| YouTube Channel

स्नेहः (snehaH)

 
Apte
English
स्नेहः [snēhḥ], [स्निह्-घञ्]
Affection, love, kindness, tender ness
स्नेहदाक्षिण्ययोर्योगात् कमीव प्रतिभाति मे
V.*
 2.4 (where it has sense 6 also)
अस्ति मे सोदरस्नेहो$प्येतेषु
Ś.*
 1.
Oiliness, viscidity, unctuousness, lubricity (one of the 24 Guṇas according to the Vaiśeṣikas)
Moisture
तृष्णासंजननं स्नेह एष तेषां पुनर्भवः
Mb.
 * 12.218.33.
Grease, fat, any unctuous substance.
Oil
निर्विष्टविषयस्नेहः स दशान्तमुपेयिवान्
R.*
 12.1
Pt.*
 1.82 (where the word has sense 1 also), 221
R.*
 4.75.
Any fluid of the body, such as semen.
Comp.
 -अक्त
a.
 oiled, lubricated, greased. -अङ्कनम् a mark of affection. -अनुवृत्तिः
f.
 affectionate or friendly intercourse. -आशः a lamp. -कुम्भः an oil-vessel. -केसरिन् castor-oil.-छेदः, -भङ्गः breach or loss of friendship. -पक्व
a.
 dressed with oil. -पानम् drinking oil (as a medicine).-पूर्वम्
ind.
 affectionately. -प्रवृत्तिः
f.
 flow or course of love
त्वप्यस्याः कथमप्यबान्धवकृतां स्नेहप्रवृत्तिं च ताम्
Ś.*
 4.17. -प्रसरः, -प्रस्रवः effusion of love. -प्रिय
a.
 fond of oil. (-यः) a lamp. -बीजः the Piyāla tree.-भाण्डम् an oil-vessel. ˚जीविन् an oilman. -भूः phlegm. -भूमिः
f.
anything yielding oil.
an object of love or affection, beloved person. -रङ्गः sesamum. -रसनम् the mouth. -रेकभू
m.
 the moon. -वरम् fat. -वस्तिः
f.
 injection of oil, an oily enema. -विद्धः the Devadāra tree. -विमर्दित
a.
 anointed with oil. -व्यक्तिः
f.
 manifestation of love, display of freindship
(भवति) स्नेहव्यक्तिश्चिरविरहजं मुञ्चतो बाष्पमुष्णम्
Me.*
 12. -संभाषः kind conversation, friendly talk, chat. -सार
a.
 having oil for its chief ingredient.
Apte 1890
English
स्नेहः [स्निह्-घञ्] 1 Affection, love, kindness, tenderness
स्नेहदाक्षिण्ययोर्योगात् कामीव प्रतिभाति मे V. 2. 4 (where it has sense 6 also)
अस्ति मे सोदरस्नेहोप्येतेषु Ś. 1.
2 Oiliness, viscidity, unctuousness, lubricity (one of the 24 Guṇas according to the Vaiśeṣikas).
3 Moisture.
4 Grease, fat, any unctuous substance.
5 Oil
निर्विष्टविषयस्नेहः स दशांतमुपेयिवान् R. 12. 1, Pt. 1. 82 (where the word has sense 1 also), 221
R. 4. 75.
6 Any fluid of the body, such as semen.
Comp.
अक्त a. oiled, lubricated, greased
अनुवृत्तिः f. affectionate or friendly intercourse.
आशः a lamp.
छेदः,
भंगः breach or loss of friendship.
पूर्वं ind. affectionately.
प्रवृत्तिः f. flow or course of love
Ś. 4. 16.
प्रिय a. fond of oil. (
यः) a lamp.
बीजः the Piyāla tree.
भूः phlegm.
भूमिः f. {1} anything yielding oil. {2} an object of love or affection, beloved person.
रंगः sesamum.
वस्तिः f. injection of oil, an oily enema.
विमर्दित a. anointed with oil.
