| YouTube Channel

स्थितिः (sthitiH)

 
Apte
English
स्थितिः [sthitiḥ],
f.
 [स्था-क्तिन्]
Standing, remaining, staying, abiding, living, stay, residence
स्थितिं नो र दध्याः क्षणमपि मदान्धेक्षण सखे
Bv.*
 1.52
रक्षोगृहे स्थितिर्मूलमग्निशुद्धौ त्वनिश्चयः
U.*
 1.6.
Stopping, standing still, continuance in one state
प्रस्थितायां प्रतिष्ठेथाः स्थितायां स्थितिमाचरेः
R.*
 1.89.
Remaining stationary, fixity, steadiness, firmness, steady application or devotion
मम भूयात् परमात्मनि स्थितिः
Bv.*
 4.23
Māl.
 5.22.
A state, position, situation, condition
एषा ब्राह्मी स्थितिः पार्थ नैनां प्राप्य विमुह्यति
Bg.*
 2.72.
Natural state, nature, habit
सपर्वतावनां कृत्स्नां व्यथयिष्यामि ते स्थितिम्
Rām.*
 7.98.1
अथ वा स्थितिरियं मन्दमतीनाम्
H.*
 4.
Stability, permanence, perpetuation, continuance
वंशस्थितेरधिगमान्महति प्रमोदे
V.*
 5.15
कन्यां कुलस्य स्थितये स्थितिज्ञः
Ku.*
 1.18
Mv.*
 7.3
R.*
 3.27.
Correctness of conduct, steadfastness in the path of duty, decorum, duty, moral rectitude, propriety
अमंस्त चानेन परार्ध्यजन्मना स्थितेरभेत्ता स्थितिमन्तमन्वयम्
R.*
 3.27
11.65
12.31
कन्यां कुलस्य स्थितये स्थितिज्ञः (विधिनोपयेमे)
Ku.*
 1.18
Ś.*
 5.1.
Maintenance of discipline, establishment of good order (in a state)
स्थित्यै दण्डयतो दण्ड्यान्
R.*
 1.25.
Rank, dignity, high station or rank.
Maintenance, sustenance
जग्धार्धैर्नवसल्लकीकिसलयैरस्याः स्थितिं कल्पयन्
Māl.
 9.32
R.*
 5.9.
Continuance in life, preservation (one of the three states of human beings)
सर्गस्थितिप्रत्यवहारहेतुः
R.*
 2.44
Ku.*
 2.6.
Cessation, pause, stop, restriction
नासां कश्चिदगम्योस्ति नासां च वयसि स्थितिः
Pt.*
 1.143.
Wellbeing, welfare.
Consistency.
A settled rule, ordinance, decree, an axiom or maxim
अबान्धवं शवं चैव निर्हरेयुरिति स्थितिः
Ms.*
 1.55.
Settled determination.
Term, limit, boundary.
Inertia, resistance to motion.
Duration of an eclipse.
Regard, consideration, account
नासां च वयसि स्थितिः
Pt.*
 1.143.Comp. -ज्ञ
a.
 knowing the bounds of morality
कन्यां कुलस्य स्थितये स्थितिज्ञः
Ku.*
 1.18. -पद् the epithet of Viṣṇu
पादेषु सर्वभूतानि पुंसः स्थितिपदो विदुः
Bhāg.*
 2.6.18.-पदम् the proper basin (for flow), the right path
-अपामुद्वृत्तानां निजमुपदिशन्त्या स्थितिपदम्
Mu.*
 3.8. -भिद्
a.
 violating the bounds of morality. -मार्गः the way to compose (the mind)
मनसश्च स्थितिमार्गमाललम्बे Bu. Ch. 5.9. -स्थापक
a.
 fixing in the original position, having the power of restoring to a previous state, having elastic properties. (-कः) elasticity, capability of recovering the former position.
Apte 1890
English
स्थितिः f. [स्था-क्तिन्] 1 Standing, remaining, staying, abiding, living, stay, residence
स्थितिं नो रे दध्याः क्षणमपि मदांधेक्षण सखे Bv. 1. 52
रक्षोगृहे स्थितिर्मूलमग्निशुद्धौ त्वनिश्चयः U. 1. 6.
2 Stopping, standing still, continuance in one state
प्रस्थितायां प्रतिष्ठेथाः स्थितायां स्थितिमाचरेः R. 1. 89.
3 Remaining stationary, fixity, steadiness, firmness, steady application or devotion
मम भूयात् परमात्मनि स्थितिः Bv. 4. 23
Māl. 5. 22.
4 A state, position, situation, condition.
5 Natural state, nature, habit
अथ वा स्थितिरियं मंदमतीनां H. 4.
