| YouTube Channel

स्पृष्ट (spRSTa)

 
शब्दसागरः
English
स्पृष्ट
mfn.
 (-ष्टः-ष्टा-ष्टं) Touched, felt.
f.
 (-ष्टा) Adj.
1. Touched, defiled.
2. Handled.
3. Formed by the contact of the organs of utterance.
E.
 स्पृश् to touch,
aff.
 क्त ।
Capeller Eng
English
स्पृष्ट॑
a.
 touched, felt, visited by or afflicted with
(instr. or —°).
Yates
English
स्पृष्ट (ष्टः-ष्टा-ष्टं)
a. Touched, felt.
Spoken Sanskrit
English
स्पृष्ट spRSTa
adj.
 formed by complete contact of the organs of utterance
स्पृष्ट spRSTa
adj.
 defiled
स्पृष्ट spRSTa
adj.
 affected or afflicted or possessed by
स्पृष्ट spRSTa
adj.
 felt with the hand [ handled ]
स्पृष्ट spRSTa
adj.
 touched
Wilson
English
स्पृष्ट
mfn.
 (-ष्टः-ष्टा-ष्टं) Touched, felt.
E.
 स्पृश to touch,
aff.
 क्त.
Apte
English
स्पृष्ट [spṛṣṭa], p. p. [स्पृश्-क्त]
Touched, felt with the hand.
Come in contact with, touching.
Reaching, applying or extending to
अस्पृष्टपुरुषान्तरम्
Ku.*
 6.75.
Affected, seized
शङ्कास्पृष्टा
Me.*
 71
अनघस्पृष्टम्
R.*
 1.19.
Tainted, defiled
न च या स्पृष्टमैथुना
Ms.*
 8.25.
Formed by the complete contact of the organs of speech (the letters of the five classes)
अचो$स्पृष्टा यणस्त्वीषन्नेम- स्पृष्टाः शलः स्मृताः । शेषाः स्पृष्टा हलः प्रोक्ता निबोधानुप्रदानतः Śik. 38. -ष्टम् Touch.
Comp.
 -पूर्व
a.
 experienced before.-मात्र
a.
 merely touched.
Apte 1890
English
स्पृष्ट p. p. [स्पृश्-क्त] 1 Touched, felt with the hand.
2 Come in contact with, touching.
3 Reaching, applying or extending to
अस्पृष्टपुरुषांतरं Ku. 6. 75.
4 Affected, seized
Me. 69
अनघस्पृष्टं R. 10. 19.
5 Tainted, defiled
Ms. 8. 205.
6 Formed by the complete contact of the organs of speech (the letters of the five classes)
अचोऽस्पृष्टा यणस्त्वीषन्नेमस्पृष्टाः शलः स्मृताः । शेषाः स्पृष्टा हलः प्रोक्ता निबोधानुप्रदानतः Śik. 38.
ष्टं Touch.
Monier Williams Cologne
English
स्पृष्ट
mfn.
 touched, felt with the hand handled,
AV.
&c.
&c.
affected or afflicted or possessed by (instr. or comp. ),
MBh.
Kāv.
&c.
defiled (cf. comp. )
(in
gram.
 ) formed by complete contact of the organs of utterance (applied to all consonants except semivowels [called ईषत्-स्पृष्ट, ‘formed by slight contact’] and except sibilants and ह्, which are called अर्ध-स्पृष्ट, ‘formed by half-contact’),
Prāt.
Śikṣ.
Monier Williams 1872
English
स्पृष्ट, अस्, आ, अम्, touched, felt with the hand,
handled
formed by complete contact of the organs
of utterance (as the consonants of the five classes of
Gutturals, Palatals, Cerebrals, Dentals, and Labials,
except the semivowels which are called ईषत्-स्पृ-
ष्ट, formed by slight contact, and the sibilants and
ह् which are called ईषद्-विवृत, formed by slight
opening)
defiled.
—स्पृष्ट-मात्र, अस्, आ, अम्,
merely touched.
—स्पृष्ट-मैथुन, अस्, आ, अम्,
defiled by sexual intercourse.
