स्पृ (spR)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 स्पृ r. 5th cl. (स्पृणोति)
To please,  to gratify.
To cherish,  to protect.
To breathe,  to live.

Capeller Eng

English

 स्पृ स्पृणो॑ति स्पृणुते॑ (स्पृणाति),  pp.
   स्पृत॑ loosen, 
free from (abl. ),  rescue,  save,  attract,  win. 
C.
  स्पार॑यति the
same. — अप free from (abl. ),  alienate. अव deliver.  आ attract, 
win.  निस् free from (abl. ). वि tear asunder,  separate.

Yates

English

 स्पृ स्पृणोति 5.
a. To please
 to che-
rish
 to breathe or live.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Wilson

English

 स्पृ r. 5th. cl. (स्पृणोति)
To please,  to gratify.
To cherish,  to protect.
To breathe,  to live.

Apte

English

स्पृ [spṛ],  5 P.
  (स्पृणोति)

To deliver or extricate from. 

To gratify.

To grant,  bestow
 स मेन्द्रो मेधया स्पृणोतु T. Up.*
  1.4.1.

To protect.

To live.

Apte 1890

English

 स्पृ {c5c} P. (स्पृणोति) 1 To deliver or extricate from. 
To gratify. 
To grant,  bestow. 
To protect. 
To live. 

Monier Williams Cologne

English

 1. स्पृ (v.l. स्तृ and स्मृ) cl.
  5. P.
  (Dhātup.   xxvii,  13) स्पृणो॑ति (in Veda also स्पृणुते॑
 pf.  पस्पार,  Br.
 
 aor.
  अस्पर् Subj. स्परत् Impv.
  स्पृधि,  RV.
  
 अ॑स्पार्षम्,  ib.
 fut. स्पर्ता,  स्परिष्यति Gr.
 
 inf.
   स्प॑रसे,  RV.
  
 ind.
 p.
  स्पृत्वा॑,  Br.
 ), 
to release,  extricate or deliver from (abl. ),  save,  gain,  win,  RV.
  
 TS.
 
 Br.
 
 TUp.
    :
Caus.
  स्पार॑यति,  to attract to one's self,  win,  TBr.
  
to preserve,  save,  rescue,  ib.
to gladden,  delight,  gratify,  bestow,  Dhātup.
  

 2. स्पृ incorrect for √ स्पॄ.

Monier Williams 1872

English

 स्पृ स्पृ (= rts. 3. स्तृ,  1. स्मृ),  cl. 5. P.
स्पृणोति,  पस्पार,  स्पर्तुम्,  &c.,  Ved. to
gratify,  grant,  confer
 to extricate from,  deliver from, 
preserve from,  defend,  (स्पर्तम् in निष्पर्तम् =
न्यपारयतम्,  ‘you rescued or extricated, ’ Ṛg-
veda VII. 71,  5)
 to live
 to fill or bestow abun-
dantly,  (Sāy. स्पृणवाम = पूरयाम,  Ṛg-veda
V. 44,  10)
 to live.

Macdonell

English

 स्पृ SPṚ,  V. spṛṇóti,  spṛṇuté,  (V.) release,  🞄deliver,  from (ab.)
 gain,  win: pp. 🞄spṛtá (V.)
 cs. spāráya,  P. id. (V.). apa,  🞄Ā. (V.) free from (ab.)
 repel. ava,  set free 🞄(RV.). nis,  id. (RV.). vi,  sever (V.).

Benfey

English

 स्पृ स्पृ,  † स्तृ स्तृ,  † स्मृ स्मृ, 
ii. 5,  Par.
 1. † To gratify.
 2. To pro-
tect.
 3. † To live.

Apte Hindi

Hindi

स्पृ
भ्वा* पर*  - -
"मुक्त करना,  उद्धार करना"

स्पृ
भ्वा* पर*  - -
"पुरस्कार देना,  अनुदान देना,  प्रदान करना"

स्पृ
भ्वा* पर*  - -
रक्षा करना

स्पृ
भ्वा* पर*  - -
जीवित रहना

L R Vaidya

English

 spf {% vi. 5P (pres. स्पृणोति) %} 1. To gratify,  to grant,  to confer
 2. to protect
 3. to live.

Bopp

Latin

 स्पृ 5. P. (प्रीतिरक्षणप्राणनेषु)
1) exhilarare. RIGV. 36.
10.: धनस्पृत.
2) servare,  custodire,  tueri.
3) vivere.