6 Stability, permanence, perpetuation, continuance
वंशस्थितेरधिगमान्महति प्रमोदे V. 5. 15
कन्यां कुलंस्य स्थितये स्थितिज्ञः Ku. 1. 18 R. 3. 27.
7 Correctness of conduct, steadfastness in the path of duty, decorum, duty, moral rectitude, propriety
R. 3. 27, 11. 65, 12. 31
Ku. 1. 18
Ś. 5. 10,
8 Maintenance of discipline, establishment of good order (in astate)
R. 1. 25.
9 Rank, dignity, high station or rank.
10 Maintenance, sustenance
Māl. 9. 32, R. 5. 9.
11 Continuance in life, preservation (one of the three states of human beings)
सर्गस्थितिप्रत्यवहारेहतुः R. 2. 44
Ku. 2. 6.
12 Cessation, pause, stop.
13 Wellbeing, welfare.
14 Consistency.
15 A settled rule, ordinance, decree, an axiom or maxim.
16 Settled determination.
17 Term, limit, boundary.
18 Inertia, resistance to motion.
19 Duration of an eclipse.
20 Regard, consideration, account
नासां च वयसि स्थितिः Pt. 1. 143.
Comp.
पदं the proper basin (for flow), the right path
Mu. 3. 8.
स्थापक a. fixing in the original position, having the power of restoring to a previous state, having elastic properties. (
कः) elasticity, capability of recovering the former position.
Hindi
Hindi
स्थिति
Apte Hindi
Hindi
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"खड़े होना, रहना, टिकना, डटे रहना, जीवित होना, ठहरना, निवासस्थान"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"रुकना, चुप होकर खड़े होना, एक ही अवस्था में रहना"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"अडिग रहना, जम जाना, स्थिरता, दृढ़ता, लगे रहना, भक्ति"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"हालत, अवस्था, परिस्थिति, दशा"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"प्राकृतिक हालत, प्रकृति, स्वभाव"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"स्थिरता, स्थायित्व, चिरस्थायित्व, निरन्तरता"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"आचरण की शुद्धता, कर्तव्य पालन में दृढ़ता, शिष्टता, कर्तव्य, नैतिक सदाचार, औचित्य "
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"अनुशासन का पालन, सुव्यवस्था की स्थापना"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"दर्जा, पद, ऊँचा पद या दर्जा"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"निर्वाह, जीवनका बने रहना"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"जीवन में नैरन्तर्य, रक्षितावस्था"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"यति, विराम, विरति"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"कुशलक्षेम, कल्याण"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
संगति
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"निश्चित नियम, अध्यादेश, आज्ञप्ति, सिद्धांतवाक्य, नीतिवाक्य"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
निश्चय निर्धारण
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"अवधि, सीमा, हद"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
"जड़ता, गतिहीनता"
स्थितिः
स्त्री*
 - स्था + क्तिन्
ग्रहण की अवधि
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 स्थितिः, स्थायित्वम्
noun
नित्यस्य अवस्था भावो वा।
"ईश्वरस्य तथा च प्रकृतेः स्थितिः ख्यातः एव।"
Synonyms:
 वृत्तिः, वर्तनम्, आचरणम्, रीतिः, स्थितिः
noun
सा शरीरस्य क्रिया यया मनसि स्थिताः भावाः प्रकटीभवन्ति।
"सहयात्रिणः वृत्तिं दृष्ट्वा वयं जागरुकाः अभवम्।"
Synonyms:
 स्थितिः, अवस्थानम्
noun
कस्यचित् मनुष्यस्य संस्थादेः वा समाजे वर्तमानं तद् स्थानं यद् तेन मनुष्येण तया संस्थया वा कृतेन कार्येण लभते।
"कस्यापि स्थितिः तस्य मर्यादापदसम्मानादीनां द्योतिका भवति।"
Synonyms:
 वृत्तिः, वृत्तम्, आचारः, रीतिः, व्यवहारः, चरित्रम्, चरितम्, आचरणम्, गतिः, चेष्टितम्, स्थितिः
noun
जीवने वर्तनस्य रीतिः।
"साधोः आचारात् सः समाजे प्रतिष्ठाम् अलभत।"
Synonyms:
 स्थितिः, संनिवेशः
noun
कया अपि घटनया केन अपि कार्येण वा सम्बद्धा वास्तविकी तथा च तर्कसङ्गता अवस्था।
"साम्प्रदायिकेन उत्पातेन अत्र स्थितिः सम्यक् नास्ति।"
Synonyms:
