन्द ४) आमोद ५) आराम ६) उदग्र ७) उद्विग्नप्राप्त ८) कान्त ९) कौतुक १०) चित्तोल्लास ११) तुष्ट १२) तुष्टि १३) तृष्णा १४) तोष १५) तोषण १६) धृति १७) नन्द १८) १९) नन्दन २०) नन्दिन् २१) प्रणय २२) प्रमद २३) प्रमुदिता २४) प्रमोद २५) प्रसाद २६) प्रामोद्य २७) प्रिय २८) प्रीति २९) प्रेमन् ३०) भक्त ३१) मदन ३२) मुदित ३३) मुदिता ३४) मोद ३५) रत ३६) रति ३७) रभस ३८) रमण ३९) रमति ४०) रम्य ४१) रस ४२) रसिक ४३) रहस् ४४) रामता ४५) रुचि ४६) शौण्ड ४७) संतुष्ट ४८) संतोष ४९) संभोग ५०) सुख ५१) स्पृहा ५२) हर्ष ५३) हृष्ट ५४) हृष्टि ५५)

chags
१) अनुनय २) अनुरागिता ३) अवकीर्ण ४) आविष्करण ५) आसक्त ६) आसंग ७) ° इन् ८) उत्पादित ९) उदपादि १०) कांक्षा ११) तन्मय १२) देशयति १३) परिविष्ट १४) प्रसक्त १५) भवति १६) रज्येत १७) रति १८) राग १९) लिप्त २०) श्लिष्यति २१) सक्त २२) सक्ति २३) संग २४) स्थित २५) स्नेह २६) स्पृहा २७)

chags pa
१) अतिस्नेह २) अध्यवसान ३) अध्यवसित ४) अनुनय ५) अनुनीत ६) अनुराग ७) अनुरोध ८) अभिलाष ९) आसक्ति १०) आस्था ११) इच्छा १२) उत्कर्ष १३) औत्सुक्य १४) कामगुण १५) तन्मय १६) दया १७) निर्बन्ध १८) पलिगोध १९) प्रणय २०) प्रतिषेवमान २१) प्रसक्त २२) रक्त २३) राग २४) लिप्त २५) लेप २६) लेभ २७) विग्रह २८) श्लेष २९) सक्त ३०) सक्ति ३१) संग ३२) संगृद्ध ३३) सज्यति ३४) स्नेह ३५) स्पृहा ३६)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गृध्नुस्तु गर्धनस्तृष्णग्लिप्सुर्लुब्धोऽभिलाषुकः ॥ ४२९ ॥
p{0021}
लोलुपो लोलुभो लोभस्तृष्णा लिप्सा वशः स्पृहा ।
काङ्क्षाशंसागर्धवाञ्छाशेच्छेहातृण्मनोरथाः ॥ ४३० ॥
कामोऽभिलाषोऽभिध्या तु परस्वेहोद्धतः पुनः ।
अविनीतो विनीतस्तु निभृतः प्रश्रितोऽपि च ॥ ४३१ ॥
-wordlist-
 
गृध्नु (पुं),  गर्धन (पुं),  तृष्णज् (पुं),  लिप्सु (पुं),  लुब्ध (पुं),  अभिलाषुक (पुं),  लोलुप (पुं),  लोलुभ (पुं),  लोभ (पुं),  तृष्णा (स्त्री),  लिप्सा (स्त्री),  वश (पुं),  स्पृहा (स्त्री),  काङ्क्षा (स्त्री),  आशंसा (स्त्री),  गर्ध (पुं),  वाञ्छा (स्त्री),  आशा (स्त्री),  इच्छा (स्त्री),  ईहा (स्त्री),  तृष् (स्त्री),  मनोरथ (पुं),  काम (पुंक्ली),  अभिलाष (पुं),  अभिध्या (स्त्री),  परस्वेहा (स्त्री),  उद्धत (पुं),  अविनीत (पुं),  विनीत (पुं),  निभृत (पुं),  प्रश्रित (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

इच्छा
इच्छा,  वाञ्छा,  स्पृहा,  काङ्क्षा,  कामना,  ईप्सा,  रुचि,  आशंसा
इच्छा वाञ्छा स्पृहा काङ्क्षा कामनेप्सा रुचिस्तथा ।
आशंसा चेति तुल्यार्था निश्चितं नियतं स्मृतम् ॥ ७१० ॥
verse 4.1.1.710
page 0082

