| YouTube Channel

स्थूणा (sthUNA)

 
शब्दसागरः
English
स्थूणा
f.
(-णा)
1. The post or pillar of a house.
2. Any post or pillar.
3.
An iron image, a statue.
4. An anvil.
5. A disease.
E.
ष्ठा to stay
or stand, नक् Unādi
aff.
,
deriv.
irr
.
Yates
English
स्थूणा (णा) 1.
f.
An iron image
pillar of a house
an anvil
a
disease.
Spoken Sanskrit
English
स्थूणा sthUNA
f.
pillar [ sacrificial ]
Wilson
English
स्थूणा
f.
(-णा)
1 The post of pillar of a house.
2 An iron image.
3 An anvil.
4 A disease.
E.
ष्ठा to stay or stand, Uṇādi
aff.
,
deriv.
irr
.
Apte
English
स्थूणा [sthūṇā], [स्था-नक् उदन्तादेशः पृषो˚ Tv.] स्थूणायसि स्मृता प्रतिमायां गृहस्तम्भे' इति विश्वः
The post or pillar of a house.
A post or pillar in general
स्थूणानिखननन्या- येन S. B.
किमर्थमाक्षेपः दार्ढ्यार्थः स्थूणानिखननवत् ŚB. on MS.* 7.2.1.
An iron image or statue
छिन्नस्थूणं वृषं दृष्ट्वा विलापं गवां भृशम्
Mb.
* 12.265.2.
An anvil.
Comp.
कर्णः a kind of military array.
a form of Rudra (named also शङ्कुकर्ण)
स्थूणाकर्णमथो जालं शर- वर्षमथोल्बणम्
Mb.
* 3.167.33. -निखननन्याय see Appendix.
Apte 1890
English
स्थूणा [स्था-नक् उदंतादेशः पृषो° Tv.] 1 The post or pillar of a house.
2 A post or pillar in general
स्थूणानिखननन्यायेन Ś. B.
3 An iron image or statue.
4 An anvil.
Comp.
निखननन्याय see under न्याय.
Monier Williams Cologne
English
स्थूणा a (आ),
f.
See next
स्थू॑णा b
f.
the post or pillar or beam of a house, any post or stake or pillar or column,
RV.
&c.
&c.
the trunk or stump of a tree,
Kām.
an iron statue,
L.
an anvil
=
शूर्मि or सूर्मि,
L.
(prob.)
=
रज्जु, a rope, cord,
Hcat.
a kind of disease,
L.
[cf. Gk. στήλη]
Monier Williams 1872
English
स्थूणा स्थूणा, f. (according to Uṇādi-s.
III. 15. fr. rt. 1. स्था), the post or pillar of a house
any post or pillar
an iron image, statue
an anvil
a disease (according to some).
Macdonell
English
स्थूणा sthū́-ṇā,
f.
post, pillar (—°
a.
a): -karṇa,
m.
kind of array of troops
-pakṣa,
m.
🞄id.
-rājá,
m.
chief post (V.).
Benfey
English
स्थूणा स्थूणा (vb. स्था, based on
स्था + व°, cf. the next),
f.
1. A pillar,
a post, Pañc. 37, 6.
2. An iron image,
3. An anvil.
4. A disease.
--
Comp.
वेश्मस्थूणा, i. e.
वेश्मन्-,
f.
the main
post of a house.
Apte Hindi
Hindi
स्थूणा
स्त्री*
- "स्था + नक्, उदान्तादेशः, पृषो*"
"घर का खंबा, सतून, स्तंभ, पोल या खंबा"
स्थूणा
स्त्री*
- "स्था + नक्, उदान्तादेशः, पृषो*"
लौहमूर्ति या प्रतिमा
स्थूणा
स्त्री*
- "स्था + नक्, उदान्तादेशः, पृषो*"
घन
L R Vaidya
English
sTURA {% f. %} 1. The post or pillar of a house
2. any post or pillar, यथेंद्रार्था स्थूणां इंद्रः K.Pr.ii.
3. an iron image, a statue
4. an anvil.
Bopp
Latin
स्थूणा f. (forma anom. a r. स्था) postis, pila, columna. A.
3. 33.
Indian Epigraphical Glossary
English
sthūṇā (ML), a pilaster.
Lanman
English
sthū́ṇā, f. post, pillar. [for *stul-na, fr.