 व्यवहारः, वृत्तिः, वृत्तम्, आचारः, रीतिः, चरित्रम्, चरितम्, आचरणम्, गतिः, चेष्टितम्, स्थितिः
noun
समाजे अन्यैः सह कृतम् आचरणम्।
"तस्य व्यवहारः सम्यक् नास्ति।"
Synonyms:
 दशा, अवस्था, स्थितिः, संस्थितिः, भावः, वृत्तिः
noun
कस्यापि विषये प्रसङ्गे वा स्थितिः।
"क्रोधस्य दशायां कृतं कर्म न सम्यग् भवति।"
Tamil
Tamil
ஸ்தி2தி: : வாழ்வு, இடம், நிலை, நிலைமை, ஓய்வு, எல்லை, காப்பாற்றி வைத்தல், ஸ்திரத்தன்மை.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: स्थितिः
Root: स्थितिः
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ end
⇒ rule
⇒ form
⇒ stay
⇒ next
⇒ shape
⇒ death
⇒ nature
⇒ sojourn
⇒ killing
⇒ company
⇒ quality
⇒ standard
⇒ business
⇒ assembly
⇒ property
⇒ inherence
⇒ direction
⇒ cremation
⇒ assemblage
⇒ conclusion
⇒ profession
⇒ completion
⇒ appearance
⇒ occupation
⇒ termination
⇒ institution
⇒ organization
⇒ manifestation
⇒ royal ordinance
⇒ established order
⇒ staying or abiding with
⇒ destruction of the world
⇒ complete liturgical course
⇒ continuation in the right way
⇒ basis or essential form of a sacrifice
⇒ spy or secret emissary in a king's own country
Shloka(s):
3|3|88|2 ► शास्त्रद्रविणयोर्ग्रन्थः संस्थाधारे स्थितौ मृतौ। (नानार्थवर्गः)
3|3|117|2 ► अवकाशे स्थितौ स्थानं क्रीडादावपि देवनम्॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|88|2 ⇢ संस्था (संस्था) (स्त्री) ⇒ end, rule, form, stay, next, shape, death, nature, sojourn, killing, company, quality, standard, business, assembly, property, inherence, direction, cremation, assemblage, conclusion, profession, completion, appearance, occupation, termination, institution, organization, manifestation, royal ordinance, established order, staying or abiding with, destruction of the world, complete liturgical course, continuation in the right way, basis or essential form of a sacrifice, spy or secret emissary in a king's own country
➠ 3|3|117|2 ⇢ स्थानम् (स्थान) (नपुं) ⇒ note, site, spot, form, case, rank, tone, shape, house, sight, altar, place, state, venue, stead, scene, abode, plain, degree, sphere, domain, office, square, staying, subject, station, dignity, abiding, fortress, dwelling, position, occasion, locality, province, any place, condition, place for, occurrence, stronghold, holy place, appearance, appointment, receptacle of, place or room, being in or on, opportunity for, act of standing, standing firmly, field [computer], any organ of sense, continued existence, section or division, sustaining a charge, open place in a town, proper or right place, storing-place or storage, being fixed or stationary, pitch or key of the voice, continuing as or as long as, place of standing or staying, continuance in the same state, part or character of an actor, state of perfect tranquillity, position or posture of the body, astrological mansion or its subdivision, place or organ of utterance of any sound, main support or strength or chief constituent of a kingdom
Related word(s):
जातिः ➡ अवस्था
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
स्थितिः,
स्त्री,
 (स्था + क्तिन् ।) न्याय्यपथस्थितिः ।तत्पर्य्यायः । संस्था २ मर्य्यादा ३ धारणा ४ ।इति क्षत्त्रियवर्गे अमरः । २ । ८ । २६ ॥
संस्थितिः ५ । इति शब्दरत्नावली ॥
(यथा, कुमारे । १ । १८ ।“स मानसीं मेरुसखः पितॄणांकन्यां कुलस्य स्थितये स्थितिज्ञःमेनां मुनीनामपि माननीया-मात्मानुरूपां विधिनोपयेमे ॥
”)अवस्थानम् । तत्पर्य्यायः । आस्या २ आसना ३ ।इति सङ्कीर्णवर्गे अमरः । ३ । २ । २१ ॥
(यथा, रघुः । १ । ८९ ।“प्रस्थितायां प्रतिष्ठेथाः स्थितायां स्थिति-माचरेः ॥
”)सीमा । इति मेदिनी ॥
* ॥
(नियमः । यथा, महाभारते । ३ । १३१ । २० ।“श्येनः कपोतानत्तीति स्थितिरेषा सनातनी ।मा राजन् सारमज्ञात्वा कदलीस्कन्धमासजः ॥
”)द्रव्यविशेषे स्थितिनिषेधो यथा, --“नास्थिभस्मकपालानि न केशान् वा कथञ्चन ।तुषाङ्गारकविष्ठानामधितिष्ठेत् कदाचन ॥
इति कौर्म्मे उपविभागे । १६ । ७९ ॥