अमरकोशः

Sanskrit

Word:  स्पृहा
Root:  स्पृहा
Gender:  स्त्री
Number:  all
Meaning(s): 
⇒ envy
⇒ wish
⇒ desire
⇒ longing
⇒ aspiration
⇒ longing for
⇒ eager desire
⇒ covetousness
⇒ kind of plant
⇒ pleasure or delight in
Shloka(s): 
1|7|27|1 ► प्रेमा ना प्रियता हार्दं प्रेमस्नेहोऽथ दोहदम्। (नाट्यवर्गः)
1|7|27|2 ► इच्छा काङ्क्षा स्पृहेहा तृड्वाञ्छा लिप्सा मनोरथः॥ (नाट्यवर्गः)
1|7|28|1 ► कामोऽभिलाषस्तर्षश्च सोऽत्यर्थं लालसा द्वयोः। (नाट्यवर्गः)
3|3|26|2 ► भगं श्रीकाममाहात्म्यवीर्ययत्नार्ककीर्तिषु॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|29|2 ► अभिष्वङ्गे स्पृहायां च गभस्तौ च रुचिः स्त्रियाम्॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|51|2 ► तृष्णे स्पृहापिपासे द्वे जुगुप्साकरुणे घृणे॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|102|2 ► सन्धा प्रतिज्ञा मर्यादा श्रद्धासम्प्रत्ययः स्पृहा॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|107|1 ► प्रतियत्नावुभौ लिप्सोपग्रहावथ सादिनौ। (नानार्थवर्गः)
3|3|233|1 ► छन्दः पद्येऽभिलाषे च तपः कृच्छ्रादिकर्म च। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s): 
➠ 1|7|27|1 ⇢ दोहदम् (दोहद) (नपुं)
➠ 1|7|27|2 ⇢ इच्छा (इच्छा) (स्त्री) ⇒ want, will, wish, desire, hankering, inclination, willingness, problem [math.], desiderative form, question or problem
➠ 1|7|27|2 ⇢ काङक्षा (काङ्क्षा) (स्त्री)
➠ 1|7|27|2 ⇢ स्पृहा (स्पृहा) (स्त्री) ⇒ envy, wish, desire, longing, aspiration, longing for, eager desire, covetousness, kind of plant, pleasure or delight in
➠ 1|7|27|2 ⇢ ईहा (ईहा) (स्त्री) ⇒ wish, desire, effort, request, exertion, activity
➠ 1|7|27|2 ⇢ तृट् (तृष्) (स्त्री)
➠ 1|7|27|2 ⇢ वाञ्छा (वाञ्छा) (स्त्री) ⇒ wish, desire, statement, assumption, longing for
➠ 1|7|27|2 ⇢ लिप्सा (लिप्सा) (स्त्री) ⇒ longing for, desire to gain, wish to acquire or obtain
➠ 1|7|27|2 ⇢ मनोरथः (मनोरथ) (पुं) ⇒ hint, wish, fancy, desire, illusion, heart's joy, heart compared to a car, wish expressed in an indirect manner
➠ 1|7|28|1 ⇢ कामः (काम) (पुं) ⇒ will, wish, desire, wishing, desiring, pleasure, enjoyment, affection, desire for, kind of bean, longing after, name of viSNu, name of baladeva, stake in gambling, species of mango tree, love [erotic,  sexual], longing [erotic,  sexual], particular form of temple, Love or Desire personified, especially sexual love or sensuality
➠ 1|7|28|1 ⇢ अभिलाषः (अभिलाष) (पुं) ⇒ wish, desire, longing, appetite, affection, longing for, covetousness
➠ 1|7|28|1 ⇢ तर्षः (तर्ष) (पुं) ⇒ sun, raft, wish, ocean, Desire, thirst, desire for
➠ 3|3|26|2 ⇢ भगम् (भग) (नपुं)
➠ 3|3|29|2 ⇢ रुचिः (रुचि) (स्त्री) ⇒ zest, wish, light, taste, desire, liking, lustre, relish, beauty, colour, pleasure, interest, appetite, pleasant, agreeable, splendour, kind of coitus, kind of pigment
➠ 3|3|51|2 ⇢ तृष्णा (तृष्णा) (स्त्री) ⇒ greed, desire, thirst, avidity, daughter of Death, strong desire or craving, generated by vedanA and generating upAdAna, ardent desire [source of hypocrisy and fraud]
➠ 3|3|102|2 ⇢ श्रद्धा (श्रद्धा) (स्त्री) ⇒ wish, faith, trust, belief, desire, purity, respect, loyalty, approve, believe, intimacy, appetite, belief in, curiosity, reverence, assent to, confidence, zraddadhAna, longing for, trustfulness, faithfulness, render trustful, desire of eating, to make faithful, inspire confidence, have belief or confidence, longing of a pregnant woman, welcome 
 to be desirous of, term for the fem. nouns in A, to have faith or faithfulness, calmness or composure of mind, be true or trustful 
 to credit
➠ 3|3|107|1 ⇢ प्रतियत्नः (प्रतियत्न) (पुं) ⇒ effort, heedful, exertion, requital, cautious, endeavour, manufacture, preparation, retaliation, elaboration, exerting one's self, taking care or trouble, care bestowed upon anything, imparting a new quality or virtue on
➠ 3|3|233|1 ⇢ छन्दः (छन्दस्) (नपुं) ⇒ roof, will, metre, desire, deceit, purport, intention, longing for, sacred hymn, incantation-hymn, metrical science, sacred text of the Vedic hymns
Related word(s): 
परा_अपरासंबन्धः ➡ मनोविकारः
जातिः ➡ मानसिकभावः
    