Kridanta Forms

Sanskrit

स्पृ (स्पृ॒ प्रीतिपालनयोः प्रीतिचलनयोरित्यन्ये - स्वादिः - अनिट्)
ल्युट् =  स्परणम्
अनीयर् =  स्परणीयः - स्परणीया
ण्वुल् =  स्पारकः - स्पारिका
तुमुँन् =  स्पर्तुम्
तव्य =  स्पर्तव्यः - स्पर्तव्या
तृच् =  स्पर्ता - स्पर्त्री
क्त्वा =  स्पृत्वा
ल्यप् =  प्रस्पृत्य
क्तवतुँ =  स्पृतवान् - स्पृतवती
क्त =  स्पृतः - स्पृता
शतृँ =  स्पृण्वन् - स्पृण्वती

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  स्पृ
मूलधातुः:
   स्पृ
धात्वर्थः:
  प्रीति-पालनयोः
गणः:
  स्वादिः
कर्मकत्वं:
  सकर्मकः
इट्त्वं:
  अनिट्
उपग्रहः:
  परस्मैपदी
रूपम्:
  स्पृणोति

धातुप्रदीपः

Sanskrit

स्पृ  प्रीति, पालनयोः 
- प्रीतिचलनयोरित्येके  स्पृणोति  पस्पार  14

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 स्पृ,  न प्रीतिरक्षापालने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(स्वा०-पर०-सक०-सेट् ।) न,  स्पृणोति । इतिदुर्गादासः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 स्पृ प्रीतौ अक० प्रीणने रक्षणे पालने च सक०
  स्वा० पर०
 अनिट् । स्पृणोति अस्पार्क्षीत् ।

धातुवृत्तिः

Sanskrit

स्पृ  (अर्थः)  प्रीति, पालनयोः
प्रीतिचलनयोरित्यन्ये (अर्थविवरणम्) चलनं जीवनमिति 
स्वामी ( स्पृणोति पस्पार पस्पर्थ ) खयः शेषः "ऋतश्च संयोगादेः'' इति किति लिटि गुणः ( स्पर्त्ता ) इत्यादि स्मृ इत्येके ( स्मृणेति ) इत्यादि "अत्स्मृदृत्वर'' इत्यत्र वृत्तौ स्मृ चिन्तायामित्युपपादनादस्येत्वमेव न भवति,  ( असिस्मरत् ) इति स्पृणोतिस्मृणोती इमौ छान्दसाविति पारायणे इमौ पृणोतिश्च त्रयश्छान्दसा इति स्वामिकाश्यपौ 13

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“स्पृ प्रीतिपालनयोः”@} 2 छान्दसः। 
 ‘प्रीतिर्बलम्,  पालनं = जीवनम् इति स्वामी’ इति माधवः। 
 “‘स्मृ प्रीतिबलनयोः’ बलनं जीवनम्। 
 ‘स्पृ इत्येके’” इति क्षीरतरङ्गिण्याम्। 
 सर्वाण्यपि रूपाणि पिपर्त्तिवत् 3 ज्ञेयानि।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (१९४९)
 02 =>
  (५-स्वादिः-१२५९। अक। अनि। पर।)
 03 =>
  (१०४४)

Capeller

German

 स्पृ s. स्पर्.

Grassman

German

 √spṛ [vgl. spṛdh],  1〉 erkämpfen,  erringen [A.],  vgl. dhana-spṛ́t
 2〉 jemand [A.] schützen vor [Ab.]
 3〉 schützen,  retten [A.]
 4〉 jemandem [A.] verhelfen zu [D.]
 5〉 bekämpfen,  bezwingen [A.],  in á-spṛta.
Mit ápa Erholung gewähren,  erquicken [A.].
áva 1〉 jemand [A.] schützen vor [Ab]
 2〉 schützen vor [Ab.,  und purā́ m. Abl.]
 3〉 jemand [A.] beschützen,  erretten (avaspartṛ).
nís jemand [A.] retten aus [Ab.].
Stamm spṛṇu:
-avāma 1〉 vájam {398, 10}.
-uhi 2〉 ā́labdham alebhanā́t yātudhā́nāt {913, 7}.
-vaté [3. p. me.] apa ná yám (índram) tṛprā́s (sómās) 〰 {622, 5}.
Aor. aspṛ,  aspar:
-ar [2. s.] 3〉 átrim {369, 5}.
spṛ,  spár:
-ar [2. s. Co.] áva 1〉 nas nidás {782, 10}.
-árat ava 2〉 abhíśastes {483, 4}.
-arat 3〉 {161, 5} anyés enān kaníā nā́mabhis 〰.
-artam [2. du. Co.] nis átrim áṃhasas,  támasas {587, 5}.
-ṛdhi [Iv.] áva 1〉 nas ámates,  kṣudhás,  abhíśastes {675, 14}. — 3〉 pitáram {357, 9}.
-ṛtam [2. du. Iv.] áva 2〉 purā́ abhiśastes {865, 6}.
Aor. áspārs:
-ṣam 4〉 enam śatáśāradāya {987, 2}.
Inf. spáras:
-ase 4〉 nas iṣé bhujé {640, 8}. [Page1610]
Part. II. spṛta:
enthalten in á-spṛta.
Verbale spṛ́t:
enthalten in dhana-spṛ́t.

Burnouf

French

 *स्पृ स्पृ। स्पृणोमि 5
 p. पस्पार।
Réjouir,  égayer.
		 Garder,  défendre.
		 Vivre.

Stchoupak

French

 स्पृ-
 -स्पृणोति स्पृणुते -- sauver,  libérer 
 gagner.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.