√*stul or *stal, an extended form of
√*sta, Skt. sthā: cf. Ger. Stolle(n), Old
High Ger. stollo, *stol-no, ‘prop, post’
στῦλ-ος, ‘post, pillar’
these words, like
στήλη, Doric στάλα, ‘prop, post, presuppose
the root in causal mgs, ‘cause to
stand, i. e. (a) ‘keep from falling, prop
up, and (b) ‘set up, as a pillar: the root
appears also in Ger. Stall, Eng. stall,
‘stand, i. e. standing-place, and in Ger.
still, Eng. still, ‘standing, not moving.’]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
स्थूणा = सूर्मी, Śikṣāsamuccaya p. 149, 3. [Z.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
स्थूणा, स्थाणुः, स्थाणु, ध्रुवः, शङ्कुः, सस्थूणच्छिन्नः, आव्रश्चनः
adjective
छिन्नस्य अथवा शुष्कस्य वृक्षस्य शाखापत्रादिविरहितः भूमिस्थः काण्डाधोभागः।
"कृषकः स्थूणां छिनत्ति।"
Synonyms:
स्थूणा, नासा, यष्टिः, शूर्मिः, सूर्मिः
noun
गृहस्तम्भः
"गृहे नैकाः स्थूणाः सन्ति"
Synonyms:
शूर्मी, सूर्मी, स्थूणा
noun
लोहकारसुवर्णकारादिभिः धातोः आघातैः वस्तुनः आकारयितुम् उपयुक्ता लोहस्य स्थुणा।
"सुवर्णकारः शूर्म्यः उपरि सुवर्णखण्डम् स्थापयति।"
Synonyms:
स्तम्भः, स्थूणा, यूपः, यूपम्, यष्टिः
noun
शिलाकाष्ठादिभिः विनिर्मिता वर्तुलाकारा चतुष्कोणयुक्ता वा उन्नताकृतिः।
"स्तम्भात् नरसिंहः आगतः।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
ka ba
१) अपस्तम्भ २) स्तम्भ ३) स्थूण ४) स्थूणा
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्थूणा स्तम्भः सालभञ्जी पाञ्चालिका पुत्रिका
काष्ठादिघटिता लेप्यमयी त्वञ्जलिकारिका १०१४
-wordlist-
स्थूणा (स्त्री), स्तम्भ (पुं), सालभञ्जी (स्त्री), पाञ्चालिका (स्त्री), पुत्रिका (स्त्री), अञ्जलिकारिका (स्त्री)
--source--
सूर्मी स्थूणायःप्रतिमा हरिणी स्याद्धिरण्मयी १४६४
-wordlist-
सूर्मी (स्त्री), स्थूणा (स्त्री), अयःप्रतिमा (स्त्री), हरिणी (स्त्री), हिरण्मयी (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
सूर्मी
सूर्मी, स्थूणा, लोहमयी-प्रतिमा
अन्यलोहमयी प्राज्ञैः सूर्मी स्थूणा कथ्यते १३१
verse 1.1.1.131
page 0016
स्तम्भ
स्तम्भ, स्थूणा, स्तब्धत्व
स्थूणास्तब्धत्वयोः स्तम्भ इला वागघ्न्ययोरपि ८३४
verse 5.1.1.834
page 0096
Vedic Reference
English
Sthūṇā in the Rigveda^1 and later^2 denotes the ‘pillar’ or
‘post’ of a house.
1) i. 59, 1
v. 45, 2
62, 7
viii. 17,
14
x. 18, 13 (of the grave).
2) Av. iii. 12, 6 (of the Vaṃśa, ‘beam,
being placed on the pillar)
xiv. 1, 63
Śatapatha Brāhmaṇa, xiv. 1, 3, 7
3, 1, 22, etc.
sthūṇā-rāja, ‘main
pillar, iii. 1, 1, 11
5, 1, 1.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 153.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्थूणा,
स्त्री,
(तिष्ठतीति स्था + “रास्नासास्ना-स्थूणाबीणाः ।” उणा० १५ इति नप्रत्य-येन साधुः ।) गृहस्तम्भः खुँटी इति भाषा
(यथा, साहित्यदर्पणे १७२ ।“वृद्वोऽन्धः पतिरेष मञ्चकगतः स्थूणावशेषं गृहंकालोऽभ्यर्णजलागमः कुशलिनी वत्सस्यवार्त्तापि नो ।यत्नात् सञ्चिततैलबिन्दुघटिका भग्नेति पर्य्या-कुलादृष्ट्वा गर्भभरालसां निजबधूं श्वश्रूश्चिरंरोदिति
”)शूर्म्मो लौहप्रतिमा इत्यमरः ५०
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
स्थूणा स्त्री स्था--नक् ऊदन्तादेशः पृषो० (खुँदी) मृहस्तम्भे“स्थूणावशेषं गृहम्” साहि० लौहप्रतिमायाञ्च अमरः
Grassman
German
sthū́ṇā, f., Säule [von *sthū = sthā], vgl. áyas-, sahásra-sthūṇa.
{59, 1} (upamít)
{399, 2} (súmitā)
{637, 14} (dhruvā́)
áyas asya {416, 7}.
-ām {844, 13}.
Burnouf
French
स्थूणा स्थूणा
f.
(स्था
sfx. न) pilier,
poteau.
Statue de fer.
Enclume.
Esp. de maladie.
Stchoupak
French
स्थूणा-
f.
pilier, poteau, colonne (not. les piliers qui supportent un
édifice), aussi fig.
-अ-
m.
n.
d'un Yakṣa.
°कर्ण-
m.
(avec बाण-) nt. (avec अस्त्र-) sorte d'arme de
jet.