व्यक्तिः f. manifestation of love, display of friendship
(भवति) स्नेहव्यक्तिश्चिरविरहजं मुंचतो बाष्पमुष्णं Me. 12.
संभाषः kind conversation, friendly talk, chat.
Hindi
Hindi
दोस्ती (तेल)
Apte Hindi
Hindi
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
"अनुराग, प्रेम, कृपालुता, सुकुमारता"
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
"तैलाक्तता, मसृणता, चिकनापन, चिकनाहट"
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
नमी
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
"चर्बी, वसा, कोई भी चिकना पदार्थ"
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
तेल
स्नेहः
पुं*
 - स्निह् + घञ्
शरीरगत कोई भी तरल पदार्थ जैसे कि वीर्य
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 प्रेम, प्रीतिः, अभिलाषः, स्नेहः, रागः, कामः, अनङ्गरागः, शृङ्गारः, शृंगारभावः, रति, अनुरागः
प्रणयः, भावः, प्रेमबन्धः
noun
स्त्रियाः पुरुषस्य च प्राणिनां मध्ये पारस्परिकस्नेहः यः रूपस्य गुणस्य सान्निध्यस्य कामवासनायाः वा कारणात् भवति।
"हीरराँझा इत्येतयोः, शिरीफरहाद इत्येतयोः, ढोलामारू इत्येतयोः प्रेम अमरं जातम्।"
Synonyms:
 क्लेदः, संक्लेदः, तेमः, चिक्लिदम्, उन्मनम्, स्नेहः
noun
रसात् उदकात् वा वस्तूनाम् अङ्गानाम् वा मृदुता-सहिता स्निग्धता
"वर्षा-ऋतौ पटेषु क्लेदः दृश्यते"
Synonyms:
 श्लक्ष्णता, चिक्कणता, स्नैग्ध्यम्, स्निग्धता, मृदुता, मार्जः, स्नेहः
noun
श्लक्ष्णस्य अवस्था।
"प्रक्षालनानन्तरपि पात्रे वर्तमाना तैलस्य श्लक्ष्णता न गता।"
Synonyms:
 लेपः, अञ्जनम्, स्नेहः
noun
व्रणलेपनार्थे विनिर्मितं रसायनयुक्तं कल्कम्।
"चिकित्सकः व्रणे लेपम् अनक्ति।"
Synonyms:
 वात्सल्यम्, स्नेहः, प्रीतिः, अनुरागः
noun
मातुः पुत्रे वर्तमानः प्रेमभावः।
"पुत्रान् पालयितुं मातुः वात्सल्यस्य आवश्यकता भवति।"
Synonyms:
 तैलम्, म्रक्षणम्, स्नेहः, अभ्यञ्जनम्
noun
जले अमिश्रणीयः पाकादिक्रियोपयोगी तिलादिस्थितः द्रवः।
"एतद् सर्षपस्य तैलम् अस्ति।"
Synonyms:
 स्नेहः, प्रीतिः, प्रेम, अनुरागः, अनुरक्तिः, रुचिः, अभिरुचिः, हार्द्दम्, प्रश्रयः, स्नेहभावः, प्रीतिभावः, प्रेमभावः
noun
कञ्चित् प्रति सौहार्दं कमपि अतिप्रियं मत्वा सर्वदा तत्सविधे वासार्थं प्रेरिका काचन मनोवृत्तिः वा।
"स्नेहः न स्वार्थास्पदम्। / पुत्रे मम महान् स्नेहः।"
Synonyms:
 वात्सल्यम्, वत्सलता, स्नेहः, प्रीतिः, अनुरक्तिः, अनुरागः, प्रेम
noun
कनीयसि ममता।
"नेहरुमहोदयस्य बालेषु महत् वात्सल्यम्। / न पुत्र(स्य) वात्सल्यमपाकरिष्यति। "
Tamil
Tamil
ஸ்னேஹ: : பாசம், நட்பு, அன்பு, எண்ணெய், பசை, கொழுப்பு.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: स्नेहः
Root: स्नेह
Gender: पुं
Number: all
Meaning(s):
⇒ oil
⇒ fat
⇒ oily
⇒ charm
⇒ sticky
⇒ greasy
⇒ grease
⇒ unguent
⇒ oiliness
⇒ moisture
⇒ viscidity
⇒ blandness
⇒ lubricity
⇒ fattiness
⇒ affection
⇒ friendship
⇒ tenderness
⇒ smoothness
⇒ greasiness
⇒ glossiness
⇒ unctuousness
⇒ attachment to
⇒ friendship with
⇒ fluid of the body
⇒ love [motherly etc.]