—स्पृष्टा-स्पृष्टम्
or स्पृष्टा-स्पृष्टि, ind. mutual touching, touching
one another.
Macdonell
English
स्पृष्ट spṛṣ-ṭa, pp. √ spṛs: -ka,
n.
 kind of 🞄embrace
-tā,
f.
 contact (in the pronunciation 🞄of mutes and nasals).
Apte Hindi
Hindi
स्पृष्ट
भू* क* कृ* - स्पृश् + क्त
"छूआ हुआ, हाथ लगाया हुआ"
स्पृष्ट
भू* क* कृ* - स्पृश् + क्त
"सम्पर्क में आया हुआ, स्पर्शी"
स्पृष्ट
भू* क* कृ* - स्पृश् + क्त
"पहुँचने वाला, उपयोग करने वाला, विस्तार पाने वाला"
स्पृष्ट
भू* क* कृ* - स्पृश् + क्त
ग्रस्त पकड़ा हुआ
स्पृष्ट
भू* क* कृ* - स्पृश् + क्त
"गन्दा, मलिन"
स्पृष्ट
भू* क* कृ* - स्पृश् + क्त
जिह्वा के पूर्ण स्पर्श से बना हुआ
L R Vaidya
English
spfzwa {% a. (f. ष्टा) %} 1. Touched, defiled, दयालुमनघस्पृष्टं पुराणमजरं विदुः R.x.19
2. touched with the hand, handled
3. formed by the contact of the organs of utterance.
Bopp
Latin
स्पृष्ट v. स्पृश्.
Kridanta Forms
Sanskrit
स्पृश् (स्पृ॒शँ꣡ संस्पर्शने - तुदादिः - अनिट्)
ल्युट् = स्पर्शनम्
अनीयर् = स्पर्शनीयः - स्पर्शनीया
ण्वुल् = स्पर्शकः - स्पर्शिका
तुमुँन् = स्पर्ष्टुम् / स्प्रष्टुम्
तव्य = स्पर्ष्टव्यः / स्प्रष्टव्यः - स्पर्ष्टव्या / स्प्रष्टव्या
तृच् = स्पर्ष्टा / स्प्रष्टा - स्पर्ष्ट्री / स्प्रष्ट्री
क्त्वा = स्पृष्ट्वा
ल्यप् = प्रस्पृश्य
क्तवतुँ = स्पृष्टवान् - स्पृष्टवती
क्त = स्पृष्टः - स्पृष्टा
शतृँ = स्पृशन् - स्पृशन्ती / स्पृशती
Abhyankara Grammar
English
स्पृष्ट name of one of the four inter- nal efforts when the instrument ( करण) of articulation fully touches the sthana or the place of the production of sound in the mouth. See the word स्पर्श above: तत्र स्पृष्टं| प्रयतनं स्पर्शानाम् S.K. on P. VI1I.2.1
cf. also M.Bh. on P.I.1.9.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 स्पृष्ट
adjective
यद् स्पृश्यते।
"स्नानात् प्राक् स्पृष्टं भोजनम् अशुद्धं मन्यन्ते।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्पृष्टः, त्रि, (स्पृश + क्तः ।) कृतस्पर्शः । यथा, प्रायश्चित्ततत्त्वधृतब्रह्मपुराणवचनम् ।“उच्छिष्टेन तु शूद्रेण विप्रः स्पृष्टस्तु तादृशः ।उपवासेन शुद्धिः स्यात् शुना संस्पृष्ट एव वा ॥
”
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
स्पृष्ट
त्रि०
 स्पृश--क्त । १ कृतस्पर्शे । भावे क्त । २ स्पर्शे
न०
 ।३ कादिमावसानवर्णोत्पादके आभ्यन्तरपयत्रे
न०
 ।
Burnouf
French
स्पृष्ट स्पृष्ट pp. de स्पृश्।
Stchoupak
French
स्पृष्ट-
a. v. v. {%-SPṚŚ-
spṛṣṭavya- %} mauv. var. de
-स्प्रष्टव्य-।