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 स्पृहा,  स्त्री,
   (स्पृह + अङ् । टाप् ।) इच्छा ।इत्यमरः । १ । ७ । २७ ॥
 तस्याः निन्दाप्रशंसेयथा,  ब्रह्मवैवर्त्ते गणपतिखण्डे । ३५ । ७३ -- ७५
८४ -- ८५ ।“तपो धनं ब्राह्मणानां तपः कल्पतरुस्तथा ।तपस्या कामधेनुश्च सन्ततं तपसि स्पृहा ॥
ऐश्वर्य्ये क्षत्त्रियाणाञ्च बाणिज्ये च तथा विशाम् ।शूद्राणां विप्रसेवायां स्पृहा वेदेष्वनिन्दिता ॥
क्षत्त्रियाणाञ्च तपसि स्पृहातीवप्रशंसिता ।ब्राह्मणानां विवादेषु स्पृहातीव विनिन्दिता ॥
क्षत्त्रियाणां रणो धर्म्मो रणे मृत्युर्न गर्हितः ।रणे स्पृहा ब्राह्मणानां लोके वेदे विडम्बना ॥
तपोधनानां विप्राणां वाग्बलानां युगे युगे ।शान्तिस्वस्त्ययनं कर्म्म विप्रधर्म्मो न सङ्गरः ॥
”

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 स्पृहा स्त्री स्पृह--अङ् । इच्छायाम् उमरः । “मिथुनेस्पृहावती” कुमारः ।वर्णभेदे विषयभेदे स्पृहौचित्यं यथा“तपोधनं ब्राह्मणानां तपः कल्पतरुस्तथा । तपस्याकामधेनुश्च सन्ततं तपसि ष्पृहा । ऐश्वर्य्य” क्षत्रिया-व्याञ्च बाणिज्ये च तथा विशाम् । शूद्राष्णां विप्रसेवायांस्पृहा वेदेष्वनिन्दिता । क्षत्रियाणाञ्च तपसि स्पृहा-तीव प्रशंसिता । व्राह्मणानां विवादेधु स्पृहातीव वि-निन्दिता । क्षत्रियाणां रणो धर्मो रणे मृत्युर्न गर्हितः ।रणे स्पृष्ठ ब्र ह्मणानां लोके वेदे विडम्यना । ब्रह्मवै०ग० ख० ३५ अ० ।

Capeller

German

 स्पृहा f.
  Begehren nach,  Wohlgefallen an
(Dat.,  Gen.  o. —°),  Eifer,  Lust.

Burnouf

French

 स्पृहा स्पृहा f.
  désir.
स्पृहनीय a. désirable.
स्पृहयालु a. désireux.
स्पृह्य (pf.  de स्पृह्) désirable. -- S. m.
  esp. de gros
limon ou cédrat.

Stchoupak

French

 स्पृहा-
 f.
  désir (ardent) de,  convoitise,  envie,  plaisir (qu'on trouve
à,  dat. gén.  loc. inf. ) 
 -आं कृ- ou बन्ध्- désirer,  aspirer à
 
 envier (loc.) 
 -वन्त्- a. qui trouve plaisir à (loc.).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.