⇒ any oleaginous substance
⇒ fondness or affection for
Shloka(s):
1|7|27|1 ► प्रेमा ना प्रियता हार्दं प्रेमस्नेहोऽथ दोहदम्। (नाट्यवर्गः)
3|3|152|1 ► सङ्घाते सन्निवेशे च संस्त्यायः प्रणयास्त्वमी। (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 1|7|27|1 ⇢ प्रेमा (प्रेमन्) (पुं)
➠ 1|7|27|1 ⇢ प्रियता (प्रियता) (स्त्री)
➠ 1|7|27|1 ⇢ हार्दम् (हार्द) (नपुं) ⇒ love, purpose, meaning, kindness, intention, affection for, relating to or being in the heart
➠ 1|7|27|1 ⇢ प्रेम (प्रेमन्) (नपुं) ⇒ love, favour, kindness, fondness, predilection, tender regard
➠ 1|7|27|1 ⇢ स्नेहः (स्नेह) (पुं) ⇒ oil, fat, oily, charm, sticky, greasy, grease, unguent, oiliness, moisture, viscidity, blandness, lubricity, fattiness, affection, friendship, tenderness, smoothness, greasiness, glossiness, unctuousness, attachment to, friendship with, fluid of the body, love [motherly etc.], any oleaginous substance, fondness or affection for
➠ 3|3|152|1 ⇢ प्रणयः (प्रणय) (पुं) ⇒ love, prayer, desire, favour, leader, display, conduct, request, romance, entreaty, citation, guidance, obeisance, reverence, affection, friendship, attachment, longing for, solicitation, supplication, manifestation, setting forth, confidence in, final beatitude, expression of one's feelings, manifestation of one's affection
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ मनोविकारः
जातिः ➡ मानसिकभावः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्नेहः,
पुं,
 (स्निह + घञ् ।) प्रेम । इत्यमरः । १ ।७ । २७ ॥
(तल्लक्षणं यथा, --“दर्शने स्पर्शने वापि श्रवणे भाषणेऽपि वा ।यत्र द्रवत्यन्तरङ्गं स स्नेह इति कथ्यते ॥
”)स्नेहस्य दुःखमूलत्वम् । यथा --“यत्र स्नेहो भयं तत्र स्नेहो दुःखस्य भाजनम् ।स्नेहमूलानि दुःखानि तस्मिंस्त्यक्ते महत् सुखम् ॥
”इति गारुडे । ११३ । ५९ ॥
तैलादिरसभेदः । इति मेदिनी ॥
(यथा, माघः ।२ । ८५ ।“मृदुव्यवहितं तेजो भोक्तुमर्थान् प्रकल्पते ।प्रदीपः स्नेहमादत्ते दशयाभ्यन्तरस्थया ॥
”यथा च मनुः । ५ । २४ ।“यत्किञ्चित् स्नेहसंयुक्तं भोक्ष्यं भोज्यमगर्हितम् ।तत् पर्य्युषितमप्याद्यं हविःशेषञ्च यद्भवेत् ॥
”)न्यायमते गुणविशेषः । जलीयपरभाणावयंनित्यः । अन्यत्र त्वनित्यः । तैलादावस्य प्रकर्षोवर्त्तते अतस्तेषां दाहो भवति यथा, --“स्नेहो जलेऽणौ नित्योऽयमनित्योऽवयविन्यसौ ।तैलान्तरे तत्प्रकर्षात् दहनस्यानुकूलता ॥
”इति भाषापरिच्छेदः ॥