स्पन्द (spanda)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishSpoken Sanskrit
Englishस्पन्द - spanda - - beat
स्पन्द - spanda - - pulse
स्पन्द - spanda - - quiver
स्पन्द - spanda - - throb
स्पन्द - spanda - - motion
स्पन्द - spanda - - vibration
स्पन्द - spanda - - tremor
स्पन्द - spanda - - activity
स्पन्द - spanda - - throbbing
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishस्पन्दः [spandḥ], [स्पन्द्-घञ्]
Throbbing, palpitation.
Vibration, tremor, motion
मनो मन्दस्पन्दं बहिरपि चिरस्यापि विमृशन् 3.51.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishMacdonell
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiस्पन्दः
- स्पन्द + घञ्
"धड़कना, धकधक, "
स्पन्दः
- स्पन्द + घञ्
"कंपकंपी, थरथराहट, गति"
L R Vaidya
Englishशब्दकल्पद्रुमः
Sanskritस्पन्दः, (स्पन्द + घञ् ।) प्रस्फुरणम् । ईषत्-कम्पनम् । यथा, --“चक्षुःस्पन्दं भुजस्पन्दं तथा दुःस्वप्नदर्शनम् ।शत्रूणाञ्च समुत्थानमश्वत्थ शमयाशु मे ।अश्वत्थरूपो भगवान् प्रीयतां मे जनार्द्दनः ॥
”इति मलमासतत्त्वम् ॥
* ॥
अङ्गविस्फुरणे शुभाशुभफलं यथा, --मनुरुवाच ।“ब्रूहि मे त्वं निमित्तानि अशुभानि शुभानि च ।सर्व्वधर्म्मभृतां श्रेष्ठ ! त्वं हि धर्म्मविदुच्यसे ॥
मत्स्य उवाच ।अङ्गदक्षिणभागे तु शस्तं प्रस्फुरणं भवेत् ।अप्रशस्तं यथा वामे पृष्ठस्य हृदयस्य च ॥
मनुरुवाच ।अङ्गानां स्पन्दनञ्चैव शुभाशुभविचेष्टितम् ।तन्मे विस्तरतो ब्रूहि येन स्युस्तद्विदो भुवि ॥
मत्स्य उवाच ।पृथ्वीलाभो भवेत् मूर्द्ध्नि ललाटे रविनन्दन ! ।स्थानं विवृद्धिमायाति भ्रूनसोः प्रियसङ्गमः ॥
भृत्यलब्धिश्चाक्षिदेशे दृगुपान्ते धनागमः ।उत्कण्ठोपगमो मध्ये दृष्टं राजन् ! विचक्षणैः ॥
दृग्बन्धने सङ्गरे च जयं शीघ्रमवाप्नुयात् ।योषिल्लाभोऽपाङ्गदेशे श्रवणान्ते प्रिया श्रुतिः ॥
नासिकायां प्रीतिसौख्यं प्रियाप्तिरधरोष्ठयोः ।कण्ठे तु भोगलाभः स्यात् भोगवृद्धिरथांसयोः ॥
सुहृत्स्नेहश्च बाहुभ्यां हस्ते चैव धनरगमः ।पृष्ठे पराजयो योधे जयो वक्षःस्थले भवेत् ॥
कुक्षिभ्यां प्रीतिरुद्दिष्टा स्त्रियाः प्रजननं स्तने ।स्थानभ्रंशो नाभिदेशे अन्त्रे चैव धनागमः ॥
जानुसन्धौ परैः सन्धिर्बलवद्भिर्भवेन्नृप ! ।दिशैकदेशनाशोऽथ जङ्घाभ्यां रविनन्दन ! ॥
उत्तमं स्थानमाप्नोति पद्भ्यां प्रस्फुरणान्नृप ! ।सलाभञ्चाध्वगमनं भवेत् पदतले नृप ! ॥
लाञ्छनं पिटकञ्चैव ज्ञेयं प्रस्फुरणं तथा ।विपर्य्ययेन विहितं सर्वं स्त्रीणां विपर्य्ययम् ॥
दक्षिणेऽपि प्रशस्तेऽङ्गे प्रशस्तं स्याद्विशेषतः ।अप्रशस्त तथा वामे त्वप्रशस्तं विशेषतः ॥
अतोऽन्यथासिद्धिरजल्पनात्तुफलस्य शस्तस्य च निन्दितस्य ।अनिष्टचिह्नीपगमे द्विजानांकार्य्यं सुवर्णेन च तर्पणं स्यात् ॥
”इति मात्स्ये यात्रानिमित्तदेहस्पन्दनं नाम२४१ । ३ -- १४ ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritस्पन्द स्पदि--घञ । १ ईषच्चलने ईषत्कम्पे २ क्रियाभेदे च ।ल्युट् । तत्रार्थे नेत्रस्पन्दादौ शुभाशुभविवेचनंमत्स्यपु० २४१ अ० उक्तं यथा“ब्रूहि मे त्वं निमित्तानि अशुभानि शुभानि च । सर्व-धर्मभृतां श्रेष्ठ! त्वं हि सर्वविदुच्यसे” मत्स्य उवा च“अङ्गदक्षिणभागे तु शस्तं प्रस्फुरणं भवेत् । अथा-शस्त तथा वामे पृष्ठस्य हृदयस्य च” । मनुरुवा च“अङ्गानां स्पन्दनञ्चैव शुभाशुभविचेष्टितम् । तन्मेविस्तरतो ब्रूहि येन स्यान्तद्विदो भुवि” । मत्स्य उवाच “पृथ्वीलाभो भवेन्मूर्घ्नि ललाटे रविनन्दन! । स्थानंविवृद्धिमायाति भ्रूनसोः प्रियसङ्गमः । भृत्यलब्धिश्चाक्षि-देशे दृगुपान्ते धनागमः । उत्कण्ठोपागमो मध्ये दृष्टंराजन्! विचक्षणैः । दृग्बन्धने सङ्गरे च जयं शीघ-मवाप्नुयात् । योषिद्भोगोऽपाङ्गदेशे श्रवणान्ते प्रिया-श्रुतिः । नासिकायां प्रीतिसौख्यं प्रजाप्तिरधरोष्ठजे ।कण्ठे तु भोगलाभः स्याद्भोगवृद्धिरथांसयोः । सुहृत्-स्नेहश्च बाहुभ्यां हस्ते चैव धनागमः । पृष्ठे पराजयःसद्योऽजयो वक्षःस्थले भवेत् । कुक्षिभ्यां प्रीतिरुद्दिष्टास्त्रियाः संजननं स्तने । स्थानभ्रंशो नाभिदेशे अन्त्रे चैवधनागमः । जानुसन्धौ जातसन्धिर्बलवद्भिर्भवेन्नृपः । दिशै-कदेशनाशोऽथ जङ्घायां रविनन्दन! । उत्तमं स्थान-माप्नोति पद्भ्यां प्रस्फुरणान्नृप! । सलाभञ्चाध्वगमनंभवेत् पादतले नृप! । लाञ्छानं पिटकञ्चैव ज्ञेयं स्फु-रणवत्तथा । विपर्य्ययेण विहिता सर्वस्त्रीणां फला-गमः । दक्षिणेऽपि पशस्तेऽङ्गे प्रशस्तं स्याद्विशेषतः ।अतोऽन्यथा सिद्धिप्रजैल्पनात्तु फलस्य शस्तस्य च निन्दितस्य । अनिष्टचिह्नोपगमे द्विजानां कार्य्यं सुवर्णेन तुतर्पणं स्यात्” ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.